Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2026 r., V KK 279/26

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2026 r., V KK 279/26

Sentencja

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1 Dnia 14 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca)

4 SSN Dariusz Kala

5 SSN Andrzej Stępka

6 w sprawie R. C. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 14 października 2026 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść od wyroku Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K 330/17,

1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

8 Rejonowemu w Płocku do ponownego rozpoznania;

2. wydatkami związanymi z rozpoznaniem kasacji obciąża Skarb Państwa.

10 Dariusz Kala Piotr Mirek Andrzej Stępka

Uzasadnienie

11 Sąd Rejonowy w Płocku, wyrokiem łącznym z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K 330/17, wydanym w sprawie R. C., skazanego prawomocnymi wyrokami:

1. Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II K 978/12 za:

1. czyn z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomani (dalej: u.p.n.) popełniony w dniu 11 września 2012 r. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności,

2. czyn z art. 58 ust. 1 u.p.n. popełniony od nieustalonego dnia września 2012 r., jednak nie później niż w dniu 11 września 2012 r. na karę 2 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym w miejsce kar jednostkowych wymierzono oskarżonemu karę łączną 4 miesięcy pozbawienia wolności; wyrok uprawomocnił się w dniu 28 marca 2014 r., a skazany karę odbywał od dnia 9 czerwca 2006 r. do dnia 7 października 2006 r. (w wyniku zmiany kolejności odbywania kar);

2. Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II K 684/14, za czyn z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. popełniony w okresie od 19 marca 2012 r. do dnia 7 maja 2012 r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, wyrok uprawomocnił się w dniu 12 grudnia 2014 r., a skazany karę pozbawienia wolności obywał od dnia 7 października 2007 r. do dnia 5 kwietnia 2007 r.;

3. Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt II K 270/15, za czyn z art. 270 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełniony od dnia 19 lutego 2013 r. do dnia 8 marca 2013 r. na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności; wyrok uprawomocnił się w dniu 28 maja 2016 r., skazany orzeczoną karę będzie odbywał od dnia 29 marca 2032 r. do dnia 25 października 2032 r., orzekł w ten sposób, że:

1. rozwiązał karę łączną orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt II K 978/12;

2. na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed dnia 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw połączył kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II K 978/12 oraz Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II K 684/14 i orzekł wobec R. C. karę łączną 9 miesięcy pozbawienia wolności;

3. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył okresy odbytych już kar pozbawienia wolności;

4. ustalił, iż w pozostałej części połączone wyroki podlegają odrębnemu wykonaniu;

5. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie co do objęcia wyrokiem łącznym wyroku Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt II K 270/15.

22 Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się z dniem 28 września 2017 r. Postanowieniem z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt II K 330/17, Sąd Rejonowy w Płocku, orzekając w trybie art. 13 § 1 k.k.w., zdecydował o niezaliczaniu na poczet orzeczonej kary łącznej okresów odbywania kar w sprawach objętych wyrokiem łącznym.

23 Kasację od wyroku Sądu Rejonowego wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości na korzyść skazanego i zarzucając rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a to art. 572 k.p.k. oraz art. 4 § 1 k.k. i art. 85 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., poprzez wadliwe połączenie trzech kar jednostkowych pozbawienia wolności, orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w Płocku o sygn. akt: II K 978/12 (dwóch kar w wymiarze 2 i 4 miesięcy) i II K 684/14 (kary 6 miesięcy), a w ich miejsce orzeczenie kary łącznej 9 miesięcy pozbawienia wolności oraz bezpodstawne umorzenie postępowania dotyczącego objęcia węzłem kary łącznej kary 7 miesięcy pozbawienia wolności z wyroku, tegoż samego Sądu o sygn. akt II K 270/15, wobec stwierdzenia braku warunków do wydania wyroku łącznego w sytuacji, gdy orzeczona wyrokiem z dnia 20 maja 2016 r. kara nadawała się do połączenia z karami, które utworzyły - w pkt 2 sentencji wyroku łącznego - węzeł kary łącznej 9 miesięcy pozbawienia wolności, gdyż wszystkie wymienione kary zostały wymierzone za przestępstwa pozostające ze sobą w realnym zbiegu.

24 Mając na uwadze tak określony zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

25 Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

26 Kasację należy uznać za oczywiście zasadną, a to pozwoliło uwzględnić ją w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., bez udziału stron.

27 Rację ma skarżący wskazując na wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia wynikającą z zaniechania objęcia wyrokiem łącznym kary orzeczonej w sprawie o sygn. akt II K 270/15. Sąd Rejonowy, stosując – zgodnie z zasadą wskazaną w art. 4 § 1 k.k. – przepis art. 85 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., prawidłowo ustalił, iż cezurę czasową wyznaczającą granicę zbiegu przestępstw stanowi data wydania pierwszego chronologicznie wyroku, tj. orzeczenia z dnia 16 października 2013 r. w sprawie II K 978/12. Jak jednak trafnie wywodzi autor kasacji, analiza dat popełnienia czynów przypisanych skazanemu w sprawach II K 978/12, II K 684/14 oraz II K 270/15 jednoznacznie wskazuje, że wszystkie te przestępstwa zostały popełnione przed wydaniem wyroku w sprawie II K 978/12. Tym samym kara 7 miesięcy pozbawienia wolności orzeczona w sprawie II K 270/15 spełniała wszelkie ustawowe wymogi z art. 85 k.k. (w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r.) do objęcia jej węzłem kary łącznej wraz z karami orzeczonymi dwoma pozostałymi wyrokami. Argumentacja Prokuratora Generalnego zasługuje zatem na pełną aprobatę.

28 Powyższego nie zmienia fakt, że ustawa nowelizująca kodeks karny z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 396) zawierała autonomiczne regulacje intertemporalne. Zgodnie z art. 19 ust. 1 noweli, określone w niej nowe zasady wymiaru kary łącznej nie mają zastosowania do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia jej w życie, tj. przed 1 lipca 2015 r. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy choć jeden z wyroków podlegających połączeniu uprawomocnił się po tej dacie. W przypadku, gdy orzeczenia uprawomocniały się w różnych reżimach prawnych – tak jak w niniejszej sprawie – wyboru właściwej ustawy należy dokonać w oparciu o reguły intertemporalne z art. 4 § 1 k.k. Jeżeli sąd, w myśl tej zasady, uzna za względniejszy dla sprawcy stan prawny obowiązujący do dnia 30 czerwca 2015 r., to ma obowiązek zastosować go konsekwentnie i w całości do wszystkich analizowanych skazań. W jednolitym i utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego kwestia ta nie budzi wątpliwości. Wystarczającym w tym zakresie jest przykładowe odwołanie się od wyroku z dnia 11 maja 2022 r., V KK 158/22, w którym wskazano, że „przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 396) wyłącza stosowanie art. 4 § 1 k.k. wyłącznie wtedy, gdy wszystkie kary objęte postępowaniem o wydanie wyroku łącznego zostały prawomocnie orzeczone do dnia 30 czerwca 2015 r. W sytuacji natomiast, gdy chociażby jeden wyrok uprawomocnił się po dniu 30 czerwca 2015 r.

29 - przepis art. 4 § 1 k.k. będzie mieć zastosowanie.

30 Racje ma wreszcie skarżący, gdy wskazuje, że Sąd Rejonowy dopuścił się wadliwego zastosowania dwóch różnych reżimów prawnych: obowiązującego przed dniem 1 lipca 2015 r. i po tej dacie. W świetle utrwalonej zasady niepodzielności wyboru ustawy, niedopuszczalne jest rozstrzyganie w jednym postępowaniu o wydanie wyroku łącznego przy jednoczesnym stosowaniu tzw. ustawy starej i nowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w zarzucie kasacji, które miało istotny i niekorzystny dla skazanego wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Pozostawiono nim do odrębnego wykonania karę 7 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt, II K 270/15, choć powinna ona zostać objęta węzłem orzeczonej kary łącznej.

31 Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

32 Rozpoznając ponowie sprawę Sąd Rejonowy będzie miał w polu widzenia wiążące go zapatrywania Sądu Najwyższego.

33 Dariusz Kala Piotr Mirek Andrzej Stępka