Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., I CSK 2844/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., I CSK 2844/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 21 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Dariusz Pawłyszcze

4 na posiedzeniu niejawnym 21 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M. M. przeciwko Bank S.A. w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 12 czerwca 2025 r., I ACa 1342/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od Bank S.A. w W. na rzecz M. M. 5400 (pięć tysięcy czterysta złotych) zł kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu.

Uzasadnienie

6 Wyrokiem z 19 kwietnia 2023 r., I C 308/22 , Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim zasądził od pozwanego banku na rzecz powódki 155 617,56 zł z odsetkami tytułem zwrotu spłaconych rat kapitałowo-odsetkowych w wykonaniu umowy kredytu i ustalił, że nie istnieje pomiędzy powódką, a pozwanym bankiem stosunek prawny wynikający z umowy kredytu.

7 Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Szczecinie zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił powództwo o zapłatę, oraz oddalił apelację pozwanego banku w pozostałym zakresie.

8 Sąd drugiej instancji ustalił, że 21 października 2008 r. powódka zawarła z poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę kredytu w wysokości 220 000 zł denominowanego do franka szwajcarskiego. W umowie określono, że wysokość kredytu w CHF zostanie określona według kursu kupna CHF, zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu wypłaty. O wysokości wykorzystanego kredytu w CHF, wysokości odsetek w okresie karencji oraz wysokości rat kapitałowo - odsetkowych w wyżej wymienionej walucie bank miał informować kredytobiorców w terminie 7 dni od dnia całkowitego wykorzystania kredytu na zasadach określonych w umowie. Kredyt został wypłacony w złotych w dwóch transzach, przy jednoczesnym przeliczeniu na CHF według kursu kupna obowiązującego w banku. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych określona została w CHF, a ich spłata następować miała w złotych po uprzednim przeliczeniu rat i należnych odsetek według kursu sprzedaży dewiz dla CHF zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w banku w dniu spłaty. Do 29 września 2020 r. kredytobiorca uiścił na rzecz banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych 155 617,56 zł.

9 Sąd drugiej instancji uznał, że postanowienia umowy nie były indywidualnie uzgodnione, gdyż swoboda kredytobiorcy sprowadzała się do określenia sumy potrzebnego kredytu i jego przeznaczenia. Treść umowy została przygotowana jednostronnie przez bank, co stwarza domniemanie, iż nie było indywidualnych negocjacji. Umowa zawiera postanowienia wprowadzające mechanizm indeksacji i wyznaczające kursy walut, które określają główne świadczenia stron, jednak te postanowienia nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Instytucje finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji, tymczasem bank nie udowodnił, że zrealizował ciążący na nim obowiązek informacyjny.

10 Sąd Apelacyjny ocenił, że postanowienia umowy odwołujące się w zakresie ustalania kursu waluty CHF do wewnętrznych tabel kursów banku są niedozwolone. Usunięcie abuzywnych postanowień z umowy skutkuje brakiem możliwości ustalenia kursu wymiany i oprocentowania, a w konsekwencji brakiem możliwości wykonywania umowy w obowiązującym dotychczas kształcie. Łącząca strony umowa, po wyeliminowaniu z niej postanowień niedozwolonych, które określają główne świadczenia stron i są elementami przedmiotowo istotnymi umowy kredytowej, nie może być w dalszym ciągu wykonywana, zaś w polskim systemie prawnym nie ma przepisu, który nadawałby się do uzupełnienia luki powstałej wskutek eliminacji abuzywnego postanowienia wprowadzającego do umowy klauzulę indeksacyjną.

11 W ocenie Sądu drugiej instancji w sprawie doszło do skutecznego złożenia oświadczenia o potrąceniu najpóźniej w momencie doręczenia stronie powodowej odpisu pisma z 20 maja 2022 r. (w którego treści ponowiono wolę potrącenia). Zważywszy, że objęta oświadczeniem o potrąceniu suma wypłaconego kredytobiorcy kapitału kredytu w wysokości 220 000 zł znacznie przekracza dochodzoną kwotę żądania zapłaty wraz z odsetkami, powództwo o zapłatę oddalono w całości.

12 Pozwany bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną i wniósł o jej przyjęcie do rozpoznania ze względu na potrzebę wykładni art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zakresie, w jakim odnoszą się one do skutków uznania postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami dyspozytywnymi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

13 Bank nie objął wnioskiem o przyjęcie skargi do rozpoznania zagadnienia abuzywności postanowień umowy przewidujących dokonywanie przeliczeń złotych na CHF i odwrotnie kursami ustalanymi jednostronnie przez bank. Natomiast uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:

14 1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;

15 2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

16 Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej.

17 Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

18 Na podstawie art. 98 k.p.c. powodowi przysługuje od skarżącego zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.