Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2006 r., II PK 111/05

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2006 r., II PK 111/05

Tekst

1 Wyrok z dnia 11 stycznia 2006 r.

2 II PK 111/05

3 Podjęcie zatrudnienia u innego pracodawcy nie wyłącza prawa do wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, jeżeli pracownik był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy (art. 81 § 1 k.p.).

4 Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Roman Kuczyński (sprawozdawca).

5 Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 r.

6 sprawy z powództwa Wojciecha W. przeciwko Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa M., Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prezesa Rady Ministrów o odszkodowanie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2004 r. [...]

7 1. z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od Urzędu Marszałkowskiego Województwa M. w W. na rzecz Wojciecha W. kwotę 40.000 (czterdzieści tysięcy) zł z ustawowymi odsetkami liczonymi w stosunku rocznym od dnia 13 maja 1999 r. do dnia zapłaty,

8 2. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 10.800 (dziesięć tysięcy osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie instancje.

Uzasadnienie

9 Wyrokiem z dnia 14 lutego 2003r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, uwzględniając apelację pozwanego Urzędu Marszałkowskiego Województwa M. w W. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie zasądzającego na rzecz powoda Wojciecha W.

10 kwotę 60.000 zł tytułem odszkodowania, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo w całości. Podstawę wyroku stanowiły następujące ustalenia. W dniu 27 2

11 listopada 1998 r. Prezes Rady Ministrów działając na podstawie art. 102 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) wyznaczył - w osobie Lecha I. - pełnomocnika do organizacji Urzędu Marszałkowskiego dla Województwa M. na okres do dnia wyboru zarządu województwa. W dniu 15 grudnia 1998 r. pełnomocnik, działając na podstawie art. 102 ust. 5 powołanej wyżej ustawy z dnia 13 października 1998 r., wydał zarządzenie w sprawie utworzenia Urzędu Marszałkowskiego Województwa, zaś 16 grudnia 1998 r. zawarł umowę o pracę z powodem, zatrudniając go od dnia 1 stycznia 1999 r. na czas określony do 31 grudnia 1999 r. na stanowisku dyrektora departamentu komunikacji w Urzędzie Marszałkowskim Województwa M., wskazując jako dzień rozpoczęcia pracy 4 stycznia 1999 r. W dniu 4 stycznia 1999r. powód wraz z innymi osobami zatrudnionymi przez pełnomocnika zgłosił się do pracy w Urzędzie Marszałkowskim Województwa M., lecz go do pracy nie dopuszczono. Sytuacja powtórzyła się 5 stycznia 1999 r. Wobec takiego stanowiska pracodawcy powód w dniu 5 stycznia 1999 r. złożył pismo skierowane do Marszałka Województwa M., w którym oświadczył o swojej gotowości do podjęcia pracy w Urzędzie i zwrócił się o wyjaśnienie jego sytuacji pracowniczej.

12 Sąd Apelacyjny nie podzielił stanowiska Sądu pierwszej instancji, że zawarta z powodem umowa o pracę wywołała wynikające z tej umowy konsekwencje prawne. Zdaniem Sądu drugiej instancji ustanowiony przez Prezesa Rady Ministrów pełnomocnik przekroczył swoje kompetencje, bowiem w ramach czynności organizowania urzędu oraz przygotowania projektów uchwał sejmiku województwa - do czego był powołany - nie mieści się kompetencja do zatrudniania pracowników samorządowych.

13 Wyrok Sądu Apelacyjnego powód zaskarżył kasacją, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 12 lutego 2004 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie. Rozważając przedstawione w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego stanowisko, Sąd Najwyższy nie podzielił założenia na jakim zostało ono oparte, uznał natomiast, że na podstawie art. 102 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w czasie zawierania umowy o pracę z powodem, organizacja urzędu marszałkowskiego należała do pełnomocnika ustanowionego przez sejmik województwa. Nie ma więc uzasadnionej podstawy pogląd Sądu Apelacyjnego, że 3

14 zakres kompetencji pełnomocnika do zorganizowania urzędu marszałkowskiego nie mógł obejmować czynności z zakresu prawa pracy, które według ustawy o pracownikach samorządowych należą do marszałka województwa.

15 Wyrokiem z dnia 29 października 2004 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, iż na rzecz powoda zasądził 20.000 zł z ustawowymi odsetkami, liczonymi w stosunku rocznym od dnia 13 maja 1999 r. do dnia zapłaty, w pozostałej części powództwo oddalił. Sąd Apelacyjny uznał wyżej wymienionego pełnomocnika na podstawie art. 120 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną za uprawnionego do podejmowania czynności z zakresu prawa pracy w zakresie obsady stanowiska w organizowanych strukturach Urzędu Marszałkowskiego, co powodowało nawiązanie stosunku pracy pomiędzy stronami w oparciu o umowę o pracę z dnia 16 grudnia 1998 r. Ponadto Sąd ten uznał, że powód wykazywał gotowość do pracy w pozwanym Urzędzie Marszałkowskim dla Województwa M. przez 4 miesiące, tj. począwszy od stycznia do kwietnia (włącznie) 1999 r. Miał bowiem w tym czasie zamiar wykonywania pracy, faktyczną zdolność do świadczenia pracy i pozostawał w dyspozycji pracodawcy. Sąd nie uznał tej gotowości po podjęciu pracy u innego pracodawcy. Dlatego Sąd Apelacyjny uwzględnił roszczenie powoda jedynie do kwoty 20.000 zł. Powód kasacją wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w części zmieniającej pkt 1 i 3 wyroku Sądu pierwszej instancji przez oddalenie powództwa w części przekraczającej kwotę 20.000 zł. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 81 k.p., art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 60 k.c.

16 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

17 Kasacja okazała się uzasadniona. Zasadny jest zarzut naruszenia art. 81 § 1 k.p. Zgodnie z tym przepisem, pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60% wynagrodzenia. W niniejszej sprawie ostatecznie przedmiotem dochodzonego przez powoda roszczenia odszkodowawczego nie było wcześniejsze rozwiązanie umowy o pracę 4

18 (przed 1 stycznia 1999 r.), ale odszkodowanie za gotowość do świadczenia pracy w wysokości wynikającej z § 2 umowy o pracę zawartej z powodem w dniu 16 grudnia 1998 r. Wyżej wymieniona umowa nie została rozwiązana przez stronę pozwaną, lecz wygasła z upływem czasu, na który została zawarta. Powód słusznie domagał się wynagrodzenia za cały czas obowiązywania umowy, skoro był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy. Prawo do wynagrodzenia z art. 81 § 1 k.p. nie jest bowiem ograniczone czasowo ani z powodu innego zarobkowania (nie ma też zakazu dodatkowego zatrudnienia) i nie zależy od zgody pracodawcy. Ponadto oceniając gotowość powoda do pracy należy brać pod uwagę treść art. 48 § 2 k.p. Zgodnie z tym przepisem, „pracownik, który przed przywróceniem do pracy podjął zatrudnienie u innego pracodawcy, może bez wypowiedzenia, za trzydniowym uprzedzeniem, rozwiązać umowę o pracę z tym pracodawcą w ciągu 7 dni od przywrócenia do pracy. Rozwiązanie umowy w tym trybie pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy o pracę przez pracodawcę za wypowiedzeniem”. Wynika stąd, że ustawodawca z góry założył, że pracownik przywrócony do pracy może w czasie poprzedzającym datę przywrócenia pracować u innego pracodawcy. Sąd Apelacyjny nie kwestionował skuteczności oświadczenia woli powoda wyrażającego gotowość świadczenia pracy przez czas pozostały do zakończenia stosunku pracy. Sąd Apelacyjny nie uwzględnił zatem, że w ocenie gotowości do pracy w rozumieniu art. 81 k.p. - w kontekście art. 48 k.p. - należy uwzględniać założone przez ustawodawcę w treści tego ostatniego przepisu, wykonywanie w tym czasie (to jest w dacie zgłoszenia gotowości) pracy w innym zakładzie. Warto przypomnieć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że praca w innym zakładzie w dacie zgłoszenia przez pracownika gotowości ponownego podjęcia pracy nie przekreśla sama przez się gotowości do pracy w rozumieniu art. 81 § 1 k.p. (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 maja 1976 r., V PZP 12/75, OSNCP 1976 nr 9, poz. 187; wyrok z 7 sierpnia 2001 r., I PKN 577/00, OSNP 2003 nr 13, poz. 308). Ten aspekt sprawy Sąd Apelacyjny w swoich rozważaniach pominął. Należy wskazać, że w świetle art. 81 § 1 k.p, cechami charakterystycznymi gotowości pracownika do wykonywania pracy są: 1) zamiar wykonywania pracy, 2) faktyczna zdolność do świadczenia pracy, 3) uzewnętrznienie gotowości do wykonywania pracy oraz 4) pozostawanie w dyspozycji pracodawcy. Przez pozostawanie w dyspozycji pracodawcy, jako elementu gotowości do pracy w rozumieniu art. 81 § 1 k.p., należy rozumieć stan, w którym pra- 5

19 cownik może niezwłocznie, na wezwanie pracodawcy podjąć tę pracę. Pracownik pozostający w dyspozycji pracodawcy oczekuje na możliwość podjęcia pracy na terenie zakładu pracy lub w innym miejscu wskazanym przez pracodawcę, ewentualnie w miejscu wskazanym przez siebie i podanym pracodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 września 2003 r., I PK 345/02, OSNP 2004 nr 18, poz. 308). Nie ulega wątpliwości, że powód w niniejszej sprawie spełnił powyższe przesłanki przez cały czas obowiązywania umowy o pracę. Dlatego w świetle przedstawionych argumentów, uznać trzeba zasadność naruszenia art. 81 § 1 k.p. poprzez przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, że podjęcie pracy przez powoda u innego pracodawcy, jako zastępczego zatrudnienia, świadczy o braku jego gotowości do pracy u pozwanego oraz przyjęcie, że w tym czasie nie pozostawał w dyspozycji pozwanego. W wyniku powyższych ustaleń Sąd Apelacyjny niesłusznie uznał, że powodowi nie przysługuje pełne odszkodowanie za cały czas obowiązywania przedmiotowej umowy w kwocie 60.000 zł.

20 Z powyższych przyczyn uznając, że wniosek kasacji jest uzasadniony ze względu na usprawiedliwioną podstawę dotyczącą naruszenia przepisów prawa materialnego Sąd Najwyższy orzekł zgodnie z art. 39315

21 § 1 k.p.c.

22 ========================================