Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2026 r., I CSK 1888/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2026 r., I CSK 1888/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 24 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Krzysztof Wesołowski

4 na posiedzeniu niejawnym 24 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa G. P. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń spółce akcyjnej w W. i S. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej G. P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 30 grudnia 2025 r., I ACa 1576/25,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. odstępuje od obciążenia powoda kosztami postępowania kasacyjnego;

3. przyznanie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Szczecinie adwokatowi M.K. kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

8 W związku ze skargą kasacyjną powoda G.P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 30 grudnia 2025 roku.

9 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

10 Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 398⁴ § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.

11 Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona.

12 Oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w judykaturze, że strona musi przedstawić dokładny wywód, na czym - jego zdaniem - polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Innymi słowy, skoro przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest twierdzenie strony, że skarga jest oczywiście uzasadniona, to powinien on w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość" i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia. Przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob.

13 postanowienie Sądu Najwyższego z 26 listopada 2024 r., I CSK 2465/24). Zdaniem skarżącego wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania był uzasadniony z uwagi na fakt, że „zaskarżone orzeczenie narusza art. 435 §2 k.c. w sposób rażący i oczywisty. Przepis ten statuuje odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, a jej wyłączenie na podstawie winy poszkodowanego jest instytucją wyjątkową, którą należy stosować w ścisłym, a nie rozszerzającym znaczeniu. Tymczasem Sąd Apelacyjny zastosował ją w sytuacji, gdy:

14 a) ruch przedsiębiorstwa (rozebrany chodnik, wystające elementy betonowe) był bezpośrednią i obiektywną przyczyną urazu;

15 b) pracownicy przedsiębiorstwa nie przeciwdziałali wejściu powoda, co wynika zeznań powoda jak i jego matki, którzy wprost wskazali, że widzieli pracowników budowy;

16 c) pracownicy przedsiębiorstwa nie przeciwdziałali wejściu innych pieszych na teren budowy zmierzających na dworzec;

17 d) teren, na którym prowadzone były roboty nie był właściwie zagospodarowany zgodnie z treścią Rozporządzenia ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych;

18 e) prowadzący roboty nie zapewnili osoby kierującej ruchem pieszym do czego był zobowiązany przepisami szczególnymi.

19 Żaden z powyżej wymienionych elementów nie był przez Sąd Apelacyjny rozważony.”

20 Nie sposób podzielić stanowiska skarżącego, jakoby skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona z uwagi na rażące i oczywiste naruszenie art. 435 k.c. Argumentacja przedstawiona na poparcie tego twierdzenia abstrahuje bowiem od ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, a w istocie zmierza do zastąpienia ich własną, korzystną dla skarżącego wersją przebiegu zdarzenia.

21 Nie budzi wątpliwości, że odpowiedzialność przewidziana w art. 435 § 1 k.c. oparta jest na zasadzie ryzyka, a uwolnienie się od niej z powołaniem na wyłączną winę poszkodowanego wymaga ustalenia, że jego zawinione zachowanie stanowiło jedyną przyczynę szkody. W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie wskazuje się, jeżeli obok zawinionego zachowania poszkodowanego wystąpiła inna przyczyna szkody leżąca po stronie przedsiębiorstwa, przesłanka egzoneracyjna nie zachodzi (zob. m.in. z 1 kwietnia 2011 r., II PK 233/10; i z 28 lutego 2020 r., II CSK 668/18).

22 Rzecz jednak w tym, że właśnie tak rozumiana przesłanka egzoneracyjna została w niniejszej sprawie ustalona. Z wiążących Sąd Najwyższy ustaleń faktycznych wynika bowiem, że teren prowadzonych robót został prawidłowo wyłączony z ruchu pieszych, a wyłączenie to było należycie oznakowane i zabezpieczone. Ustalenia te zostały poczynione w szczególności na podstawie opinii biegłego. Jednocześnie ustalono, że wyłączną przyczyną urazu było zachowanie samego powoda, który świadomie i umyślnie wkroczył na wyłączony z ruchu i zabezpieczony teren budowy, a następnie na tym terenie się potknął. W tych okolicznościach nie można zaakceptować twierdzenia skarżącego, że „ruch przedsiębiorstwa (rozebrany chodnik, wystające elementy betonowe) był bezpośrednią i obiektywną przyczyną urazu”. Twierdzenie to opiera się na niedopuszczalnym utożsamieniu miejsca, w którym doszło do urazu, z jego prawnie relewantną przyczyną. Sam fakt, że powód potknął się o element znajdujący się na terenie prowadzonych robót, nie przesądza jeszcze, że sposób organizacji lub prowadzenia tych robót stanowił współprzyczynę szkody. Skoro teren robót był prawidłowo wyłączony z ruchu pieszych, oznakowany i zabezpieczony, zaś powód mimo tego świadomie wkroczył na obszar, na którym ruch pieszych był niedopuszczalny, to właśnie jego zachowanie uruchomiło łańcuch przyczynowy prowadzący do powstania szkody.

23 W konsekwencji zarzut oczywistego naruszenia art. 435 § 1 k.c. nie tylko nie świadczy o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, lecz opiera się na założeniach pozostających w sprzeczności z podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia. Wobec powyższego, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. O wynagrodzeniu pełnomocnika repezentującego powoda z urzędu w niniejszym postępowaniu Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 763).

24 M.L.