Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2026 r., IV KK 280/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2026 r., IV KK 280/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 6 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Małgorzata Bednarek

4 w sprawie Ł.M. skazanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 64 § 2 k.k.

5 po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 6 sierpnia 2026 r.

6 kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 22 stycznia 2026 r., sygn. akt II AKa 525/25

7 utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z 3 lipca 2025 r., sygn. akt XVI 205/24

8 postanowił:

1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. A.W.– Kancelaria Adwokacka w K. jako obrońcy skazanego wyznaczonemu z urzędu, kwotę 1476 zł (tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych), w tym 23 % podatku VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji;

3. zwolnić skazanego z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa.

Uzasadnienie

12 Wyrokiem z 3 lipca 2025 r., Sąd Okręgowy w Katowicach, sygn. alt XVI K 205/24 uznał Ł.M. za winnego tego, że 19 kwietnia 2024 r. w B. - grożąc natychmiastowym użyciem przemocy wobec pokrzywdzonego N.P. poprzez posługiwanie się nożem - usiłował zabrać w celu przywłaszczenia pokrzywdzonemu telefon komórkowy marki I. o wartości 5.500 zł, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na ucieczkę pokrzywdzonego, przy czym czynu tego oskarżony dopuścił się będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zawierciu z 23 listopada 2022 r. w sprawie o sygn. akt II K 576/21, zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Sosnowcu z 4 lipca 2023 r., sygn. akt V Ka 87/23, za podobne przestępstwo z art. 18 § 3 k.k. w związku z art. 286 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w ramach kary łącznej 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Zawierciu z 25 października 2023 r., sygn. akt II K 608/23, to jest czynu wyczerpującego ustawowe znamiona zbrodni z art. 13 § 1 k.k. w związku z art. 280 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 64 § 1 k.k., i za to, przy zastosowaniu art. 14 § 1 k.k., z mocy art. 280 § 2 k.k. w związku z art. 64 § 1 k.k. skazał go na karę 3 lat 1 miesiąca pozbawienia wolności. Dodatkowo, na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do zapłaty na rzecz N.P. kwoty 1 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Apelacje od wyroku wnieśli obrońca i prokurator.

13 Wyrokiem z 22 stycznia 2026 r., Sąd Apelacyjny w Katowicach, sygn. akt II AKa 525/25 utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.

14 Kasację od wyroku wywiódł obrońca skazanego i zarzucił rozstrzygnięciu:

15 1) rażące naruszenie prawa mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., a także art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. przez dokonanie nieprawidłowej, pozornej i nierzetelnej kontroli odwoławczej, tj. nierozpoznanie wszystkich zarzutów obrońcy - zawartych w apelacji od wyroku sądu I instancji, szczegółowo opisanych w uzasadnieniu niniejszej kasacji, dotyczących sprzeczności i nielogiczności w depozycjach pokrzywdzonego, którego zeznania są jedynym dowodem obciążającym i mającym wskazywać na rzekome sprawstwo Ł.M. oraz nierozważenie oraz nieustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu wyroku, a także w zakresie rozpoznanych zarzutów dokonanie ich analizy w sposób powierzchowny, który kłóci się z zasadą wszechstronnej i rzetelnej kontroli odwoławczej, poprzez m.in.:

16 a) brak odniesienia się do kluczowego zarzutu apelacji dotyczącego braku realnej możliwości zaobserwowania przez pokrzywdzonego przedmiotu, którym sprawca miał się posłużyć, w warunkach nocnych, przy krótkotrwałości zdarzenia oraz w sytuacji, gdy pokrzywdzony znajdował się w trakcie wykonywania czynności wpisywania kodu do domofonu, co w sposób oczywisty ograniczało jego zdolność obserwacyjną;

17 b) zaniechanie odniesienia się do szczegółowo wskazanych w apelacji licznych, istotnych i nieusuwalnych sprzeczności w zeznaniach pokrzywdzonego, dotyczących w szczególności:

18 - pewności co do użycia noża (od kategorycznego twierdzenia do braku pewności);

19 - kolejności i miejsca zdarzeń (momentu i miejsca żądania wydania telefonu oraz momentu i miejsca wyjęcia przedmiotu, którym miał zagrozić Ł.M., momentu, miejsca i celu uruchomienia latarki w telefonie przez pokrzywdzonego);

20 - kwestii posiadania ognia i przebiegu wcześniejszego kontaktu, poprzez zupełne ich pominięcie bądź zredukowaniu oceny do ogólnikowego stwierdzenia o „naturalnym zatarciu pamięci”, bez przeprowadzenia konkretnej analizy logicznej i dowodowej;

21 c) brak odniesienia się do zarzutu apelacji wskazującego na brak możliwości pogodzenia wersji pokrzywdzonego z obiektywnym materiałem dowodowym (nagranie monitoringu, czas trwania zdarzenia), w tym w szczególności do argumentacji dotyczącej nierealności czasowej przebiegu zdarzeń przedstawionych przez pokrzywdzonego w każdej z dwóch różnych wersji;

22 d) zaniechanie oceny zarzutu apelacji dotyczącego oparcia ustaleń faktycznych w istocie na jednym dowodzie osobowym (zeznaniach pokrzywdzonego), bez zastosowania podwyższonego standardu jego oceny, mimo wskazywanych w apelacji licznych rozbieżności w depozycjach pokrzywdzonego oraz istotnych wątpliwości co do jego wiarygodności;

23 e) przyjęcie wewnętrznie sprzecznego modelu oceny zeznań pokrzywdzonego, polegającego na jednoczesnym uznaniu za bardziej wiarygodne jego zeznań z postępowania przygotowawczego (z uwagi na świeżość pamięci) oraz oparciu ustaleń faktycznych dotyczących cech narzędzia rzekomo użytego przez sprawcę na bardziej szczegółowych, lecz późniejszych zeznaniach złożonych na rozprawie, mimo że pozostają one w sprzeczności z wcześniejszymi depozycjami pokrzywdzonego, są wewnętrznie sprzeczne i nie zostały przez sąd odwoławczy logicznie wyjaśnione;

24 f) dokonanie dowolnej i sprzecznej z zasadami logiki oceny materiału dowodowego poprzez wadliwe odtworzenie oraz przekształcenie treści zeznań pokrzywdzonego, a następnie uczynienie z tej zniekształconej treści podstawy ustaleń faktycznych, w szczególności poprzez przyjęcie, że pokrzywdzony wskazał, iż „lepiej pamiętał zdarzenie w postępowaniu przygotowawczym", podczas gdy z zeznań pokrzywdzonego na rozprawie raz wynikało, że lepiej zdarzenie pamiętał na rozprawie, a raz że w postępowaniu przygotowawczym, co oznacza, że jego relacja była wewnętrznie niespójna, a nie jednolicie wskazująca na jedną z tych wersji, a tymczasem sąd II instancji dokonał ich niedopuszczalnego przekształcenia, przyjmując, iż pokrzywdzony obecnie pamięta, że wcześniej pamiętał lepiej, co stanowi wniosek niewynikający z materiału dowodowego i sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania;

25 g) dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w szczególności zeznań pokrzywdzonego, poprzez ich selektywne i wewnętrznie niespójne wykorzystanie, a także uznanie za wiarygodne twierdzeń wewnętrznie sprzecznych oraz sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, skutkujące nieuprawnionym ustaleniem, że Ł.M. posłużył się nożem i był to nóż o określonych cechach, w wyniku uznania za wiarygodne szczegółowych zeznań pokrzywdzonego dotyczących wyglądu przedmiotu (w tym jego długości oraz cech ostrza), pomimo, że świadek na kilka dni po zdarzeniu zeznał, że nie jest w stanie w żaden sposób opisać noża, na rozprawie zeznał, że było ciemno i nie dostrzegł, czy przedmiot ten posiadał ostrze lub zakończenie w postaci szpica, a zatem pokrzywdzony w istocie nie miał możliwości poczynienia spostrzeżeń co do wyglądu noża, co doprowadziło do przyjęcia ustaleń faktycznych sprzecznych z elementarnymi zasadami percepcji, a nadto poprzez pominięcie znaczenia wskazanej sprzeczności przy ocenie materiału dowodowego oraz brak przekonującego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, z jakich przyczyn uznano za wiarygodne relacje pokrzywdzonego dotyczące okoliczności, których - według jego własnych pierwotnych wypowiedzi - nie był on w stanie zaobserwować;

26 h) zastąpienie rzeczywistej kontroli instancyjnej ogólnikową aprobatą ustaleń sądu I instancji, bez przeprowadzenia samodzielnej i pogłębionej analizy zarzutów apelacyjnych, na skutek czego sąd podzielił ocenę dowodów i ustalenia faktyczne sądu I instancji, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy orzeczenia obciążonego istotnymi wątpliwościami dowodowymi i bezzasadnego ustalenia, że Ł.M. miał zamiar dokonać kradzieży telefonu, w tym celu wyciągnął nóż oraz groził jego użyciem pokrzywdzonemu, podczas gdy sąd II instancji winien dokonać zmiany wyroku poprzez uznanie Ł.M. winnym tego, że w dniu 19 kwietnia 2024 r. w B. groził pokrzywdzonemu N.P. zniszczeniem telefonu komórkowego marki I. o wartości 5 500 zł wzbudzając w pokrzywdzonym uzasadnioną obawę, że groźba ta zostanie spełniona, tj. popełnił czyn zabroniony z art. 190 § 1 k.k. i wymierzenie za ten czyn kary 2 miesięcy pozbawienia wolności, ewentualnie uznanie Ł.M. winnym tego, że w dniu 19 kwietnia 2024 r. w B. usiłował zabrać w celu przywłaszczenia pokrzywdzonemu N.P. telefon komórkowy marki I. o wartości 5 500 zł, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na ucieczkę pokrzywdzonego - tj. popełnił czyn zabroniony z art. 13 §1 k.k. w zw. z art. 278 §1 k.k. i wymierzenie za ten czyn kary 4 miesięcy pozbawienia wolności;

2. rażące naruszenie prawa, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k., polegające na zaakceptowaniu przez sąd odwoławczy dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów dokonanej przez sąd I instancji, w szczególności poprzez:

28 a) uznanie za wiarygodne zeznań pokrzywdzonego mimo ich istotnej wewnętrznej niespójności oraz sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego;

29 b) bezkrytyczne przyjęcie, że zmiana relacji pokrzywdzonego w zakresie kluczowego elementu zdarzenia (posłużenie się nożem) ma charakter „pozorny", bez wskazania racjonalnych podstaw takiej oceny;

30 c) dowolne przyjęcie, że wcześniejsze wypowiedzi pokrzywdzonego (w tym zgłoszenie alarmowe) mają charakter bardziej wiarygodny, bez przeprowadzenia analizy warunków ich składania, motywacji oraz możliwych zniekształceń percepcyjnych;

31 d) zaakceptowanie ustalenia, że Ł.M. posłużył się konkretnym narzędziem (nożem stanowiącym element breloka), mimo braku jednoznacznego i spójnego materiału dowodowego w tym zakresie, co stanowiło niedopuszczalne przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, na skutek czego sąd bezzasadnie podzielił ocenę dowodów i ustalenia faktyczne sądu I instancji, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy wyroku opartego na dowodzie, którego wiarygodność nie została poddana rzeczywistej kontroli instancyjnej, a w konsekwencji do bezzasadnego ustalenia, że Ł.M. usiłował dokonać przestępstwa rozboju, tj. kradzieży telefonu i w tym celu wyciągnął nóż oraz groził jego użyciem pokrzywdzonemu.

32 Autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia sądu II instancji w zakresie pkt. 1 oraz przekazanie sprawy sądowi II instancji do ponownego rozpoznania jako sądowi odwoławczemu. W odpowiedzi na kasację, prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

33 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

34 Kasacja obrońcy skazanego jest oczywiście bezzasadna, dlatego została oddalona na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

35 Przechodząc do treści wywiedzionych zarzutów, wskazać należy, że o obrazie przepisu art. 433 § 2 k.p.k. można mówić wtedy, gdy sąd w ogóle nie rozważy wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym, zaś o naruszeniu przepisu art. 457 § 3 k.p.k. - gdy w uzasadnieniu wyroku nie zostanie zawarta argumentacja odnośnie do określonego potraktowania zarzutów i wniosków apelacji. Dla prawidłowego podniesienia zarzutu kasacyjnego nie wystarczy samo stwierdzenie, że sąd odwoławczy określonego zarzutu nie rozpoznał (czym naruszył art. 433 § 2 k.p.k.), tudzież nie rozważył go należycie (dopuszczając się obrazy art. 457 § 3 k.p.k.), ale konieczne jest wykazanie, że przy dokonywaniu kontroli odwoławczej uchybienie zaistniało w rzeczywistości, a nadto opisanie na czym ono polegało i dlaczego stanowi tak rażące naruszenie przepisów, że można je przyrównywać w swych skutkach do uchybienia w postaci bezwzględnej podstawy odwoławczej. Z tych wymogów autor kasacji się jednak nie wywiązał. Skarżący zarzuca brak właściwego i rzetelnego rozpoznania wskazanych zarzutów apelacyjnych.

36 Wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie sąd odwoławczy prawidłowo i rzetelnie rozważył zarzuty apelacji obrońcy skazanego. W toku kontroli instancyjnej sąd ad quem nie naruszył wymogów wynikających z treści art. 7 k.p.k., 410 k.p.k. oraz art. 424 §1 pkt 1 k.p.k.

37 Zarzuty - pomimo pozornego wskazywania na uchybienia, mające wystąpić na etapie postępowania odwoławczego, w istocie sprowadzają się do kontestowania, wbrew treści art. 519 k.p.k., oceny materiału dowodowego dokonanej przez sąd I instancji i wyrażania dezaprobaty dla wyników kontroli odwoławczej, co wskazywało już prima facie na ich oczywistą bezzasadność. I tak, z treści uzasadnienia sądu odwoławczego wynika, iż sąd odniósł się zarzutów dotyczących: przedmiotu jakim posłużył się Ł.M., oceny wiarygodności zeznań pokrzywdzonego i wyjaśnień skazanego, wskazując, iż brak jest podstaw do uznania zeznań N.P. za nielogiczne, niekonsekwentne i sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym zaś ogół okoliczności zdaniem sądu II instancji wskazuje, że sąd I instancji w sposób uprawniony i uzasadniony zakwestionował wiarygodność wyjaśnień Ł.M. Analiza uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego wskazuje, że sąd ad quem skontrolował tok rozumowania i sposób oceny dowodów dokonanej przez sąd meriti zaś autor kasacji nie wskazuje na uchybienia sądu odwoławczego, a ogranicza się do polemiki z zebranym i prawidłowo ocenionym przez sądy obu instancji materiałem dowodowym. W związku z powyższym za chybione należy uznać zarzuty z pkt. 1 lit. a-h kasacji.

38 Chybiony okazały się zarzuty z pkt. 2 lit. a- d kasacji, stanowiące de facto powtórzenie zarzutów z pkt. 1 kasacji. Autor nadzwyczajnego środka zaskarżenia ponownie prezentuje własną i subiektywną ocenę dowodów i poczynione na ich podstawie ustalenia faktyczne jednak samo wyrażenie przez stronę niezadowolenia z wyników przeprowadzonej kontroli odwoławczej poprzez stwierdzenie, że nie rozważono zarzutów apelacyjnych, nie jest zabiegiem wystarczającym do zakwestionowania zaskarżonego orzeczenia.

39 Wobec sytuacji materialnej skazanego i konieczności ustanowienia obrońcy z urzędu, zwolniono Ł.M. z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego i zasądzono na rzecz jego obrońcy od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postaci sporządzenia i wniesienia kasacji na podstawie § 17 ust. 3 pkt 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2024.763).

40 Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.