Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2026 r., I ZO 99/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2026 r., I ZO 99/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 3 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Paweł Wojciechowski

4 po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 3 września 2026 r.

5 żądania wyłączenia od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 91/26 złożonego przez SSN Tomasza Demendeckiego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.

6 postanowił:

7 uwzględnić żądanie i wyłączyć SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 91/26.

Uzasadnienie

8 SSN Tomasz Demendecki złożył 18 czerwca 2026 r. oświadczenie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. do sprawy o sygn. akt I ZO 91/26, żądając wyłączenia go od udziału w rozpoznaniu wskazanej sprawy, z uwagi na fakt, że przedmiotem rozpoznania tej sprawy jest wniosek o wyłączenie SSN Barbary Skoczkowskiej od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI 78/25, który to wniosek złożył adw. M.S. występujący w sprawie o sygn. akt I ZI 78/26 jako obrońca sędziego X. Y., natomiast w stosunku do SSN Tomasza Demendeckiego jest on pełnomocnikiem w toczących się postępowaniach sądowych, w których SSN Tomasz Demendecki jest stroną.

9 SSN Tomasz Demendecki wskazał, że wprawdzie powyższa okoliczność nie stanowi w swej istocie niejako automatycznej podstawy do uruchomienia mechanizmu gwarancyjnego bezstronności sądu, unormowanego w art. 41 i nast. k.p.k., jednakże uprzednio wspomniany fakt może w Jego ocenie stanowić podstawę ewentualnego zarzutu dotyczącego braku Jego bezstronności przy rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 91/26. Z tych względów uważa, że skoro w odbiorze zewnętrznego obserwatora może powstać wątpliwość co do Jego bezstronności, zachodzi wobec Niego okoliczność z art. 41 § 1 k.p.k. i złożenie żądania wyłączenia jest uzasadnione.

10 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

11 Złożone przez SSN Tomasza Demendeckiego żądanie wyłączenia od udziału w sprawie o sygn. akt I ZO 91/26, zasługiwało na uwzględnienie. Z treści art. 41 § 1 k.p.k. wynika, że Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

12 Okoliczność wskazana w oświadczeniu SSN Tomasza Demendeckiego, a to fakt, iż w sprawie o sygn. akt I ZO 91/26, której przedmiotem jest rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI 78/26, który złożył adw. M.S., będący obrońcą sędziego X. Y. we wskazanej sprawie i jednocześnie pełnomocnikiem SSN Tomasza Demendeckiego w postępowaniach sądowych, których jest stroną, uzasadnia uwzględnienie żądania.

13 Na tle powyższego bowiem należy uwzględnić społeczną ocenę bezstronności sędziego, tj. stwierdzenie czy w konkretnych okolicznościach uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego mogą powstać nie tylko u strony, ale również u obiektywnego, zewnętrznego obserwatora (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 czerwca 2008 r., P 8/07, OTK-A 2008/5/84). W aktualnym stanie prawnym wyłączenie sędziego z powodu braku bezstronności musi zawsze poprzedzać z jednej strony, pewna obiektywizacja przesłanek wyłączenia, z drugiej zaś, ich indywidualizacja poprzez odwołanie się do realiów konkretnej sprawy. Okoliczność powodująca powstanie wątpliwości co do bezstronności sędziego powinna być rozpatrywana z punktu widzenia nie tylko osoby będącej w ramach procesu, ale także poza procesem i powinna być uzasadniona w tym sensie, że jej przesłanki powinny być dostatecznie racjonalne. Natomiast w takiej sytuacji jak w sprawie niniejszej, gdzie osobą reprezentującą interesy sędziego X. Y. w sprawie o sygn. akt I ZI 78/26, w której z kolei złożono wniosek o wyłączenie sędziego, zarejestrowany pod sygn. akt I ZO 91/26 i przydzielony do rozpoznania przez SSN Tomasza Demendeckiego, jest jednocześnie osoba pełniąca rolę pełnomocnika wymienionego Sędziego, może - u postronnego obserwatora takiego układu procesowego - powstać uzasadniona wątpliwość co do bezstronności tego Sędziego. Stąd też należało uwzględnił żądanie SSN Tomasza Demendeckiego i wyłączyć go z udziału w rozpoznaniu wskazanej sprawy.

14 Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.