Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2009 r., I BP 23/08

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2009 r., I BP 23/08

Tekst

1 Postanowienie z dnia 14 maja 2009 r.

2 I BP 23/08

3 Od dnia 21 października 2005 r. wierzyciele mogą żądać wydania zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego odnośnie do orzeczeń sądowych wydanych po dniu 21 stycznia 2005 r.

4 Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Józef Iwulski, Herbert Szurgacz.

5 Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2009 r. sprawy z powództwa Małgorzaty W. przeciwko „T.-P.” Spółce z o.o. w likwidacji w K. o wynagrodzenie, na skutek skargi powódki o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - postanowienia Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 4 marca 2008 r. [...] 1. s t w i e r d z i ł, że postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 4 marca 2008 r. [...] jest niezgodne z prawem,

6 2. zasądził od „T.-P.” Spółki z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. na rzecz powódki kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. U z a s a d n i e n i e

7 Sąd Rejonowy-Sad Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach w nakazie zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 16 marca 2005 r. [...] orzekł, że pozwana T.-P. Spółka z o.o. w likwidacji w K. w ciągu dwóch tygodni od doręczenia niniejszego nakazu powinna zapłacić powódce kwoty: 2.700,37 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 grudnia 2004 r. tytułem wynagrodzenia za pracę za listopad 2004 r.; 9.029,06 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 stycznia 2005 r. tytułem wynagrodzenia za pracę za grudzień 2004 r.

8 Powódka pismem z dnia 22 października 2007 r., powołując się na art. 795 1 §

9 1 k.p.c., wniosła o wydanie i doręczenie zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egze- 2

10 kucyjnego odnośnie do powyższego orzeczenia z dnia 16 marca 2005 r. W uzasadnieniu wniosku wywiodła, że rozporządzenie (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych (Dziennik Urzędowy L 143, 30/04/2004 P.0015-0039, dalej jako „rozporządzenie w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego”) weszło w życie dnia 21 stycznia 2005 r., czyli przed dniem wydania orzeczenia, którego ma dotyczyć zaświadczenie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego. Powódka podniosła również, że jedyny majątek dłużnika znajduje się w Niemczech, natomiast egzekucja prowadzona wobec niego w Polsce okazała się bezskuteczna, wobec czego komornik rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w K. postanowieniem z dnia 3 grudnia 2005 r. umorzył postępowanie egzekucyjne Sąd Rejonowy Katowice-Zachód w Katowicach Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 30 października 2007 r. [...] oddalił wniosek powódki o wydanie zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wniosek powódki podlega oddaleniu bez potrzeby badania, czy przedmiotowe orzeczenie spełnia przesłanki niezbędne do wydania zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego. Rozporządzenie w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego weszło w życie z dniem 21 stycznia 2005 r. Zgodnie jednak z art. 33 tego rozporządzenia stosuje się je od dnia 21 października 2005 r., z wyłączeniem art. 30, 31 i 32, które stosuje się od dnia 21 stycznia 2005 r. Skoro więc rozporządzenie w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego w zakresie przesłanek wydania zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego stosuje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 21 października 2005 r., nie może ono - zdaniem Sądu pierwszej instancji - mieć zastosowania do orzeczenia sądu polskiego wydanego przed ta datą, tj. w dniu 16 marca 2005 r.

11 Sad Okręgowy w Katowicach postanowieniem z dnia 4 marca 2008 r. [...] oddalił zażalenie powódki na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 30 października 2007 r. Sąd zważył, że zgodnie z art. 26 rozporządzenia w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego rozporządzenie stosuje się wyłącznie do orzeczeń wydanych po jego wejściu w życie. Natomiast art. 33 dotyczący wejścia w życie przepisów tego rozporządzenia stanowi, że aczkolwiek rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 21 stycznia 2005 r., stosuje się je od dnia 21 października 2005 r., z wyłączeniem art. 30, 31 i 32, które stosuje się od dnia 21 stycznia 2005 r. 3

12 Powódka w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zaskarżyła powyższe postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach w całości, opierając skargę na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 26 w związku z art. 33 rozporządzenia w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego. Wniosła o stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z art. 26 w związku z art. 33 tego rozporządzenia oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania według norm przepisanych.

13 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

14 Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 4 marca 2008 r. [...], którym oddalił on zażalenie powódki na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 30 października 2007 r. ma uzasadnione podstawy. Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. skarga o

15 stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., SK 77/06 (Dz.U. z 2008 r. Nr 59, poz. 367) „ art. 4241 § 1 i 2 ustawy z dnia

16 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), w części obejmującej słowa „kończącego postępowanie w sprawie”, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.” Przepis art. 4241

17 k.p.c. ustanawia trzy przesłanki dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, które muszą być spełnione łącznie, a mianowicie skarga przysługuje od: 1) prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji, wyjątkowo od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie wydanego przez sąd pierwszej instancji ( § 3), 2) przez wydanie którego stronie została wyrządzona szkoda, 3) zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Niewątpliwie spełniona została pierwsza z wymienionych wyżej przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, ponieważ będące przedmiotem niniejszej skargi postanowienie Sądu drugiej instancji 4

18 uprawomocniło się z dniem jego wydania, tj. z dniem 4 marca 2008 r. Druga przesłanka dopuszczalności niniejszej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, a mianowicie, że zmiana lub uchylenie powyższego prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było możliwe, również została spełniona. Nie ma bowiem wątpliwości, że od powyższego postanowienia nie służyła skarżącej skarga kasacyjna, ponieważ prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach oddalające zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, oddalające wniosek powódki o wydanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego, nie jest postanowieniem w przedmiocie odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie, a zatem nie służy od niego skarga kasacyjna (art. 398 1

19 § 1 k.p.c.). Ponadto, na podstawach wskazanych w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zmiana lub uchylenie powyższego postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach w trybie wznowienia postępowania (art. 401-403 k.p.c.) nie były możliwe.

20 Została także spełniona trzecia z wymienionych wyżej przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Zgodnie z art. 4245

21 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawierać między innymi uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej wydaniem orzeczenia, którego skarga dotyczy. W judykaturze Sądu Najwyższego akcentuje się to, że przewidziany w tym przepisie wymóg uprawdopodobnienia szkody polega na złożeniu oświadczenia, że szkoda już nastąpiła o określonym rozmiarze i w określonej postaci. Niezbędne jest przy tym przeprowadzenie przekonywającego wywodu wskazującego także czas powstania szkody oraz związek przyczynowy pomiędzy nią a wydaniem zaskarżonego orzeczenia (niepublikowane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2006 r., III CNP 55/06). Przesłanka powstania szkody podlega merytorycznej kontroli w toku rozpoznawania skargi i stwierdzenie, że szkoda taka nie powstała uniemożliwia wydanie orzeczenia uwzględniającego skargę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2007 r., I CNP 17/07, Lex nr 286765). Skarżąca przedstawiła przekonujący wywód, że wskutek bezpodstawnego - jej zdaniem - prawomocnego oddalenia wniosku o wydanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego wystąpiła „konkretna szkoda materialna” i przedłożyła dowody uprawdopodobniające powstanie takiej szkody, w tym dowody z postanowienia o umorzeniu egzekucji wobec dłużnika 5

22 oraz kserokopię z „czynnego” rachunku bankowego w Niemczech. Na podstawie tych dowodów można przyjąć z dużym prawdopodobieństwem, że odmowa wydania zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego uniemożliwia skarżącej egzekwowanie od dłużnika należnej jej kwoty wskazanej w nakazie zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 16 marca 2005 r., ponieważ cały majątek dłużnika znajduje się w Niemczech.

23 Postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 4 marca 2008 r. [...] oddalające zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, oddalające wniosek powódki o wydanie zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego jest w zaskarżonym zakresie niezgodne z prawem. Zgodnie bowiem z art. 26 rozporządzenia w sprawie wydania zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego, niniejsze rozporządzenie stosuje się wyłącznie do orzeczeń wydanych, ugód sądowych zatwierdzonych lub zawartych oraz dokumentów formalnie sporządzonych lub zarejestrowanych jako dokumenty urzędowe po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia. Zgodnie natomiast z art. 33 akapit pierwszy rozporządzenia „niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 21 stycznia 2005 r.” Jest niesporne, że nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym został wydany przez Sąd pierwszej instancji dnia 16 marca 2005 r., a zatem po dniu wejścia w życie rozporządzenia. W konsekwencji należy stwierdzić, że rozporządzenie to ma zastosowanie do „orzeczenia wydanego” w dniu 16 marca 2005 r. Wykładni tej nie sprzeciwia się art. 33 akapit drugi rozporządzenia, zgodnie z którym „niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 21 października 2005 r., z wyłączeniem art. 30, 31 i 32, które stosuje się od dnia 21 stycznia 2005 r.”. Ten ostatni przepis należy bowiem rozumieć w ten sposób, że wierzyciele od dnia 21 października 2005 r. mogą żądać wydania zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla stwierdzających ich roszczenia orzeczeń sądowych, między innymi takich jak w niniejszej sprawie, wydanych po dniu 21 stycznia 2005 r. Niesporne jest, że powódka wniosła o wydanie zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego w dniu 22 października 2007 r., a zatem nie było podstaw do oddalenia jej wniosku o wydanie takiego zaświadczenia z przyczyn wskazanych w uzasadnieniach Sądów obu instancji.

24 Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

25 ========================================