Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2026 r., I NP 3/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2026 r., I NP 3/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 7 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Mirosław Sadowski

4 W sprawie ze skargi M. B. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Najwyższego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z 26 sierpnia 2026 r., sygn. I NSP 456/26, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 7 października 2026 r.

1. odrzuca skargę;

2. umarza postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Uzasadnienie

7 Pismem z dnia 14 września 2026 r. M. B. (dalej: „skarżący”) wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Najwyższego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z 26 sierpnia 2026 r., sygn. I NSP 456/26.

8 W skardze zawarto wniosek o zwolnienie od kosztów w przedmiocie wniesienia przedmiotowego pisma jak również wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu do reprezentowania skarżącego przed Sądem Najwyższym.

9 Sąd Najwyższy, zważył co następuje:

10 Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem przysługuje od prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie oraz od prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu drugiej instancji kończącego postępowanie nieprocesowe w sprawie, jeżeli przez wydanie tych orzeczeń stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku lub postanowienia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 4241 § 1 i art. 5192 § 1 k.p.c.). Wyjątkowo na warunkach wskazanych w art. 424¹ § 2 i art. 519² § 2 k.p.c. skarga służy od wydanych przez sąd pierwszej instancji wyroku lub postanowienia co do istoty sprawy kończących postępowanie w sprawie.

11 Stosownie do art. 424⁵ § 1 k.p.c. do konstrukcyjnych elementów skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia należy:

12 oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości lub w części (pkt 1), przytoczenie podstaw skargi oraz ich uzasadnienie (pkt 2), wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny (pkt 3), uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy (pkt 4), wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe (pkt 5) oraz wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem (pkt 6). Ze względu na nadzwyczajny charakter tego środka prawnego oraz jego funkcję, wszystkie wymagania konstrukcyjne wymienione w art. 424⁵ § 1 k.p.c. muszą być przytoczone odrębnie i samodzielnie, niezależnie od innych, wobec czego skarga niespełniająca któregokolwiek z nich dotknięta jest tzw. brakiem istotnym nienaprawialnym w trybie właściwym dla usuwania braków formalnych (art. 424⁸ § 1 k.p.c.), co skutkuje jej odrzuceniem.

13 Orzeczenie wydane w sprawie I NSP 456/26 nie jest orzeczeniem kończącym merytorycznie postępowanie w sprawie, te bowiem odnosi się do postępowania jako całości i kończąc je, zamyka drogę do wydania wyroku lub innego orzeczenia co do istoty sprawy. Nie kończy zaś postępowania w sprawie postanowienie rozstrzygające kwestie incydentalne pojawiające się w toku postępowania. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje w konsekwencji od postanowień wpadkowych (zob. np.

14 postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lipca 2016 r., II CNP 7/16, niepubl), takich jak wydane w przedmiotowej sprawie.

15 Ponadto wniesiona skarga nie spełnia wymagań konstrukcyjnych określonych w art. 424⁵ § 1 k.p.c. Nie wskazuje zakresu zaskarżenia, podstaw, przepisów prawa, z którym orzeczenia mają być niezgodne, nie zawiera uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, ani wymagania z art. 424⁵ § 1 pkt 5 k.p.c.

16 Z tych względów, na podstawie art. 424⁸ k.p.c., Sąd Najwyższy odrzucił skargę (pkt.1 sentencji).

17 Postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu stosownie do art. 355 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 398²¹ w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c. i w zw. z art. 424⁸ k.p.c. (pkt 2 sentencji).