Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., I CSK 2491/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., I CSK 2491/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 21 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Marcin Łochowski

4 na posiedzeniu niejawnym 21 października 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Z. w W. przeciwko C.K. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej C.K. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 2 grudnia 2025 r., X Ga 324/25,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od C.K. na rzecz Z. w W. 2700 złotych kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia C.K. do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

7 Pozwany C.K. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 2 grudnia 2025 r., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

8 W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, tj. art. 299 k.s.h. w zakresie problematyki „winy” i „właściwego czasu” do złożenia wniosku o upadłość oraz w zakresie dopuszczalności podnoszenia zarzutu opartego na podstawie art. 5 k.c. w sprawach opartych o odpowiedzialność z art. 299 § 1 k.s.h. W odniesieniu do powyższej problematyki skarżący sformułował następujące zagadnienia:

9 1) Kiedy następuje „właściwy obiektywnie czas”, by zarząd spółki zobowiązany był zgłosić wniosek o upadłość spółki?

10 2) Czy przesłanka egzoneracyjna wynikająca z art. 299 § 2 k.s.h. spełnia się również wtedy, jeśli zarząd wykaże, że nawet gdyby złożono wniosek o upadłość spółki w tzw. „właściwym czasie”, to i tak wierzyciel nie uzyskałby nic więcej? 3) Czy odpowiedzialność z art. 299 § 1 k.s.h. ma charakter gwarancyjny, stanowiąc swego rodzaju nieograniczone poręczenie zobowiązań spółki, czy też odszkodowawczy, zależny od winy członka zarządu?

11 4) Czy w sprawach o odpowiedzialność odszkodowawczą członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, opartą na art. 299 k.s.h., dopuszczalne jest podniesienie przez pozwanego zarzutu nadużycia prawa podmiotowego na podstawie art. 5 k.c.?

12 5) Czy w sprawach o odpowiedzialność odszkodowawczą członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, opartą na art. 299 k.s.h., przy podniesieniu przez pozwanego zarzutu nadużycia prawa podmiotowego na podstawie art. 5 k.c., branych pod uwagę jest jedynie część, czy całokształt okoliczności danej sprawy? W odpowiedzi na skargę powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

13 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

14 Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.

15 Przywołane w ramach uzasadnienia wniosku o przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w zakresie drugiej przesłanki kasacyjnej bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego (s. 5-14 skargi) nie wskazuje na potrzebę dokonania postulowanej przez skarżącego wykładni. Należy także zauważyć, że problematyka poruszona w skardze była w ostatnim czasie przedmiotem pogłębionych rozważań Sądu Najwyższego m.in. w wyrokach: z 15 października 2021 r., I CSKP 159/21; z 13 grudnia 2022 r., II CSKP 150/22; z 11 lipca 2023 r., II CSKP 754/22; z 10 marca 2026 r., II CSKP 6/24, oraz w postanowieniach z 25 września 2024 r., I CSK 2387/24, i z 19 kwietnia 2021 r., I CSK 40/21. Skarżący nie wykazał natomiast, że istnieje potrzeba kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego odnośnie do powyższej problematyki.

16 Co więcej, skarżący nie przedstawił argumentacji wyjaśniającej, w jaki sposób rozstrzygnięcie przedstawionych problemów prawnych mogłoby wpłynąć na wynik sprawy. Dotyczy to w szczególności dopuszczalności zastosowania art. 5 k.c. do roszczenia dochodzonego od członka zarządu spółki na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. Sąd Apelacyjny przyjął, że art. 5 k.c. może mieć w takiej sytuacji zastosowanie, ale w okolicznościach sprawy nie dostrzegł przesłanek pozwalających na odwołanie się do powyższego przepisu. W konsekwencji rozważanie sformułowanego w skardze zagadnienia, czy w sprawie dotyczącej odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 299 k.s.h. dopuszczalne jest podniesienie zarzutu opartego na art. 5 k.c., jest bezprzedmiotowe.

17 Ponadto Sąd Apelacyjny przyjął, że pozwany nie zgłosił stosownych wniosków dowodowych, które miałyby wykazać przesłanki egzoneracyjne w postaci braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości oraz braku szkody wierzyciela (art. 299 § 1 k.s.h.). Prowadzi to do wniosku, że przyczyną uwzględnienia powództwa, co do zasady, było niewywiązanie się przez pozwanego z ciężaru dowodu w zakresie wykazania okoliczności zwalniających z odpowiedzialności, a nie wskazywany w skardze określony kierunek interpretacji art. 299 § 1 k.s.h. w zakresie „winy” i „właściwego czasu” do złożenia wniosku o upadłość. W konsekwencji również rozstrzygnięcie zagadnień w tym zakresie nie mogłoby mieć znaczenia dla wyniku sprawy.

18 Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 398⁹ § 1 pkt 3 k.p.c.).

19 Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1, 1¹ i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.