Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2013 r., I CSK 20/13

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2013 r., I CSK 20/13

Tekst

1 Sygn. akt I CSK 20/13

POSTANOWIENIE

2 Dnia 29 sierpnia 2013 r.

3 Sąd Najwyższy w składzie:

4 SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca)

5 SSN Barbara Myszka

6 SSN Agnieszka Piotrowska

7 Protokolant Ewa Krentzel

8 w sprawie z wniosku T. N.

9 przy uczestnictwie W. S. i J.G.

10 o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 29 sierpnia 2013 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy

11 od postanowienia Sądu Okręgowego w W.

12 z dnia 29 marca 2012 r.,

13 uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

14 2

Uzasadnienie

15 Sąd Rejonowy, uwzględniając wniosek T. N., postanowieniem z dnia 10 czerwca 2011 r., stwierdził, że T. W. N. nabył z dniem 1 stycznia 1990 r. przez zasiedzenie własność nieruchomości stanowiącej część działki nr 10 z obrębu 1-05-51, dla której Sąd ten prowadzi księgę wieczystą nr […], oznaczonej - na mapie ewidencyjnej sporządzonej przez biegłego geodetę J. P. w dniu 3 marca 2004 r., przyjętej do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. w dniu 23 marca 2004 r. zarejestrowanej pod numerem 1[…] i stanowiącej integralna część postanowienia - jako działka nr 10/1 o powierzchni 33 m.

16 Sąd Okręgowy, na skutek apelacji uczestnika postępowania W. S., postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w ten sposób, że oddalił wniosek o stwierdzenie zasiedzenia. Sąd Okręgowy ustalił, że poprzednik prawny wnioskodawcy T. W. N. był właścicielem działki nr 11 o powierzchni 1.197 m, położonej w W. przy ulicy O. 13a, graniczącej z działką uczestnika postępowania, oznaczoną w ewidencji gruntu numerem 10. T. W. N. objął w posiadanie samoistne część działki nr 10 o powierzchni 33 m w następstwie wzniesienia na niej murowanego ogrodzenia mającego oddzielać sąsiadujące grunty; stało się to jednak nie - jak przyjął Sąd pierwszej instancji – w 1966 r., lecz w 1991 r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (zeznania świadków, opinie biegłych geodetów, dokumenty geodezyjne) nie daje podstaw do usunięcia wątpliwości, czy ogrodzenie wybudowane w 1991 r. zostało posadowione w miejscu poprzedniego, istniejącego od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Bezspornie wnioskodawca i jego poprzednik prawny powinni być uznani za posiadaczy samoistnych części działki nr 10 w złej wierze. W tych okolicznościach wniosek nie może być uwzględniony, gdyż nie upłynął jeszcze trzydziestoletni termin zasiedzenia przewidziany w art. 172 k.c.

17 W skardze kasacyjnej, opartej na podstawie określonej w art. 398 § 1 pkt 2 k.p.c., wnioskodawca podniósł zarzuty - mającego istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenia:

18 3

19 - art. 278 § 1 i art. 286 k.p.c. (art. 670, art. 677 w związku z art. 610 § 1 i 2 k.p.c.) w związku z art. 378 § 1, art. 382, art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. przez zastąpienie wniosków zawartych w opiniach biegłych własną oceną;

20 - art. 232 zdanie drugie k.p.c. w związku z art. 278 § 1 i art. 286 k.p.c. (art. 670 i art. 677 w związku z art. 610 § 1 i 2 k.p.c.) w związku z art. 378 § 1, art. 382, art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. przez niedopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego J. H. lub dowodu z opinii innego biegłego w celu usunięcia ewentualnych wątpliwości w kwestiach wymagających wiadomości specjalnych;

21 - art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 378 § 1 k.p.c. przez brak wskazania przyczyn odmowy waloru rzetelności opiniom biegłych J. P. i J. H., a także nieodniesienie się do zeznań świadka B. J. oraz

22 - art. 382 k.p.c. wskutek pominięcia dowodów z zeznań świadka B. J., przesłuchania stron, opinii biegłego J. P. i J. H.

23 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

24 Naruszenie przepisów postępowania może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną jedynie wtedy, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3983

25 § 1 pkt 2 k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego

26 utrwalił się pogląd - aprobowany przez skład orzekający - zgodnie z którym sporządzenie wadliwego uzasadnienia orzeczenia w zasadzie nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z tego też względu przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. może zostać skutecznie podniesiony wyjątkowo wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie ma wszystkich koniecznych elementów bądź zawiera kardynalne braki, które uniemożliwiają przeprowadzenie kontroli kasacyjnej (zob. m.in. wyroki: z dnia 26 listopada 1999 r„ III CKN 460/98, OSNC 2000, Nr 5, poz. 100; z dnia 16 stycznia 2006 r., V CK 405/04, niepubl.; z dnia 4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, niepubl.; z dnia 21 marca 2007 r., I CSK 458/06, niepubl.). Wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie jest dotknięte tego rodzaju mankamentami. Sąd Okręgowy odniósł się w nim wyraźnie zarówno do zeznań świadków jak i opinii biegłych geodetów oraz wskazał jednoznacznie dlaczego uznał, że dowody te nie stanowią wystarczającej podstawy 4

27 do ustalenia, że poprzednik prawny wnioskodawcy objął w posiadanie samoistne część działki nr 10, stanowiącej własność uczestnika postępowania, już w latach sześćdziesiątych ubiegłego stulecia. W ocenie Sądu Okręgowego, przesunięcie ogrodzenia wybudowanego w 1991 r. w stosunku do miejsca jego wcześniejszego posadowienia było niewielkie i mogło zostać niezauważone przez osoby postronne, tym bardziej, że sam uczestnik dostrzegł je dopiero w 2002 r.; sporządzone zaś w sprawie opinie geodetów nie wyjaśniły nasuwających się w tym zakresie wątpliwości. Lakoniczność przytoczonych wywodów nie usprawiedliwia zarzutów naruszenia art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. Przepisy te nie stanowią przy tym właściwej płaszczyzny dla krytyki oceny wymienionych dowodów.

28 Podstawy skargi kasacyjnej nie mogą stanowić zarzuty dotyczące oceny dowodów (art. 3983

29 § 3 k.p.c.); mogą ją natomiast wypełniać zarzuty naruszenia przepisów postępowania regulujących sposób przeprowadzenia określonych dowodów, jeżeli - rzecz jasna - uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej zasadniczy spór koncentrował się wokół tego, czy poprzednik prawny wnioskodawcy objął w samoistne posiadanie część działki uczestnika postępowania w 1996 r., czy też dopiero w 1991 r.; w obu tych wariantach objęcie w posiadanie wiązało się ze wzniesieniem ogrodzenia, przy czym wyjaśnienia wymagała kwestia, czy ogrodzenie wykonane później wybudowane zostało w miejscu poprzedniego. Sąd Okręgowy, nie negując stanowiska Sądu pierwszej instancji, że rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga wiadomości specjalnych, stwierdził, że opinie sporządzone na powyższą okoliczność przez biegłych geodetów nie usuwają w tym zakresie wątpliwości. Podkreślił, że biegły J. H. nie wyjaśnił, na jakiej podstawie doszedł do wniosku - zaaprobowanego przez Sąd pierwszej instancji - że granica między działkami nr 10 i 11 naniesiona na mapę w 1984 r. została ustalona na podstawie fizycznego usytuowania ogrodzenia. Trafnie zarzucił skarżący, że Sąd Okręgowy - w świetle przytoczonych okoliczności - ograniczając się do stwierdzenia, iż sporządzone w sprawie opnie są nieprzydatne do wyjaśnienia okoliczności mającej w sprawie istotne znaczenie, naruszył przepisy regulujące sposób przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

30 5

31 Zgodnie z art. 286 k.p.c., sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii dalszych biegłych, gdy zachodzi taka potrzeba, a w szczególności, gdy przeprowadzona już opinia zawiera istotne luki, jest nieprzekonująca, niekompletna, pomija lub wadliwie przedstawia istotne okoliczności, jest niejasna, nienależycie uzasadniona czy nieweryfikowalna. Wskazuje się jednocześnie, że sąd, odrzucając opinię biegłego i polemizując z jego wnioskami w sferze wymagającej wiadomości specjalnych, bez zasięgnięcia opinii innego biegłego, narusza art. 278 oraz art. 286 k.p.c. (zob. m.in. wyroki: z dnia 13 stycznia 2005 r. II UK 124/04, niepubl.; z dnia 26 października 2006 r. I CSK 166/06, niepubl.; z dnia 17 grudnia 2008 r. I UK 133/08 niepubl.; z dnia 20 stycznia 2009 r. II CSK 229/08, z dnia 19 sierpnia 2009 r. III CSK 7/09 niepubl.; z dnia 27 lipca 2010 r. II CSK 119/10, niepubl. i z dnia 18 kwietnia 2013 r., III CSK 243/12, niepubl.). Jeżeli zatem Sąd Okręgowy dopatrzył się w sporządzonych w sprawie opiniach nieścisłości i luk uniemożliwiających stanowcze wyjaśnienie istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii spornej, wymagającej wiadomości specjalnych, to winien skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 286 k.p.c. i zasięgnąć opinii tych samych, ewentualnie - w razie konieczności - innych biegłych sądowych. Zaniechanie podjęcia takiej próby nie pozwala skutecznie odeprzeć zarzutu naruszenia art. 278 § 1 i art. 286 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815

32 § 1 k.p.c. orzekł,

33 jak w sentencji.

34 es