Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2026 r., I CSK 3438/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2026 r., I CSK 3438/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 16 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Jacek Grela

4 na posiedzeniu niejawnym 16 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Gminy Miasto R. przeciwko J.F. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Gminy Miasto R. od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 20 maja 2025 r., V Ca 678/24,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w

7 Rzeszowie na rzecz adw. E.Z. 3321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) złotych, w tym powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, z związku z pełnioną funkcją kuratora dla pozwanego nieznanego z miejsca pobytu;

3. nakazuje pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Rzeszowie 3321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) złotych, nieuiszczonych kosztów sądowych.

Uzasadnienie

9 Wyrokiem z 24 maja 2024 r. Sąd Rejonowy w Rzeszowie w sprawie z powództwa Gminy Miasto R. przeciwko J.F. o zapłatę zasądził od pozwanego na rzecz powódki 2 280,60 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 22 sierpnia 2018 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.

10 Wyrokiem z 20 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił apelację powódki.

11 W skardze kasacyjnej powódka, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazała na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.

12 Zdaniem skarżącej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

13 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

14 W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398⁹ k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 398⁹ § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

15 Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07). Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.

16 Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.

17 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398²¹ k.p.c. O wynagrodzeniu dla kuratora, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Sąd ustalając wysokość należnego kuratorowi wynagrodzenia nie stosował § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej albowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2025 r. w sprawie o sygn. akt SK 89/22 uznał ww. przepisy za niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.