Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2026 r., I CSK 628/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2026 r., I CSK 628/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 30 lipca 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Agnieszka Piotrowska

4 na posiedzeniu niejawnym 30 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa S.T. i A.S. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 10 października 2024 r., I ACa 1594/23,

5 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

6 2) zasądza od pozwanego na rzecz powodów koszty postępowania kasacyjnego w kwocie 2700 (dwa tysiące siedemset) zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanemu odpisu tego orzeczenia do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

7 Powodowie S.T. i A.S. w pozwie skierowanym przeciwko Bank S.A. z siedzibą w W. (dalej Bank) domagali się ustalenia, że bliżej opisana umowa kredytu mieszkaniowego z 31 sierpnia 2005 r. jest nieważna oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów - łącznie, do majątku wspólnego małżonków - kwoty 181 810,54 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 16 kwietnia 2020 r. do dnia zapłaty.

8 Wyrokiem z 25 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo. Po rozpoznaniu apelacji powodów, wyrokiem z 10 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustalił, że przedmiotowa umowa jest nieważna oraz zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie do majątku wspólnego kwoty 181 810,54 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 16 kwietnia 2020 r. do dnia zapłaty.

9 Pozwany Bank wniósł skargę kasacyjną opierając wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przyczynie kasacyjnej objętej art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

10 Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 398⁹ § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą „przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.

11 We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podniósł, że potrzeba wykładni przepisów prawa wywołujących rozbieżności w orzecznictwie dotyczy art. 22¹ k.c. w zw. z art. 385¹ § 1 k.c. w zakresie zakwalifikowania kredytobiorcy jako konsumenta i przyznania mu tym samym uprawnień wynikających z treści art. 385¹ k.c. nawet w przypadku przeznaczenia przez kredytobiorców środków z kredytu na nieruchomość, w której od samego początku prowadzona była działalność gospodarcza.

12 W nawiązaniu do tak sformułowanej przyczyny kasacyjnej należy przypomnieć, że na gruncie przyczyny kasacyjnej objętej art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. rozbieżności w orzecznictwie należy interpretować jako brak zgodności rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub bardzo podobnych stanach faktycznych, w których mają zastosowanie te same przepisy, wykładane lub stosowane w sposób prowadzący do odmiennych - zróżnicowanych albo sprzecznych - orzeczeń albo decyzji procesowych. Wskazując na tę przyczynę kasacyjną, skarżący powinien opisać, na czym polega trudność w interpretacji określonych przepisów prowadząca do niepożądanego wyżej stanu oraz zilustrować swoje twierdzenia przykładami takich rozbieżnych rozstrzygnięć. Nie ma podstaw do przyjęcia, że na gruncie niniejszej sprawy wystąpiła wskazana we wniosku o przyjęcie do skargi do rozpoznania potrzeba wykładni art. 22¹ k.c. w zw. z art. 385¹ § 1 k.c. w zakresie zakwalifikowania kredytobiorcy jako konsumenta. W orzecznictwie wyjaśniono, że status osoby fizycznej jako konsumenta wyznaczany jest w ramach konkretnej czynności prawnej dokonywanej z przedsiębiorcą z uwzględnieniem jej rodzaju i celu. Nie decyduje o nim to, czy dana osoba prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową, lecz to, czy czynność zdziałana z przedsiębiorcą pozostaje w bezpośrednim związku z jej działalnością. Punktem odniesienia przy ocenie związku czynności prawnej z prowadzoną przez kredytobiorcę działalnością gospodarczą jako bezpośredniego lub pośredniego, są okoliczności danej sprawy istniejące w czasie dokonywania skonkretyzowanej czynności prawnej (umowy). Właściwe dla jej dokonania są kryteria rodzaju tej czynności i jej przedmiotu, typowego charakteru czynności ze względu na prowadzoną działalność gospodarczą, przeznaczenia nabywanego towaru lub usługi dla celu bezpośrednio lub pośrednio związanego z działalnością gospodarczą. W przypadku czynności prawnych o mieszanym (podwójnym) celu, decydującym czynnikiem jest to, aby element gospodarczy nie stanowił marginalnej części czynności (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, Nr 4, poz. 50 oraz z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 914/22, z 8 marca 2024 r., II CSKP 85/24 i z 28 lutego 2025 r., II CSKP 1323/24). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 8 czerwca 2023 r., C-570/21, I.S. i K.S., pkt 59, także przyjął, że pojęcie „konsumenta” w rozumieniu Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”) obejmuje osobę, która zawarła umowę kredytu do użytku częściowo związanego z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, a w części niezwiązanego z tą działalnością, wspólnie z innym kredytobiorcą, który nie działał w ramach swojej działalności gospodarczej lub zawodowej, jeżeli cel działalności gospodarczej lub zawodowej jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy. W celu ustalenia, czy dana osoba jest objęta zakresem pojęcia „konsument”, a w szczególności, czy gospodarczy cel umowy kredytu zawartej przez tę osobę jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy, sąd jest zobowiązany uwzględnić wszystkie istotne okoliczności towarzyszące tej umowie, zarówno ilościowe, jak i jakościowe, takie jak w szczególności podział wykorzystania pożyczonego kapitału na działalność zawodową i pozazawodową.

13 Rozważania dokonane w tej materii przez Sąd Apelacyjny wpisywały się w przedstawione stanowisko i nie stwarzały podstaw do stwierdzenia, że na gruncie niniejszej sprawy powstała potrzeba odniesienia się przez Sąd Najwyższy po raz kolejny do przedstawionej przez skarżącego wątpliwości na gruncie wykładni art. 22¹ k.c., która w dodatku została sformułowana w oderwaniu od wiążących Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym (art. 398¹³ § 2 k.p.c.) ustaleń stanowiących faktyczną podstawę rozstrzygnięcia i dokonanych na ich podstawie ocen prawnych. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika bowiem, że Sąd Apelacyjny przyjmując, że powodom przysługiwał status konsumentów w rozumieniu art. 22¹ k.c. w zakresie zawartej w dniu 31 sierpnia 2005 r. umowy kredytu miał na względzie, że kredyt został powodom udzielony na sfinansowanie kosztów przebudowy i rozbudowy domu mieszkalnego z przeznaczeniem na potrzeby własne, a choć powódka prowadzi działalność stomatologiczną w tej nieruchomości, kredyt służył rozbudowaniu części mieszkalnej, a tym samym działania konsumentów miały na celu zaspokojenie ich własnych potrzeb mieszkaniowych i nastawione były na zapewnienie prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa domowego.

14 O kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz powodów orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 1¹ k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 398²¹ k.p.c., a § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215).