Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., I CSK 2577/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., I CSK 2577/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 21 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Marcin Łochowski

4 na posiedzeniu niejawnym 21 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.G. i A.P. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 27 listopada 2025 r., I ACa 581/23,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz M.G. i A.P. po 1350 złotych kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia Bankowi spółce akcyjnej w W. do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

7 Bank S.A. w W. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 27 listopada 2025 r., zaskarżając ten wyrok w bliżej określonej części, wnosząc o jego uchylenie w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku w części i orzeczenie co do istoty przez oddalenie powództwa w całości.

8 W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, wynikającą z nierozpoznania przez Sąd Apelacyjny istoty sprawy, tj. zaniechania oceny podniesionego przez pozwanego zarzutu wygaśnięcia wierzytelności i rozliczenia stron (spełnienia świadczenia przez pozwanego) na podstawie złożonego oświadczenia o potrąceniu. Ponadto, wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w praktyce, tj. art. 498 § 1 k.c.

9 W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

10 Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.

11 Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał, że potrącił przysługującą mu wierzytelność wzajemną z dochodzonej przez powodów wierzytelności, co spowodowało wygaśnięcie zobowiązania (art. 498 § 1 k.c.). Pozwany bank twierdzi, że w toku postępowania apelacyjnego przedstawił dokument potwierdzający złożenie oświadczenia woli o potrąceniu ze stosownym wnioskiem dowodowym, a Sąd drugiej instancji nie pominął tego dowodu (zob. art. 243² k.p.c.). Przyczyny przyjęcia skargi wiążą się z faktem złożenia powyższego oświadczenia (potrącenia) i jego skutkami dla zasadności powództwa.

12 Rzecz jednak w tym, że Sąd Apelacyjny nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych dotyczących potrącenia. Nie ustalił, że oświadczenie woli pozwanego banku o określonej treści zostało złożone powodom w konkretnym momencie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera żadnych wskazówek co do tych faktów. Nie zostały też ujawnione przyczyny, które spowodowały całkowite pominięcie tych okoliczności.

13 W tym kontekście kluczowe znaczenie ma to, że zgodnie z art. 398³ § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 398¹³ § 2 k.p.c.). Oznacza to, że wykluczone jest oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie nieustalenia (pominięcia) określonych faktów i niezastosowania normy prawa materialnego, która powinna znaleźć zastosowanie, gdyby powyższe fakty zostały ustalone. Ocena zasadności tak skonstruowanego zarzutu naruszenia prawa materialnego wymagałaby bowiem weryfikacji przez Sąd Najwyższy ustaleń faktycznych. Nie byłoby przecież możliwe rozstrzygnięcie, czy wskazana przez skarżącego norma powinna zostać zastosowania (w okolicznościach sprawy – art. 498 k.c.) bez uzupełnienia ustaleń faktycznych uzasadniających jej zastosowanie – wypełniających hipotezę pominiętej normy prawnej. W postępowaniu kasacyjnym jest to jednak niedopuszczalne.

14 Wymaga podkreślenia, że inaczej jest w przypadku, gdy dojdzie do naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie ze względu na niedokonanie ustaleń faktycznych (wszystkich lub niektórych), uzasadniających zastosowanie danej normy prawa materialnego. Wówczas brak relewantnych ustaleń faktycznych może uzasadniać zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena prawidłowości zastosowania przepisu prawa materialnego jest bowiem możliwa tylko w sytuacji, gdy pozwalają na nią ustalenia faktyczne sądu drugiej instancji, stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku (zob. np. wyroki SN z 26 marca 1997 r., II CKN 60/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 128, i z 20 kwietnia 2004 r., V CK 92/04, oraz postanowienie SN z 11 marca 2003 r., V CKN 1825/00).

15 W konsekwencji nieodpuszczalne jest oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na argumentacji odnoszącej się do braku ustaleń faktycznych i wynikającego z niego niezastosowania normy prawa materialnego. Skoro tak skonstruowane zarzuty skargi nie mogą być skuteczne, to również uzasadniony w ten sposób wniosek o przyjęcie skargi nie może odnieść skutku. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1, 1¹ i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.