Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2026 r., I KK 367/26

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2026 r., I KK 367/26

Sentencja

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1 Dnia 27 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)

4 SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca)

5 SSN Kazimierz Klugiewicz

6 w sprawie S. B. (B.)

7 skazanego z art. 278 § 1 i 3 k.k.

8 po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 27 października 2026 r.

9 kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 16 października 2025 r., sygn. akt III K 1055/25, uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze ograniczenia wolności i w tym zakresie sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Wałbrzychu.

10 Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński Kazimierz Klugiewicz

Uzasadnienie

11 S. B. został oskarżony o to, że: w dniu 16 lipca 2025 roku w W. woj. […] na terenie marketu „C.” przy ul. […] dokonał zaboru w celu przywłaszczenia 1 sztuki poziomicy laserowej marki „B." o wartości 828 zł, czym spowodował straty w łącznej kwocie 828 zł, czym działał na szkodę marketu „C.”, tj. o popełnienie czynu art. 278 § 1 k.k.

12 Sąd Rejonowy w Wałbrzychu w dniu 16 października 2025 roku, sygn. akt III K 1055/25 wydał w tej sprawie wyrok, a jego mocą:

1. oskarżonego S. B. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, opisanego w części wstępnej wyroku, z tym że przyjął, iż oskarżony działał na szkodę „C. ” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie oraz przyjął, iż czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi określony w art. 278 § 3 k.k., to jest występku z art. 278 § 1 i 3 k.k. i za czyn ten, na podstawie art. 278 § 3 k.k. wymierzył mu karę 4 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w stosunku miesięcznym;

2. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej wobec oskarżonego kary ograniczenia wolności zaliczył okres jego zatrzymania 17 lipca 2025 roku, przyjmując, iż ten dzień zatrzymania jest równoważny dwóm dniom kary ograniczenia wolności (2 godzinom);

3. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty procesy w kwocie 180 zł, w tym, 120 zł tytułem opłaty.

16 Wobec niezaskarżenia wyroku przez żadną ze stron powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 24 października 2025 roku.

17 Kasację od tego orzeczenia wniósł Prokurator Generalny zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a mianowicie art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. i art. 35 § 1 k.k. polegające na orzeczeniu wobec oskarżonego S. B. kary 4 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cel społeczny, bez określenia wymiaru czasu tej pracy w stosunku miesięcznym, co czyni wydany wyrok niewykonalnym w tym zakresie

18 W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Wałbrzychu.

19 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

20 Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się zasadna w stopniu oczywistym uzasadniającym jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. W myśl art. 34 § 1a k.k. kara ograniczenia wolności polega na: obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne (pkt 1) lub potrąceniu od 10% do 25% wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na cel społeczny wskazany przez sąd (pkt 4). Obowiązki i potrącenie, o których tu mowa, orzeka się przy tym łącznie lub osobno (art. 34 § 1b k.k.). Z kolei nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne jest wykonywana w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym (art. 35 § 1 k.k.).

21 Powyższe wskazuje, że sąd orzekający karę ograniczenia wolności powinien w wyroku skazującym nie tylko określić jej postać, ale - rozstrzygając, że omawiana kara polegać ma na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne – winien również określić wymiar godzin w stosunku miesięcznym, w czasie których oskarżony jest zobligowany wykonywać ową nieodpłatną, dozorowaną pracę na cele społeczne. Dopiero dopełnienie tych wymogów realizuje wynikający z przepisu art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. nakaz dotyczący każdego wyroku skazującego, aby zawierał on „rozstrzygnięcie co do kary i środków karnych” i przez to czyni w ogóle możliwym wykonanie tego wyroku.

22 Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, że Sąd Rejonowy, wymierzając karę ograniczenia wolności w postaci polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, winien respektować regulację zawartą w art. 34 § 1a pkt 1 k.k. w zw. z art. 35 § 1 k.k., i - stosownie do przyjętego wariantu kary ograniczenia wolności - określić wymiar godzin w przedziale od 20 do 40 w stosunku miesięcznym, w trakcie których ma być wykonywana nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne. Uchybienie temu obowiązkowi przez Sąd Rejonowy w Wałbrzychu uniemożliwia w istocie wykonanie zaskarżonego wyroku.

23 Brak wskazania w wyroku skazującym wariantu, w którym została orzeczona kara ograniczenia wolności oraz zasad jej wykonywania, rażąco narusza wskazany art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. i powoduje, że wyrok taki nie może zostać wykonany, co skutkować musiało uchyleniem wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu w zaskarżonej części i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.

24 Słusznie zauważa w kasacji skarżący, że braku tego nie może konwalidować, ani postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki w trybie art. 105 § 1 k.p.k., ani też postanowienie o rozstrzygnięciu wątpliwości wydane w oparciu o przepis art. 13 § 1 k.k.w. Dokonanie ingerencji, we wskazanych trybach, w merytoryczną treść wyroku jest czynnością nieskuteczną i nie pociąga za sobą skutków prawnych (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. III KK 251/12; z dnia 11 kwietnia 2013 r., V KK 19/13 oraz z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. III KK 79/15, OSNKW 2015, z. 10, poz. 87).

25 W postępowaniu ponownym Sąd Rejonowy będzie miał na względzie powyższe zapatrywania prawne.

26 Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku.

27 SSN Jacek Błaszczyk

28 SSN Marek Pietruszyński

29 SSN Kazimierz Klugiewicz

30 Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński Kazimierz Klugiewicz