Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2026 r., I USK 1537/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2026 r., I USK 1537/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 6 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Robert Stefanicki

4 w sprawie z odwołania I.M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu o prawo do renty rodzinnej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 6 października 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt III AUa 953/25, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia odwołującej się odpisu postanowienia do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

6 Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 25 września 2025 r. oddalił apelację wniesioną przez I.M. od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2025 r. oddalającego odwołanie wnioskodawczyni od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Zabrzu z 23 marca 2022 r. odmawiającej wnioskodawczyni prawa do renty rodzinnej po zmarłym w dniu […] 2005 r. K.M. wobec stwierdzenia, że ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy.

7 Wnioskodawczyni złożyła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, zaskarżając wyrok Sądu Apelacyjnego w całości. W podstawach skargi podniosła zarzut naruszenia: prawa materialnego, a to: art. 70 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z art. 72 i art. 61 w zw. z art. 12 tej ustawy w związku z art. 380 k.p.c. oraz 382 k.p.c. przez pominięcie dowodu z opinii ustnej uzupełniającej biegłych, oraz zaniechanie dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu neurologii i ortopedii, a także medycyny pracy. W podstawie naruszenia przepisów postępowania skarżąca zarzuciła uchybienie: art. 278 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c. i art. 286 k.p.c. przez pominięcie przez Sąd drugiej instancji ustnej opinii uzupełniającej biegłych; art. 382 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 zdanie drugie k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c., art. 285 § 2 k.p.c. oraz art. 286 k.p.c. przez niedopuszczenie przez Sąd drugiej instancji z urzędu dowodu z opinii biegłego neurologa i ortopedy, jak również biegłego z zakresu medycyny pracy; art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 385 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. i art. 382 k.p.c., art. 235² § 1 pkt 5 k.p.c. przez przyjęcie przez Sąd drugiej instancji ustaleń Sądu pierwszej instancji bez dokonania ich merytorycznej weryfikacji oraz bez zastosowania zasad logicznego rozumowania, co skutkowało jednostronną oceną dowodów i brakiem pełnej, rzetelnej analizy materiału dowodowego koniecznego dla prawidłowego zastosowania przepisów prawa.

8 Mając na uwadze powyższe zarzuty, odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm prawem przepisanych.

9 Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na podstawie określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. Według wnioskodawczyni w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne polegające na konieczności rozstrzygnięcia, czy Sąd odwoławczy w postępowaniu cywilnym w sprawach dotyczących renty rodzinnej z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych może ograniczyć kontrolę ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji do ich mechanicznego powielenia bez merytorycznej weryfikacji dowodów, w tym bez dopuszczenia dowodu z ustnej opinii uzupełniającej biegłych oraz dowodu z urzędu w sytuacji, gdy dodatkowy dowód jest niezbędny dla pełnej oceny niezdolności do pracy ubezpieczonego w rozumieniu art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, celem oceny czy ubezpieczony spełnia przesłanki do ponownego przyznania renty, w których mowa w art. 70 w zw. z art. 72 w zw. z art. 61 tej ustawy.

10 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

11 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

12 Wniesiona przez ubezpieczoną skarga kasacyjna nie zawiera okoliczności uzasadniających jej przyjęcia celem merytorycznego rozpoznania.

13 Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest bowiem ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji. Tak określony cel skargi kasacyjnej wynika przede wszystkim z ustrojowej, ukształtowanej konstytucyjnej funkcji Sądu Najwyższego, którą stanowi sprawowanie nadzoru nad działalnością wszystkich innych sądów, a także zapewnianie prawidłowości oraz jednolitości wykładni prawa i praktyki sądowej.

14 Rozpoznawanie skargi kasacyjnej jest jednym ze sposobów wypełniania tej funkcji (art. 183 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622 ze zm.) co oznacza, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego z: 7 lutego 2024 r., II USK 124/23, LEX nr 3669686; 1 kwietnia 2025 r., II USK 197/24, Legalis nr 3207962; 20 stycznia 2026 r., I USK 206/26, LEX nr 4014732; por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147; zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883; 28 października 2015 r., I PK 19/15, LEX nr 2021941; 19 listopada 2024 r., I USK 501/23, Legalis nr 3170724; 18 marca 2025 r., I PSK 108/24, LEX nr 3847038; 9 kwietnia 2026 r., I PSK 238/26, LEX nr 4085323; 22 maja 2026 r., I CSK 768/26, LEX nr 4096105; 28 maja 2026 r., I CSK 1329/24, LEX nr 4111187; 13 lipca 2026 r., I PSK 519/26, LEX nr 4114563; 25 sierpnia 2026 r., I CSK 896/26, LEX nr 4136176). W kontekście związków między art. 175 ust. 1 a art. 183 ust. 1 Konstytucji RP dostrzec można, że sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez Sąd Najwyższy postrzegane być musi zarówno jako bezpośrednie jego wykonywanie, jak też kwalifikowane sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, pośrednie oddziaływanie na realizację wymiaru sprawiedliwości w konkretnych sprawach (P. Wiliński, P. Karlik (w:) M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom II. Komentarz do art. 87–243, Warszawa 2016, art. 183, nb. 6). Mieszczą się w nim wszystkie te uprawnienia, które zgodnie z obowiązującymi przepisami prowadzą przede wszystkim do zapewnienia jednolitości orzecznictwa.

15 Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych wymienionych w art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Strona wnosząca skargę kasacyjną, zgodnie z art. 398⁴ § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, powinna we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym art. 398⁹ § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarżąca nie zdołała wykazać występowania w sprawie wskazanej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy, który nie został rozstrzygnięty w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla którego rozwikłania dotychczasowa judykatura jest niewystarczająca. Przekonanie Sądu Najwyższego oceniającego na etapie przedsądu o zasadności przyjęcia skargi do rozpoznania wymaga wykazania, że przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz "istotnym", które decyduje o jego znaczeniu i ma doniosłość dla systemu prawa. Dlatego konieczne jest sformułowanie abstrakcyjnego problemu prawnego oraz wskazanie za pomocą wywodu jurydycznego różnych, w szczególności odmiennych od zapatrywań prawnych Sądu drugiej instancji, możliwości interpretacji powołanych w zagadnieniu przepisów prawa (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: z 14 listopada 2012 r., I PK 253/12, LEX nr 1675330, 29 stycznia 2014 r., II UK 451/13, LEX nr 1486974; A. Góra-Błaszczykowska (w:) A. Góra-Błaszczykowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom I A. Komentarz. Art. 1-42412, Warszawa 2020, art. 398⁹, nb. 11). Niezbędne jest wykazanie, że treści przepisu, na którego kanwie powstało przedstawione zagadnienie, nie podlega jednoznacznej wykładni, zawiera uzasadnione prawnie wątpliwości interpretacyjne, a wyjaśnienie w tym zakresie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 października 2015 r., I PK 19/15, LEX nr 2021941; 19 listopada 2024 r., I USK 501/23, Legalis nr 3170724, 18 marca 2025 r., I PSK 108/24, LEX nr 3847038).

16 Zagadnienie prawne, uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie, skarżący, powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych, a także świadczącą o istotności tego zagadnienia. Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i samej sprawy, w której zagadnienie powstało, wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany. Interpretacja zagadnienia nie może sprowadzać się do zwykłej wykładni prawa i jego zastosowania w konkretnym stanie faktycznym (postanowienia Sądu Najwyższego z: 8 września 2008 r., III UK 52/2008, LEX nr 1675330; 8 czerwca 2021 r., I USK 157/21, LEX nr 3218495, z 24 kwietnia 2025 r., I CSK 1454/24, LEX nr 3855379; 23 października 2025 r., III USK 178/25, LEX nr 3940634; 18 grudnia 2025 r., I CSK 3807/24, LEX nr 3984652; 20 stycznia 2026 r., I USK 206/26, LEX nr 4014732). W sprawie nie występuje więc istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., jeżeli ocena sformułowanego przez skarżącego problemu jest jednoznaczna, polega na zwykłej wykładni prawa i jego zastosowaniu do określonych w konkretnej sprawie ustaleń faktycznych (postanowienia Sądu Najwyższego z: 10 stycznia 2014 r., III UK 59/13, LEX nr 1648611; 31 stycznia 2018 r., II UK 147/17, LEX nr 3373309; 5 sierpnia 2025 r., III USK 143/24, LEX nr 3900096; 18 lutego 2026 r., I PSK 259/26, LEX nr 4104078).

17 Przedstawionym wyżej kryteriom istotności zagadnienia prawnego nie odpowiada to przedstawione przez skarżącą. Odnosi się ono do sądowej oceny zebranych w sprawie dowodów, nie zostało zatem skonstruowane zagadnienie prawne, które sugerowałoby problem prawny. W uzasadnieniu wniosku nie wyjaśniono, na czym polegają trudności w interpretacji zawartych norm prawnych, do jakich rozbieżnych wniosków może prowadzić wykładnia przepisów, nie powołano się na poglądy judykatury czy doktryny. Skarżąca nie przedstawiła zatem argumentacji jurydycznej, za której pomocą wykazałby, że w sprawie istnieje zagadnienie prawne cechujące się walorem „istotności”, wymaganym w przypadku zagadnień, które mogą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarżąca nie skonstruowała ogólnych zagadnień prawnych, których rozwiązanie miałoby znaczenie dla rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego, lecz przez formułowanie tych zagadnień zmierzała do rozstrzygnięcia tego konkretnego sporu, w jego szczegółowo opisanych realiach faktycznych. Należy zatem uwzględnić, że sądowa ocena zebranych sprawie dowodów nie podlega weryfikacji w postępowaniu przez Sądem Najwyższym.

18 We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca sformułowała pytanie, które dotyczy w istocie prawidłowości oceny okoliczności faktycznych, które Sąd drugiej instancji wziął pod rozwagę przy ferowaniu zaskarżonego wyroku; niewątpliwie dotyczy oceny ustaleń faktycznych, a ta usuwa się spod kontroli Sądu Najwyższego. Odmowę przeprowadzenia kolejnego dowodu dla oceny staniu zdrowia ubezpieczonej umotywowano, gdyż zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą dowód z opinii biegłego podlega ocenie - przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. - na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001, nr 4, poz. 64, powołane orzecznictwo (w:) J.Gudowski, art. 233 - zasada swobodnej oceny dowodów (w:) Kodeks postępowania cywilnego. Orzecznictwo. Piśmiennictwo. Tom II, Warszawa 2024). Opinia biegłego nie ma w sprawie znaczenia rozstrzygającego i podlega ocenie jak każdy środek dowodowy. Biegły wyraża opinię o tej części materiału dowodowego, którą sąd wskazuje do celów jej wydania, nie dokonuje natomiast wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy, co jest obowiązkiem sądu orzekającego. Opinie biegłych, podobnie jak reszta materiału dowodowego, podlegają ocenie sądów rozpoznających sprawę, zgodnie z zasadą swobodnego uznania sędziowskiego. Sądy mają zatem prawo ocenić, czy zebrane w toku sprawy opinie biegłych wystarczająco wyjaśniają wymagające wiadomości specjalnych kwestie istotne przy rozstrzyganiu sprawy, czy też konieczne jest zasięgnięcie opinii innych biegłych (wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2023 r., II USKP 36/22, LEX nr 3557850; postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 maja 2021 r., I USK 60/21, LEX nr 3245381; 2 lipca 2024 r., I USK 372/23, LEX nr 3732318). Samo ustalenie kondycji zdrowotnej wnioskodawcy jako wymagające wiadomości specjalnych, bazować powinno na opiniach biegłych lekarzy, jednak przesądzenie o zdolności ubezpieczonego do pracy, jako okoliczności prawnej, stanowi już domenę autonomicznego rozstrzygnięcia sądu (wyrok Sądu Najwyższego z 4 lipca 2023 r., III USKP 13/22, LEX nr 3576213).

19 Ograniczenie samodzielności sądu w zakresie dokonywania ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, wynikające z art. 278 § 1 k.p.c., obejmuje w sprawie o rentę ocenę etiologii, aktualnego stopnia nasilenia diagnozowanych u wnioskodawcy schorzeń, ich wzajemnych powiązań i wpływu na możliwość świadczenia pracy zarobkowej. Dowód z opinii biegłych ma szczególny charakter, gdyż korzysta się z niego w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych (art. 278 § 1 k.p.c.). W świetle art. 286 k.p.c. sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dodatkowej opinii tych samych lub innych biegłych, gdy zachodzi tego potrzeba, a więc wówczas, gdy opinia złożona do sprawy zawiera istotne braki, sprzeczności, bądź nie wyjaśnia istotnych okoliczności (wyrok Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2015 r., I UK 345/14, LEX nr 1771399; E. Mączyńska, Ekonomiczna analiza prawa w kontekście przesilenia cywilizacyjnego. Zaniedbania i wyzwania (w:) Dowód z opinii biegłego z zakresu ekonomii w sprawach cywilnych i gospodarczych, red. A. Łazarska, Z. Miczek, Warszawa 2024). Nie można jednak przyjąć, że sąd zobowiązany jest dopuścić dowód z opinii kolejnych biegłych w każdym przypadku, gdy ta złożona jest niekorzystna dla strony (wyroki Sądu Najwyższego z: 15 listopada 2001 r., II UKN 604/00, LEX nr 152742; 4 lipca 2023 r., III USKP 13/22, LEX nr 3576213; postanowienia Sądu Najwyższego z: 3 sierpnia 2023 r., III USK 423/22, LEX nr 3592410; 6 kwietnia 2024 r., II USK 330/23, LEX nr 3714336). Potrzeba powołania innego biegłego powinna wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii (wyroki Sądu Najwyższego z: 5 listopada 1974 r., I CR 562/74, LEX nr 7607; 28 lutego 2023 r., II USKP 36/22, LEX nr 3557850; 14 maja 2026 r., II CSKP 191/26, LEX nr 4106979).

20 W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny uznał, iż w jego ocenie Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy oparł swoje orzeczenie w rozpoznawanej sprawie na opiniach dwóch zespołów biegłych oraz na opiniach uzupełniających, które zostały sporządzone w sposób fachowy, rzetelny i profesjonalny. Zdaniem Sądu drugiej instancji nie istniały żadne przesłanki w rozpatrywanej sprawie, podające w wątpliwość ocenę sporządzonych opinii zespołów biegłych i opinii uzupełniających. Ocena stanu zdrowia odwołującej przez dwa zespoły biegłych dokonano w sposób prawidłowy, opierając się na posiadanej dokumentacji medycznej oraz analizie stanu zdrowia ubezpieczonej na podstawie najlepszej posiadanej wiedzy medycznej z zakresu psychiatrii i psychologii. Kierując się powyższymi przesłankami, Sąd Apelacyjny w pełni podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, który wskazał, że biegli wykluczyli istnienie niezdolności do pracy u ubezpieczonej przed dniem 30 marca 2020 r., gdyż dochodziło u niej do poprawy stanu zdrowia w wyniku leczenia lub hospitalizacji, a odwołująca do 2022 r. pozostawała w zatrudnieniu w Holandii. Biegli wskazali, że odwołująca obecnie wymaga regularnego i intensywnego korzystania z psychofarmakoterapii. Jednak obecny stopień zaawansowania dolegliwości ubezpieczonej nie wpływa na okres od 1 października 2018 r. do 30 marca 2020 r. Wobec nieustalenia przesłanki niezdolności wnioskodawczyni do pracy przed dniem 30 marca 2020 r. Sąd orzekł, że na podstawie art. 72 w związku z art. 61 ustawy o emeryturach i rentach w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do renty, wnioskodawczyni ponownie nie stała się osobą niezdolną do pracy, brak było podstaw do przywrócenia jej prawa do renty rodzinnej.

21 Dokonana przez Sąd odwoławczy ocena okoliczności faktycznych i związana z tym wykładnia przepisów (wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) mieszczą się w granicach uznania sędziowskiego. Podnoszone przez skarżącą w tym zakresie argumenty stanowią zatem polemikę z oceną dowodów i wynikającymi z niej ustaleniami faktycznymi, podczas gdy zgodnie z art. 398³ § 3 k.p.c. oraz art. 398¹³ § 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Skarżąca kwestionuje dokonaną przez Sąd drugiej instancji ocenę dowodów i wynikające z niej ustalenia faktyczne, co zgodnie z art. 398³ § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli kasacyjnej. Tymczasem pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa procesowego nie można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów.

22 Wobec faktu, że skarżąca nie wykazała istnienia powołanej przesłanki przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c. i art. 98 § 1 i 1¹ k.p.c. w związku z art. 398²¹ k.p.c. oraz § 9 ust. 2 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2026 r., poz. 118).