Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2026 r., I USK 663/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2026 r., I USK 663/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 6 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Agnieszka Żywicka

4 w sprawie z odwołania R.K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Koszalinie z udziałem M.C. o zapłatę składek, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 6 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt III AUa 337/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

5 Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2025 r. w pkt 1.

6 oddalił apelację ubezpieczonego R.K. od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 10 maja 2024 r., oddalającego odwołanie ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Koszalinie z dnia 15 marca 2016 r. ustalającej, że R.K. jest odpowiedzialny za zobowiązania E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. w łącznej kwocie 113.585,90 zł, na które składają się: 1. należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od grudnia 2010 r. do maja 2011 r., od lipca 2011 r. do sierpnia 2011 r., za miesiąc listopad 2011 r. w kwocie 49.394,58 zł, należne od ww. składek odsetki za zwłokę liczone od dnia wymagalności do dnia 15 marca 2016 r. w wysokości 24.570 zł oraz koszty egzekucyjne w kwocie 1.412.60 zł; 2. należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne (fundusz 52) za okres od grudnia 2010 r. do lutego 2011 r., od lipca 2011 r. do września 2011 r., za miesiąc listopad 2011 r. w kwocie 15.892,85 zł, należne od ww. składek odsetki za zwłokę liczone od dnia wymagalności do dnia 15 marca 2016 r. w wysokości 7.963 zł oraz koszty egzekucyjne w kwocie 493,70 zł; 3. należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz P. i Fundusz G. (fundusz 53) za okres od grudnia 2010 r. do stycznia 2011 r., za miesiąc kwiecień 2011 r., sierpień 2011 r., za okres od października 2011 r. do listopada 2011 r. w kwocie 9.095,77 zł, należne od ww. składek odsetki za zwłokę liczone od dnia wymagalności do dnia

7 15 marca 2016 r. w wysokości 4.445 zł oraz koszty egzekucyjne w kwocie 318,40 zł; w pkt 2. zasądził od R.K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Koszalinie kwotę 4050 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z ustawowymi odsetkami należnymi za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach, do dnia zapłaty.

8 R.K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 3 kwietnia 2025r. zaskarżając ten wyrok w całości na korzyść skarżącego. W ramach podstaw kasacyjnych skarżący zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 382 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c. i 236 i art. 3271 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz art. 316 § 1 k.p.c., a także art. 6 k.c.

10 - poprzez brak oparcia rozstrzygnięcia na całości materiału dowodowego zebranego zarówno w postępowaniu przed Sądem I instancji, jak i Sądem II instancji, tj. pominięcie znacznej części materiału dowodowego (wskazanej w dalszej części uzasadnienia skargi, w tym w szczególności oświadczenia A. Sp. z o.o. z siedzibą w M. z dnia 14 czerwca 2012r. (zwana dalej „A. Sp. z o.o.”) oraz zeznań świadków (W.S. i D.Z.) i strony złożonych w trakcie postępowania, zgromadzonego w chwili zamknięcia rozprawy - przy ustalaniu i ocenie istotnych okoliczności faktycznych, a mianowicie oceny czy R.K., jako wspólnik spółki E. Sp. z o.o. jest odpowiedzialny za zobowiązania składkowe Spółki, w przypadku, gdy wskazał mienie spółki — wierzytelność względem A. Sp. z o.o. z siedzibą w M., która była realna, znaczna i mogła zaspokoić zaległości spółki w znacznej części, a nadto na wartość dóbr niematerialnych, którą potwierdził biegły sądowy powołany w sprawie, a organ nie skierował nigdy egzekucji do wskazanej wierzytelności (okoliczność bezsporna), co zostało pominięte przez Sąd II instancji,

2. przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

12 - art. 227 k.p.c. oraz 232 k.p.c. i 236 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c. oraz art. 235² § 2 k.p.c. — poprzez nie rozstrzygnięcie wniosku dowodowego ubezpieczonego zawartego w apelacji z dnia 10 lipca 2024r., a wynikającego z odstąpienia przez Sąd I Instancji od wydania postanowienia, w którym winna zostać zawarta podstawa prawna rozstrzygnięcia, tj. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka – F.J. - celem wykazania faktu - braku zgody drugiego członka zarządu na zgłoszenie przez R.K. upadłości spółki, braku zgody na dokapitalizowanie spółki, stanu majątkowego spółki, praw niematerialnych przysługujących spółce i ich wartości, możliwości zaspokojenia organu z dóbr niematerialnych spółki, tj. między innymi, znaku towarowego i marki, zainteresowaniem zakupem dóbr niematerialnych spółki na rynku świadczonych usług rehabilitacyjnych, który to wniosek, ponownie złożony w apelacji, a Sąd II Instancji niezasadnie oddalił,

3. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

14 - art. 278 § 1 k.p.c. i 227 k.p.c. oraz 232 k.p.c. i 236 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c. oraz art. 235² § 2 k.p.c. — poprzez wadliwe rozstrzygnięcie wniosku dowodowego ubezpieczonego zawartego w apelacji z dnia 10 lipca 2024r., a wynikającego z niezasadnego oddalenia wniosku dowodowego przez Sąd II Instancji - w przedmiocie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z ustnej, uzupełniającej opinii biegłego sądowego dr. S.M., rzeczoznawcy ekonomicznego i doradcy restrukturyzacyjnego, biegłego sadowego w zakresie ekonomii, rachunkowości przy Sądzie Okręgowym w Koszalinie - celem wykazania faktu - motywów i podstaw przyjęcia wskazanych wartości dóbr niematerialnych spółki E. Sp. z o.o., z uwzględnieniem popytu na tego typu dobra na runku usług rehabilitacyjnych, realnych możliwości sprzedaży dóbr niematerialnych spółki E. Sp. z o.o. na walonym rynku, w dacie pełnienia przez ubezpieczonego funkcji członka zarządu spółki E. Sp. z o.o., w sytuacji gdy wcześniejsza wydana opinia przez biegłego dotyczyła innego okresu niż niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym na jej podstawie nie powinny być dokonywane istotne ustalenia faktyczne w sprawie.

15 - przy czym przeprowadzenie dowodu z ustnej, uzupełniającej opinii biegłego sądowego miało kluczowe znaczenie dla oceny czy R.K., jako wspólnik Spółki E. Sp.z o.o. jest odpowiedzialny za zobowiązania składkowe spółki, odpowiedź przez biegłego na wątpliwości występujące w niniejszej sprawie przed Sądem pozwoliłoby Sądowi uzyskać bezpośrednią wiedzę, co do sposobu ustalenia wartości dóbr niematerialnych spółki, a w konsekwencji wykazania, iż wskazane przez ubezpieczonego mienie umożliwiłoby na zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, w związku z czym naruszenie przepisów prawa procesowego miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, 4. przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa — poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co do ustalonego stanu faktycznego (błąd subsumpcji), w przypadku gdy sam fakt przekroczenia terminu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie ma znaczenia w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy jak i wystąpienia winy członka zarządu ustalona przez Sąd (tj. członek zarządu nie wykazał przesłanek z art. 116 § 1 pkt 1), jednak występuje przypadek gdy członek zarządu udowodnił wystąpienie okoliczności z art. 116 § 1. pkt 2) Ordynacji podatkowej, a mianowicie wskazał mienie spółki - wierzytelność względem A. Sp. z o.o. z siedzibą w M., na kwotę pierwotną 58.500,00 EURO (istniejącą w dacie wszczęcia postępowania w kwocie ponad 40.000,00 euro) i wartość dóbr niematerialnych spółki, gdzie egzekucja w przedmiotowego mienia (wierzytelności) umożliwiłaby zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części.

16 We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej oraz występowania w sprawie istotnych zagadnień prawnych.

17 Oczywistą zasadność skargi jej autor wywodzi z tego, że Sąd II Instancji w sposób kierunkowy i celowy pominął znaczną część materiału dowodowego, która wprost była przywoływana w treści apelacji, bądź w pismach procesowych przedkładanych w toku całego postępowania.

18 Ubezpieczony wskazywał nie na jedno lecz na dwa składniki mienia spółki E. Sp. z o.o., które w czasie kiedy sprawował funkcje członka zarządu przedstawiały realną wartość majątkową, która mogła podlegać zajęciu w drodze egzekucji, a mianowicie - wierzytelność względem Spółki A. Sp. z o.o. na kwotę 58.500,00 euro oraz prawa niematerialne spółki, w tym wartość marki spółki E. Sp. z o.o., która pozostawała potentatem na rynku usług medycznych ściśle wyspecjalizowanego sektora w zakresie rehabilitacji. Ponadto strona skarżąca powołała się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, których rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy będzie miało niewątpliwy wpływ na orzecznictwo sądów powszechnych.

19 Podstawowe zagadnienie prawne, które wynika ze sprawy to odpowiedź na pytanie - czy organ w świetle art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej po uzyskaniu wiedzy o uzyskaniu mienia od członka zarządu - powinien niezwłocznie bezpośrednio do tego mienia skierować egzekucję, czy może tego zaniechać i dokonać własnej, subiektywnej oceny możliwości skuteczności jego egzekucji? Jak ukształtuje się w takich przypadkach - tj. przy braku skierowania egzekucji do podawanych przez niego składników mienia - odpowiedzialność członka zarządu? Czy brak skierowania egzekucji do podawanych przez członka zarządu składników mienia - skutkuje nie wykazaniem przez organ przesłanki - „bezskuteczności egzekucji”.

20 Ponadto skarżący podniósł kwestię, czy w przypadku skierowania egzekucji do składników mienia spółki wskazywanych przez członka zarządu, organ w świetle art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej - powinien wydać decyzję o uznaniu odpowiedzialności, czy też zawiesić postępowanie na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i oczekiwać na zakończenie postępowania egzekucyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

21 Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

22 Wypada także przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963 nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 304/09, LEX nr 602695).

23 Natomiast w przypadku powoływania się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, w uzasadnieniu wniosku (sporządzonym odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych) winno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Zgodnie ze stanowiskiem jednolicie wyrażanym w judykaturze, oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179), 3) pozostawać w związku z rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467, czy też z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468).

24 Sąd Najwyższy jest zdania, że przedmiotowa skarga nie jest oczywiście uzasadniona, nie występują w niej również istotne zagadnienia prawne.

25 Skarżący wadliwości rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego upatruje w błędnej wykładni prawa materialnego w obrębie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Na poparcie swego stanowiska wskazuje dwa elementy, które jego zdaniem zostały ułomnie zinterpretowane przez Sąd Apelacyjny. Chodzi o przesłankę bezskuteczności egzekucji (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 i 32 ustawy systemowej) oraz wykazania przesłanki egzoneracyjnej, to jest wskazania majątku, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie należności Spółki w znacznej części (art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej).

26 Oś wnioskowania skarżącego opiera się na twierdzeniu, że wskazał on wierzytelność należną spółce, co zostało zignorowane przez Sąd drugiej instancji. Z tej racji konieczna staje się ocena przesłanki egzoneracyjnej usadowionej w treści art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Dana problematyka rozważana jest w doktrynie (S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat: Ordynacja podatkowa. Komentarz do art. 116, Warszawa 2015; L. Guzek: Podatkowa odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o., Monitor Podatkowy 2002 nr 4, s. 10-14; G. Dźwigała: Odpowiedzialność członka za-rządu za błędy w wypełnianiu obowiązków podatkowych, Prawo i Podatki 2006 nr 3, s. 11-15). W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego na tle przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ukształtowała się stabilna linia orzecznicza. Po pierwsze rozstrzygnięto, że ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. spoczywa na osobie pragnącej uwolnić się od odpowiedzialności. Jest to okoliczność zasadnicza, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu rentowego, a następnie jest kontrolowana w postępowaniu sądowym (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 20 marca 2013 r., I UK 554/12, LEX nr 1318332; z dnia 10 grudnia 2009 r., III UK 51/09, LEX nr 578159). Jednocześnie przyjmowano, że niemożność, nawet obiektywna, wykazania przez członka zarządu tej przesłanki egzoneracyjnej nie zwalnia go z odpowiedzialności. W przeciwnym razie były członek zarządu spółki kapitałowej zawsze mógłby uwolnić się od odpowiedzialności twierdzeniem, że wykazanie rozważanej negatywnej przesłanki tej odpowiedzialności jest niemożliwe ze względu na aktualny brak dostępu do dokumentów finansowych spółki i spowodowaną nim niewiedzę o jej majątku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2016 r., II UK 343/15, LEX nr 2155196). Nadto, nie ulega wątpliwości, że wskazanie mienia, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, dotyczy czasu po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji. Z brzmienia przepisu wynika, że chodzi o sytuację, w której (najpierw) egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a (następnie) członek zarządu wskazuje mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Nie chodzi więc o ujawnienie majątku w toku egzekucji, ale po jej zakończeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2017 r., I UK 93/16, LEX nr 2296623).

27 Z kolei, w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2014 r., II UK 560/13 (OSNP 2016 nr 2, poz. 25) przyjęto, iż prawa majątkowe, które nie zostały zbyte w postępowaniu egzekucyjnym ani w prawomocnie zakończonym postępowaniu upadłościowym z powodu braku zainteresowanych nabywców, nie stanowią mienia, którego wskazanie może uwolnić prezesa spółki od odpowiedzialności za jej zaległości składkowe. W końcu, na gruncie art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nie chodzi o wskazanie jakiegokolwiek mienia spółki, ale o wskazanie takiego mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych (składkowych) w znacznej części. Inaczej mówiąc, chodzi o realne wskazanie konkretnego, rzeczywistego mienia, z którego może zostać przeprowadzona skuteczna egzekucja (musi nadawać się do efektywnej egzekucji), zaspokajająca wierzytelność w znacznej części (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2006 r., II UK 116/05, LEX nr 1615111 oraz wy-rok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2017 r., II FSK 2631/15, LEX nr 2397008).

28 Resumując dotychczasowe stanowisko judykatury, wyraźnie widać podstawowe założenia stosowania omawianej przesłanki egzoneracyjnej. Hipoteza art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej opiera się na założeniu, że po bezskutecznej egzekucji przeciwko spółce, a następnie konstytutywnym (w drodze decyzji administracyjnej) przeniesieniu odpowiedzialności na członka zarządu, może dojść do faktycznego „wykrycia” mienia dłużnika. Powstaje zatem podstawa do zwolnienia się z odpowiedzialności za cudze zobowiązanie, to jest długu o charakterze akcesoryjnym i subsydiarnym.

29 Twierdzenie o oczywistej zasadności skargi jej autor upatruje w głównej mierze w fakcie wskazania na dwa składniki mienia spółki E. Sp. z o.o., które w czasie kiedy sprawował funkcje członka zarządu przedstawiały realną wartość majątkową, która mogła podlegać zajęciu w drodze egzekucji, a mianowicie i przede wszystkim - wierzytelność względem Spółki A. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na kwotę 58.500,00 euro, a ponadto prawa niematerialne spółki, w tym wartość marki spółki E. Sp. z o.o., która pozostawała potentatem na rynku usług medycznych ściśle wyspecjalizowanego sektora w zakresie rehabilitacji.

30 Zasadnicza wątpliwość nasuwa się co do kwestii, czy można brać pod uwagę wymóg wykazania bezskuteczności egzekucji wobec podmiotu zagranicznego, a także czy możliwa do uwzględnienia jest przesłanka egzoneracyjna dotycząca wskazania wierzytelności wobec podmiotu mającego siedzibę za granicą, w tym przypadku w Rosji.

31 Nie jest to co do zasady wykluczone, ale należy wziąć pod uwagę dwie okoliczności: możliwość wydania decyzji o odpowiedzialności na podstawie art. 116a Ordynacji podatkowej, oraz praktyczną możliwość przeprowadzenia egzekucji wobec osoby lub podmiotu znajdującego się za granicą (w tym przypadku w Moskwie). Art. 116a Ordynacji podatkowej nie uzależnia odpowiedzialności od miejsca siedziby, przepis nie zawiera ograniczenia terytorialnego ani nie stanowi, że odpowiedzialność może być orzeczona wyłącznie wobec osób mających miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. Oznacza to, że co do zasady sam fakt, że osoba odpowiedzialna ma miejsce zamieszkania za granicą nie wyklucza wydania decyzji na podstawie art. 116a Ordynacji.

32 Natomiast przesłanka bezskuteczności egzekucji wymaga rzeczywistej oceny. Powstaje więc pytanie, co w sytuacji, gdy majątek znajduje się wyłącznie za granicą. Należy uznać, że jeżeli brak jest instrumentów prawnych pozwalających polskim organom prowadzić egzekucję w danym państwie albo współpraca międzynarodowa w praktyce nie funkcjonuje, to może to przemawiać za uznaniem egzekucji za bezskuteczną. Nie można wówczas również uznać wskazania takiej wierzytelności za skuteczną przesłankę ezgoneracyjną.

33 Jak ustaliły Sądy obu instancji, należność z 2011r. od rosyjskiej fundacji A. w kwocie 58.500 euro stała się należnością poniżej standardu z powodu przeterminowania i deklaracji dłużnika spłat w ratach do 2014 r.

34 Natomiast co do argumentu, że Sądy obu instancji nie wzięły pod uwagę praw niematerialnych spółki, w tym wartości marki spółki E. Sp. z o.o., to Sądy obu instancji obszernie odniosły się do tego argumentu. Wskazały one, że o ile istotnym składnikiem majątkowym w początkowym okresie funkcjonowania Spółki były niematerialne prawa majątkowe w postaci licencji na stosowanie metody rehabilitacji z wykorzystaniem kombinezonu A., to z upływem lat znaczenie tego składnika malało z uwagi na kopiowanie rozwiązań przez inne podmioty, utratę z biegiem lat cech nowości (rozwiązanie z początku lat 90) i pojawieniem się rozwiązań nowych lub zmodernizowanych, oferowanych przez inne podmioty. Unowocześniony w 2008 r. kombinezon Natalii nie był rozwiązaniem wystarczającym wobec działań konkurencji. Bieżące finansowanie oparte było na środkach krótkoterminowych. Spółka nie miała stabilnego zaplecza finansowego i stabilnej finansowo konstrukcji prowadzonego biznesu. Zmienność i niewystarczający strumień wpływów z prowadzonej działalności wpływały negatywnie na bardzo niskie poziomy płynności finansowej oraz bardzo wysoki poziom zadłużenia Spółki w latach 2007-2010.

35 Należy natomiast przypomnieć, że Sąd Najwyższy może skargę kasacyjną rozpoznawać tylko w ramach tej podstawy, na której ją oparto, odnosząc się jedynie do przepisów, których naruszenie zarzucono (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 24 listopada 2010 r., I PK 78/10, LEX nr 725005; 13 czerwca 2013 r., I PK 29/13, LEX nr 1511012). Związanie to wyklucza nie tylko przeprowadzenie w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także badanie, czy sąd drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, chociażby pod pozorem kontestowania błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c., jest a limine niedopuszczalny. Sąd Najwyższy jako sąd kasacyjny nie zajmuje się oceną materiału dowodowego, nie ma również kompetencji do dokonywania kontroli prawidłowości oceny dowodów dokonanej przez sąd drugiej instancji według kryteriów opisanych w art. 233 § 1 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2013 r., II UK 403/12, LEX nr 1350309). Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.