Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2026 r., IV KO 110/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2026 r., IV KO 110/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 15 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Dariusz Świecki

4 w sprawie z zażalenia X.1 Y.1

5 na postanowienie asesora Prokuratury Rejonowej w Rybniku z dnia 29 maja 2026 r., sygn. akt […] o odmowie wszczęcia śledztwa, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 15 października 2026 r., wniosku Sądu Rejonowego w Rybniku, zawartego w postanowieniu tego Sądu z dnia 21 sierpnia 2026 r., sygn. akt III Kp 748/26, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 § 1 k.p.k., postanowił:

6 wniosku nie uwzględnić.

Uzasadnienie

7 W rozpatrywanym wystąpieniu wskazano, że do Sądu Rejonowego wpłynęło zażalenie X.1 Y.1 na postanowienie z dnia 29 maja 2026 r., sygn. akt […], którym odmówiono wszczęcia śledztwa w sprawie z zawiadomienia o możliwości popełnienia przez X. Y. przestępstw z art. 233 § 1 k.k., art. 234 k.k. oraz art. 241 § 1 k.k. Jak wskazuje Sąd Rejonowy, zarówno X.1 Y.1, jak i X. Y. wykonują zawód adwokata, prowadzą kancelarie na terenie R. i od wielu lat występują przed Sądem Rejonowym w Rybniku oraz Sądem Okręgowym w Rybniku w charakterze obrońców czy też pełnomocników, w związku z czym utrzymują regularne kontakty zawodowe z sędziami orzekającymi w tych Sądach. Ponadto córka X. Y. jest zatrudniona w Wydziale VI Gospodarczym Sądu właściwego w charakterze sędziego. Sąd Rejonowy podniósł również, że przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja dotycząca zachowań X. Y. podjętych w toku postępowań prowadzonych przed Sądami w Rybniku, zaś zasadnicza część zawiadomienia odnosi się do zeznań złożonych przed Sądem Rejonowym w Rybniku w sprawie o sygn. akt III K 618/23.

8 Zdaniem Sądu właściwego przytoczone okoliczności nie dają wprawdzie podstaw do kwestionowania rzeczywistej bezstronności ani niezawisłości sędziów tegoż Sądu, to jednak w odbiorze postronnego obserwatora rozpoznawanie przez ten organ środka odwoławczego dotyczącego wypowiedzi przed nim składanych przez adwokatów stale w nim występujących, przy uwzględnieniu opisanych powiązań zawodowych i personalnych, mogłoby wywołać wątpliwości co do zapewnienia pełnego dystansu wobec przedmiotu sprawy. Przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu wyłączy z kolei możliwość formułowania zarzutów, że na treść rozstrzygnięcia mogły oddziaływać miejscowe relacje zawodowe. Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za wystąpieniem do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

9 Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

10 Wniosek Sądu Rejonowego nie jest zasadny.

11 W orzecznictwie Sądu Najwyższego od dawna trafnie podnosi się, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy w zasadzie tylko wtedy, gdy zaistnieją okoliczności, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny. Z kolei hipotetyczna obawa przed przyszłymi niekorzystnymi społecznymi opiniami, niemająca żadnych realnych podstaw, nie powinna uzasadniać uchylania się przez sąd właściwy od rozpoznania sprawy (zob. np. postanowienie SN z dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09). Odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić wyłącznie w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że pozostawienie sprawy w gestii sądu właściwego sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Zdaniem Sądu Najwyższego w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą uzasadnione podstawy do podzielenia wyrażonej przez Sąd Rejonowy obawy, że jej rozpoznanie przez ten Sąd może narazić na szwank dobro wymiaru sprawiedliwości. Przywołane w uzasadnieniu wystąpienia okoliczności, nawet rozpatrywane łącznie, w ocenie Sądu Najwyższego nie skutkują wystąpieniem realnych obaw co do obiektywizmu czy bezstronności Sądu właściwego. Zresztą sam Sąd Rejonowy nie ma wątpliwości, że przytoczone okoliczności nie dają podstaw do kwestionowania rzeczywistej bezstronności czy niezawisłości sędziów tego Sądu, odwołując się jedynie do hipotetycznych obaw. Relacje o charakterze zawodowym sędziów Sądu właściwego z miejscowymi adwokatami występującymi w sprawie nie stanowią wystarczającej przesłanki do zastosowania właściwości delegacyjnej, o której tu mowa. Oczywiście istnieje możliwość osobistych relacji sędziów z uczestnikami postępowania (na które w wystąpieniu tym się nie powołano), to jednak w takich wypadkach zgodnie z utrwalonym orzecznictwem rozważyć należy zastosowanie regulacji art. 41 k.p.k., a nie art. 37 § 1 k.p.k. Odnieść to trzeba również do powoływanej w wystąpieniu okoliczności, że córka X. Y. jest sędzią Wydziału Gospodarczego właściwego Sądu. Przedstawionego tu zapatrywania zmienić nie może wskazywanie przez Sąd, że chodzi o skontrolowanie zachowań X. Y. podjętych w toku postępowań prowadzonych przed Sądami w Rybniku. W tych rozważaniach nie sposób pominąć również i tego aspektu, że przedmiot postępowania stanowi wyłącznie kwestia rozpoznania zażalenia na postanowienie o umorzeniu śledztwa, a zatem chodzi jedynie o skontrolowanie zasadności wskazanej decyzji procesowej.

12 Mając zatem to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że brak jest powodów przemawiających za przekazaniem niniejszej sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

13 Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.