Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2026 r., I PSK 541/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2026 r., I PSK 541/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 3 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Robert Stefanicki

4 w sprawie z powództwa T.S. i M.M. przeciwko Spółdzielni E. z siedzibą w W. o odszkodowanie w związku z nieuzasadnionym wypowiedzeniem umowy o pracę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 3 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 9 września 2025 r., sygn. akt VIII Pa 218/25, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od Spółdzielni E. z siedzibą w W. na rzecz każdego z powodów po 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia stronie pozwanej odpisu postanowienia do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

6 Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 9 września 2025 r. oddalił apelację strony pozwanej Spółdzielni E. z siedzibę w W. od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2025 r., w którym Sąd ten zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki T.S. kwotę 24.300 zł i na rzecz powoda M.M. kwotę 15.943 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 6 lutego 2024 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem i powództwa w pozostałym zakresie oddalił.

7 Pozwana Spółdzielnia wywiodła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. W podstawach skargi podniosła zarzut naruszenia przepisów, a mianowicie: art. 30 § 4 k.p. - przez przyjęcie, że to na pracodawcy przed złożeniem oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę, w którym wskazano przyczynę tego wypowiedzenia, ciążą dodatkowe obowiązki, które mogą stanowić postawę obiektywnej oceny doniosłości wagi przewinienia pracownika.

8 Z uwagi na wskazane naruszenia pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego, jak również poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi w innym składzie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, a także o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżąca wskazała na istniejącą w sprawie potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości co do tego, czy w świetle treści art. 30 § 4 k.p., przy oczywistym braku podstaw do kwestionowania przesłanki dotyczącej powinności złożenia przez pracodawcę w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie, dopuszczalne jest, aby sąd orzekający dokonywał obiektywnej oceny wagi przyczyny tego wypowiedzenia z pominięciem subiektywnego stanowiska pracodawcy dbającego o przestrzeganie zasad współżycia społecznego w zakładzie pracy.

9 W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ewentualnie o oddalenie skargi i zasądzenie od pozwanej na rzecz każdego z powodów kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

10 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

11 Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej merytorycznego rozpoznania. Skarga kasacyjna jako szczególny środek zaskarżenia służy realizacji interesu publicznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa. Funkcje postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, że w konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu Najwyższego. Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 398⁹ § 1 pkt 1-4 k.p.c. i jedynie w przypadku przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za pomocą jurydycznej argumentacji, że istnieje publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej merytorycznym rozpoznawaniu (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 listopada 2022 r., II USK 679/21, LEX nr 3549528), zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego z: 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007; 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 404134; 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392; 13 września 2022 r., I USK 565/21, Legalis nr 2891720; 28 listopada 2024 r., III USK 262/23, Legalis nr 3171079; 17 grudnia 2025 r., II USK 343/24, LEX nr 3987251).

12 Treść uzasadnienia nie może być jednak dowolna i należy ją oprzeć na argumentacji jurydycznej. Jest tak z tej przyczyny, że Sąd Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, działa w interesie publicznym, wyjaśniając istotne zagadnienia prawne, dokonując wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, bądź usuwając z obrotu prawnego orzeczenia wydane w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwe (art. 398⁹ § 1 k.p.c.).

13 Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.), zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą.

14 Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony występującą w sprawie potrzebą wykładni wskazanego przepisu prawa (art. 30 § 4 k.p.). Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał, że przesłanka ta w niniejszej sprawie zaistniała.

15 Powołanie się w skardze kasacyjnej na potrzebę wykładni przepisów prawnych wymaga wykazania przez autora skargi, jaki konkretnie przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, mimo że budzi poważne wątpliwości, ze wskazaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają, nie doczekał się wykładni, bądź że jego niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć (postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 Nr 12, poz. 151; 15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231), a zaskarżone orzeczenie, zwłaszcza przy sposobności wydania orzeczenia sądowego przez najwyższą instancję sądową, może mieć także istotne znaczenie dla zapewnienia jednolitości wykładni i stosowania prawa, co stanowi jeden z filarów prawidłowo funkcjonującego wymiaru sprawiedliwości w demokratycznym państwie prawa (T. Ereciński, Rozdział 1 Zaskarżalność orzeczeń sądowych (w:) System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom III. Środki zaskarżenia, red. T. Ereciński, J. Gudowski, Warszawa 2013). Przyczyny kasacyjne wymienione w art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. odnosi się rozłącznie do dwóch sytuacji, tj. do wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości oraz wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności. W obu wypadkach chodzi o rozbieżności w orzecznictwie sądów. Przepis ten nawiązuje do art. 59 i 60 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym, nakładających na Sąd Najwyższy obowiązek przeciwdziałania niejednolitości orzecznictwa sądowego (T. Ereciński, w System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom III. Środki zaskarżenia, red. T. Ereciński, J. Gudowski, Warszawa 2013). Nie może być wątpliwości, że obok kontroli legalności dbanie o jednolitość orzecznictwa stanowi podstawowe zadanie Sądu Najwyższego, a istotnym narzędziem umożliwiającym realizację jego zadania jest rozpoznawanie skarg kasacyjnych (T. Ereciński, 3. Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom III. Środki zaskarżenia, red. T. Ereciński, J.

16 Gudowski, Warszawa 2013).

17 Rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych nie może sprowadzać się do odpowiedzi na zarzuty autora skargi skierowane pod adresem zaskarżonego orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze prostego zastosowania przepisów, bądź też przez wnikliwą lekturę uzasadnienia Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2025 r., III USK 143/24, LEX nr 3900096, jeżeli nie występuje potrzeba ochrony interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (K. Sadowski, Część I Skarga kasacyjna (w:) Skarga kasacyjna. Zażalenie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 394¹ § 1¹ k.p.c., red. D. Kotłowski, Warszawa 2016; T. Wiśniewski, Przebieg procesu cywilnego, Warszawa 2013, s. 352; T. Zembrzuski, Skarga kasacyjna. Dostępność w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2011, s. 42). Ponadto, ze względu na publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej, skarżący powinien wykazać celowość dokonania wykładni konkretnego przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z: 14 grudnia 2012 r., III SK 29/12, LEX nr 1238124; 22 maja 2024 r., II USK 240/23, LEX nr 3735929). Twierdzenie o występowaniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów jest uzasadniony tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących owo zagadnienie. Skarżący nie zdołał wykazać, że skarga kasacyjna zasługuje na przyjęcie jej do rozpoznania. Podnoszone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wątpliwości na tle interpretacji art. 30 § 4 k.p., budzącego poważne wątpliwości co do dopuszczalności przez sąd orzekający dokonywania oceny wagi przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę - nie stanowią o potrzebie wykładni przywołanego przepisu w znaczeniu, jaki nadaje się tej normie. Tak sformułowane zagadnienie wymusza odniesienie się do oceny okoliczności faktycznych, którymi kierował się Sąd drugiej instancji, uznając brak zasadności rozwiązania z powodami umów o pracę, badając przyczyny wskazane w wypowiedzeniu.

18 W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że wypowiedzenie, jest zwykłym trybem rozwiązania umowy o pracę, który nie wymaga co prawda podania przyczyny doniosłej, czy wyjątkowej, nie mniej jednak przyczyna rozwiązania stosunku pracy musi być rzeczywista i sformułowana w sposób konkretny. Podanie przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę według art. 30 § 4 k.p. powinno być skonkretyzowane. Niedopuszczalne jest zatem użycie ogólnikowego zwrotu bądź powtórzenia wyrażeń ustawowych. „Konkretność przekazu" przyczyny wymaga określenia takich elementów, jak: czas, miejsce, sposób zachowania pracownika, skutek dla pracodawcy itp. Nie oznacza to konieczności opisywania wszystkiego drobiazgowo, ale przyczyna musi być wystarczająco skonkretyzowana.

19 (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2024 r., I PSK 111/23, LEX nr 3656870). Podobnie w wyroku z dnia 10 maja 2000 r., (I PKN 641/99, OSNP 2001, nr 20, poz. 618; też z 8 maja 2024 r., II PSKP 67/23, OSNP 2025, nr 2, poz. 13), Sąd Najwyższy uznał, że przyczyna wypowiedzenia, jeśli jest podana, musi być dostatecznie konkretna i zrozumiała dla pracownika.

20 Decydując się na wypowiedzenie umowy o pracę, obowiązkiem pracodawcy na po myśli art. 30 § 4 k.p. jest tymczasem wskazanie przyczyn wypowiedzenia w taki sposób, by pracownik mógł mieć świadomość, za co konkretnie został zwolniony. Wymagana jest zatem od pracodawcy szczególna staranność określania przyczyn rozwiązania umowy o pracę, a nie jedynie wskazywanie utartych i ogólnych sformułowań bez odesłania do konkretnych zdarzeń. Dodać należy również, że nie można tych przyczyn rozbudowywać dopiero w toku postępowania sądowego, albowiem przyczyny winny zostać pracownikowi przedstawione w sposób jednoznaczny i konkretny już w treści przedłożonego mu wypowiedzenia o pracę. Konstrukcja podania przyczyny wypowiedzenia powinna być jednoznaczna, zrozumiała dla pracownika, co ma na celu ochronę pracownika przed arbitralnym zachowaniem się pracodawcy oraz umożliwienie pracownikowi oceny słuszności wypowiedzenia i w tym kontekście rozważenie celowości kwestionowania wypowiedzenia w postępowaniu sądowym. Niewątpliwym celem art. 30 § 4 k.p. jest bowiem umożliwienie pracownikowi obrony, dlatego przyczyna wypowiedzenia musi być na tyle konkretna i precyzyjna, by pracownik mógł ją zrozumieć i odnieść się do niej w obronie. Konkretność wskazania przyczyny należy oceniać z uwzględnieniem innych, znanych pracownikowi okoliczności uściślających tę przyczynę (W. Muszalski (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2007, art. 30). Pracodawca nie może powoływać w postępowaniu sądowym nowych, wcześniej niewskazanych i zatem nieznanych pracownikowi przyczyn wypowiedzenia.

21 Tymczasem, jak wynika z ustaleń Sądu, pozwany pracodawca sformułował przyczyny wypowiedzenia umów o pracę z powodami w sposób bardzo lakoniczny i ogólnikowy. Strona pozwana, jako przyczyny wypowiedzenia umów o pracę z powodami wskazała bowiem m.in. lekceważący stosunek do przełożonego, brak zaangażowania w proponowane przez przełożonego rozwiązania dotyczące zasad wykonywania obowiązków i organizacji pracy na powierzonym stanowisku pracy, brak należytej i oczekiwanej współpracy z bezpośrednim przełożonym, a w stosunku do M.M. dodatkowo także nierzetelne wykonywanie procedur regulaminu windykacji należności i nieprofesjonalne podejście do obowiązku rzetelnej obsługi lokatorów. Sąd Okręgowy uznał, że podane powodom przyczyny wypowiedzenia zostały sformułowane w sposób niekonkretny oraz nierzeczywisty. W toku postępowania sądowego jak ustalił Sąd Okręgowy, strona pozwana nie zdołała wykazać, jakoby powodowie rzeczywiście odnosili się do Głównej Księgowej w sposób lekceważący, czy nie angażowali się należycie w proponowane przez nią rozwiązania. Sąd drugiej instancji stanął na stanowisku, że z uwagi na niejasność oraz nierzeczywistość podanych przez pozwanego pracodawcę przyczyn wypowiedzenia powodom umów o pracę, wypowiedzenia te należy uznać za nieuzasadnione, co skutkowało przyjętą odpowiedzialnością odszkodowawczą pracodawcy stosownie do art. 45 § 1 k.p. Mając na uwadze powyższe rozważania, należy stwierdzić, że pozwana nie wykazała istnienia powołanej przesłanki przedsądu. Sformułowane w skardze kasacyjnej pytanie nie spełnia kryteriów, jakie stawia się tej przesłance w celu wykazania potrzeby wykładni.

22 Stwierdzając, że nie zachodzą określone w art. 398⁹ § 1 k.p.c., przyczyny przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 398⁹ § 2 k.p.c. jak w punkcie pierwszym, o kosztach postępowania kasacyjnego orzekając na podstawie art. 98 § 1, § 1¹ i § 3 k.p.c. w zw. z art. 398²¹ k.p.c. i oraz § 9 ust. 1 pkt 1 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2026 r., poz. 118), o czym postanowił jak w punkcie drugim.