Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I CSK 281/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2026 r., I CSK 281/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 22 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Roman Trzaskowski

4 na posiedzeniu niejawnym 22 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa […] Bank […] spółki akcyjnej we W. przeciwko A.K. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 9 lipca 2025 r., I ACa 2873/24,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. obciąża pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.

Uzasadnienie

7 Wyrokiem z 9 lipca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 19 czerwca 2024 r. oddalającego jej powództwo, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo główne (punkt I.1), zaś z powództwa ewentualnego zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 61 657,73 zł z odsetkami umownym w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 40 256,61 zł od 15 lutego 2024 r. do dnia zapłaty (punkt I.2) i zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu (punkt I.3), ponadto orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (punkt II).

8 W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, pozwany wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 398¹ § 1 pkt 4 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

9 Z art. 398¹ § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 398⁴ § 2 k.p.c.). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;

10 z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17, niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r., V CSK 168/18, niepubl.).

11 Skarżący nie wykazał, że zaskarżony wyrok jest dotknięty tego rodzaju nieprawidłowościami.

12 We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący argumentował, że wystąpienie z roszczeniem ewentualnym po wniesieniu pozwu stanowi jeden ze sposobów zmiany przedmiotowej powództwa określony w art. 193 § 1 k.p.c., oczywiście wadliwe zaś jest stanowisko Sądu Apelacyjnego, zgodnie z którym wystąpienie przez powoda po wniesieniu pozwu z roszczeniem ewentualnym nie stanowi zmiany powództwa, lecz jego „ograniczenie” lub „odmienne zredagowanie”, ze względu na tożsamość podstawy roszczenia pierwotnego oraz roszczenia ewentualnego, to jest przedmiotową umowę pożyczki, i uznanie podstaw wymagalności roszczenia głównego oraz ewentualnego za nieistotne i pomijalne. Skarżący co do zasady słusznie wskazuje, że żądanie ewentualne zgłaszane jako dodatkowe na wypadek niemożności uwzględnienia przez sąd żądania zasadniczego stanowi szczególną postać przedmiotowej kumulacji roszczeń w rozumieniu art. 191 k.p.c. (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2017 r., V CSK 198/16, niepubl.). Zmiana zaś powództwa, która obejmuje również zgłoszenie żądania ewentualnego, a która prowadziłaby do kolizji z regułami właściwości sądu, jest niedopuszczalna (art. 193 § 1 k.p.c.), a konsekwencją niedopuszczalnej zmiany powództwa zgodnie z art. 193 § 2 k.p.c. w odniesieniu do sytuacji, w której zmiana polega na zgłoszeniu nowego roszczenia obok pierwotnego - jest rozpoznanie przez sąd nowego roszczenia jako odrębnej sprawy, jeżeli jest dla niej właściwy, w przeciwnym zaś razie przekazanie tej sprawy sądowi właściwemu. Stosownie jednak do art. 398³ § 1 pkt 2 k.p.c., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniosek nie dostarcza w tym zakresie żadnej argumentacji. Nie doszło w sprawie do cofnięcia pozwu ani czynności strony powodowej, która z cofnięciem pozwu mogłaby być utożsamiana lub wywoływać tożsame skutki. Twierdzenia w tym przedmiocie nie podnosi również sam skarżący. Zarzut naruszenia art. 203 § 1 k.p.c.

13 nie może być więc uznany za oczywiście uzasadniony. Zgłoszenie żądania zakwalifikowanego przez orzekające sądy jako ewentualne miało miejsce w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, w toku postępowania apelacyjnego nie doszło do rozszerzenia żądania pozwu ani powód nie występował z nowymi roszczeniami. Oczywistego charakteru pozbawiony jest w konsekwencji również zarzut naruszenia art. 383 k.p.c. Skarżący nie wyjaśnia również jaki wpływ na wynik postępowania miało mieć zarzucane Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 193 § 1 w związku z art. 191 k.p.c. W okolicznościach sprawy nie ma dostatecznych podstaw, by przyjąć, że żądanie powoda zakwalifikowane jako ewentualne winno zostać rozpoznane w odrębnym trybie postępowania, z kolei orzeczenie przez Sąd Okręgowy, a w konsekwencji również przez Sąd Apelacyjny o żądaniu, dla którego ze względu na wartość przedmiotu sporu właściwy był w pierwszej instancji sąd rejonowy nie powoduje nieważności postępowania.

14 Wskutek pierwotnie zgłoszonego w sprawie żądania przedmiotem postępowania było całkowite rozliczenie zawartej przez strony umowy pożyczki. Zdaniem Sądu Najwyższego nieuprawniona w okolicznościach sprawy byłaby jednak ocena, że w przypadku przyjęcia przez orzekające sądy bezskuteczności wypowiedzenia nie byłyby one uprawnione do oceny żądania w zakresie niespłaconych, wymagalnych kwot zadłużenia związanego z upływem terminu poszczególnych rat pożyczki, na których brak spłaty powód powoływał się już w pozwie. Wprawdzie zasadniczym twierdzeniem, na jakim oparto żądanie zapłaty w pozwie, była wymagalność należności wynikająca z wypowiedzenia umowy, jednak już w pozwie powód wskazywał również na wymagalność rat, których pozwany nie uiścił, co doprowadziło do złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy - ocenionego następczo przez Sądy jako nieskuteczne. W konsekwencji nie można uznać Za niedopuszczalne w sprawie objęcia przez powoda żądaniem zapłaty również świadczeń za dalsze okresy, których wymagalność nastąpiła w toku postępowania pierwszoinstancyjnego a wiązała się z upływem terminu płatności dalszych poszczególnych rat. Przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie przekonuje w konsekwencji o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wywodzonej z zarzutów naruszenia art 193 § 1 k.p.c. w związku z art. 191 k.p.c.

15 Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji.

16 (K.L.)