Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2026 r., IV KK 270/26

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2026 r., IV KK 270/26

Sentencja

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1 Dnia 31 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący)

4 SSN Tomasz Artymiuk

5 SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)

6 w sprawie Ł.J. w przedmiocie wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

7 w dniu 31 sierpnia 2026 r.

8 kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 16 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 467/24

9 uchyla zaskarżony wyrok łączny i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Lublińcu do ponownego rozpoznania.

10 Tomasz Artymiuk Barbara Skoczkowska Eugeniusz Wildowicz

Uzasadnienie

11 Ł.J. został skazany wyrokami:

I. Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt IV K 199/19, za przestępstwo z art. 157 § 2 k.k., na karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych grzywny po 10 zł każda; kara została wykonana dnia 19 stycznia 2022 r.;

II. Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt VIII K 526/20, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 284 § 2 k.k., na karę łączną roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat próby; kara została wykonana dnia 13 czerwca 2024 r.;

III. Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 11 marca 2022 r., sygn. akt II K 67/22, za przestępstwo z art. 288 § 1 k.k., na karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych po 15 zł każda:

IV. Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt II K 91/22, za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. popełnione w dniu 8 stycznia 2022 r., na karę 5 miesięcy ograniczenia wolności, przy czym postanowieniem z dnia 1 października 2023 r., na podstawie art. 2a § 2 k.w., karę 5 miesięcy ograniczenia wolności zamieniono na karę miesiąca ograniczenia wolności;

V. Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 4 maja 2022 r., sygn. akt II K 562/21, za przestępstwo z art. 217 § 1 k.k. popełnione w dniu 29 października 2021 r., na karę 8 miesięcy ograniczenia wolności; kara została wykonana dnia 14 czerwca 2023 r.;

VI. Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 52/23, za przestępstwo z art. 222 § 1 k.k. w zw. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełnione w dniu 21 grudnia 2022 r., na karę łączną roku i 2 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie, ponadto orzeczono środek karny w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości; kara nie została wykonana. Sąd Rejonowy w Lubińcu, wyrokiem z dnia 16 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 467/24:

1. stosując art. 85 § 1 i 2 k.k. i art. 86 § 1 i 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym w dniu 23 czerwca 2020 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary ograniczenia wolności orzeczone w prawomocnych wyrokach:

19 - Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt II K 91/22,

20 - Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 52/23, w ich miejsce wymierzając Ł.J. karę łączną roku i 2 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując go do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w rozmiarze 30 godzin miesięcznie;

2. na mocy art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej kary łącznej ograniczenia wolności zaliczył skazanemu okres zatrzymania w sprawie II K 52/23, uznając, że kara ograniczenia wolności została wykonana w wymiarze 2 dni;

3. w pozostałym zakresie wyroki wydane w sprawach II K 91/22 i II K 52/23 pozostawił do odrębnego wykonania;

4. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Wyrok ten, niezaskarżony przez żadną ze stron, uprawomocnił się z dniem 22 lipca 2025 r.

24 W dniu 10 czerwca 2026 r. Prokurator Generalny, działając na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., wniósł kasację od powyższego wyroku łącznego, zaskarżając go w całości na niekorzyść skazanego i zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku łącznego naruszenie przepisów prawa materialnego art. 85 § 1 i § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r., poprzez przyjęcie, że kara jednostkowa 1 miesiąca ograniczenia wolności, orzeczona w sprawie Sądu Rejonowego w Lublińcu o sygn. akt II K 91/22, jest karą tego samego rodzaju, co kara łączna 1 roku i 2 miesięcy ograniczenia wolności, orzeczona wyrokiem tegoż samego Sądu o sygn. akt II K 52/23, a następnie objęcie ich węzłem kary łącznej 1 roku i 2 miesięcy ograniczenia wolności w sytuacji, gdy pierwsza z wymienionych kar została wymierzona na podstawie przepisów kodeksu wykroczeń, przy zastosowaniu art. 2a § 2 k.w., natomiast kara łączna została wymierzona na podstawie przepisów kodeksu karnego, a więc kary te nie były rodzajowo tożsame w rozumieniu art. 85 k.k. i ich połączenie nie było dopuszczalne”.

25 Podnosząc powyższe, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Lublińcu do ponownego rozpoznania.

26 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

27 Kasacja jest oczywiście zasadna, dlatego podlega rozpoznaniu i uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wydając zaskarżony wyrok łączny Sąd Rejonowy w Lublińcu dopuścił się sygnalizowanego w niej naruszenia prawa materialnego, skutkiem czego doszło do połączenia wyrokiem łącznym kar niepodlegających łączeniu.

28 Przepisy art. 85 § 1 i 2 k.k. w brzmieniu sprzed 24 czerwca 2020 r. stanowiły, że jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, zaś podstawę orzeczenia kary łącznej stanowią wymierzone i podlegające wykonaniu, z zastrzeżeniem art. 89 k.k., w całości lub w części kary lub kary łączne za przestępstwa.

29 W związku z tym, że kary orzeczone w sprawach IV K 199/19, VIII K 526/20 i II K 562/21 zostały już wykonane, a wyrokiem w sprawie II K 67/22 wymierzono skazanemu karę grzywny, Sąd uznał, iż zachodzą podstawy jedynie do połączenia kar ograniczenia wolności orzeczonych wyrokami w sprawach II K 91/22 - za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. (przy czym wymierzona skazanemu kara 5 miesięcy ograniczenia wolności została zamieniona postanowieniem z dnia 1 października 2023 r., na podstawie art. 2a § 2 k.w., na karę miesiąca ograniczenia wolności w związku z kontrawencjonalizacją kary) oraz II K 52/23– za przestępstwo z art. 222 § 1 k.k. w zw. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełnione w dniu 21 grudnia 2022 r. Nie zwrócił przy tym uwagi na fakt, że choć kary orzeczone powyższymi wyrokami noszą tę samą nazwę (kara ograniczenia wolności), w rzeczywistości nie są karami tego samego rodzaju, ponieważ jedna z nich (w sprawie II K 91/22) została orzeczona na podstawie Kodeksu wykroczeń, a druga (w sprawie II K 52/23) w oparciu o przepisy Kodeksu karnego. Kary te, choć stanowią swój semantyczny odpowiednik na gruncie prawa karnego i prawa wykroczeń, różnią się od siebie treścią i granicami wymiaru. Ponieważ nie są to kary jednego rodzaju, w rozumieniu art. 85 k.k., kara ograniczenia wolności określona w art. 20-21 k.w. nie podlegała (co obowiązuje także w obecnym stanie prawnym) z woli ustawodawcy łączeniu z karą ograniczenia wolności, przewidzianą w art. 34-35 k.k. (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2025 r., I KK 274/25; z dnia 26 marca 2025 r., I KK 5/25 i z dnia 7 sierpnia 2024 r., V KK 295/24). Nie ma przy tym znaczenia, że w przedmiotowej sprawie obie kary zostały orzeczone za przestępstwa, a kontrawencjonalizacja kary orzeczonej w sprawie II K 91/22, wynikająca z art. 2a § 1 k.w., nie pociągnęła za sobą zmiany w podstawie skazania, lecz wyłącznie zmianę orzeczonej za ten czyn kary (podobnie Sąd Najwyższy orzekł w wyroku z dnia 10 kwietnia 2018 r., III KK 100/18). Rzecz w tym, że wyrok łączny dotyczy właśnie łączenia kar i to one, a nie podstawy skazania, mają być jednego rodzaju. Po zmianach dokonanych postanowieniem Sądu Rejonowego w Lublińcu, sygn. akt II Ko 1295/23, z dnia 1 października 2023 r., w przedmiocie kontrawencjonalizacji, kary ograniczenia wolności orzeczone względem, skazanego w sprawach II K 91/22 oraz II K 52/23 przestały być tożsame rodzajowo, co stało na przeszkodzie objęciu ich wyrokiem łącznym.

30 W świetle powyższego uznać należało, że w zaskarżonym kasacją wyroku łącznym doszło do niedopuszczalnego połączenia kar, co stanowi rażącą i wywierającą istotny wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów prawa materialnego (art. 85 § 1 i 2 k.k. w brzmieniu sprzed 24 czerwca 2020 r.). Powyższe oznacza również, że stosując stan prawny obowiązujący przed dniem 24 czerwca 2020 r., nie da się wydać wyroku łącznego w stosunku do Ł.J. Mimo to brak było podstaw do umorzenia niniejszego postępowania na podstawie art. 572 k.p.k., jako że zachodzi możliwość wydania wyroku łącznego na zasadach przewidzianych w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, który alternatywnie znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie, ale został przez Sąd Rejonowy uznany za mniej korzystny dla skazanego.

31 Dlatego Sąd Najwyższy, po uchyleniu zaskarżonego wyroku, przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Lublińcu do ponownego rozpoznania, celem zbadania możliwości wydania względem Ł.J. wyroku łącznego w oparciu o przepisy Kodeksu karnego obowiązujące od 24 czerwca 2020 r.

32 Orzekając ponownie w kwestii wyroku łącznego Sąd ten zachowa większą staranność, dołączy do akt sprawy odpisy wszystkich orzeczeń branych w tym postępowaniu pod uwagę i właściwie zredaguje komparycję wyroku, umieszczając w niej wszystkie wymagane informacje.

33 Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

34 Tomasz Artymiuk Barbara Skoczkowska Eugeniusz Wildowicz