Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2024 r., II NSNC 381/23

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 października 2024 r., II NSNC 381/23

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 31 października 2024 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Janusz Niczyporuk

4 w sprawie z udziałem Z. W. o sprostowanie działu I Kw na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 31 października 2024 r.

5 na skutek skargi nadzwyczajnej wniesionej przez Z. W. od postanowienia Sądu Okręgowego w Sosnowcu z 27 czerwca 2023 r., sygn. II Cz 141/23, odrzuca skargę.

Uzasadnienie

6 Sąd Okręgowy w Sosnowcu II Wydział Cywilny Odwoławczy (dalej: „Sąd Okręgowy”) postanowieniem z 23 czerwca 2023 r., II Cz 141/23 w sprawie z wniosku Starosty Będzińskiego z udziałem Z. W. (dalej: „skarżący” lub „uczestnik postępowania”) o sprostowanie działu l księgi wieczystej odrzucił zażalenie uczestnika na postanowienie Sądu Rejonowego w Zawierciu z 28 marca 2023 r. DZKW/CZ1Z/0000427/23 oraz zwrócił uczestnikowi postępowania od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Zawierciu kwotę 70 zł (siedemdziesiąt złotych) tytułem nienależnie uiszczonej opłaty od zażalenia.

7 Postanowienie Sądu Okręgowego zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Sąd Rejonowy w Zawierciu postanowieniem z 28 marca 2023 r. odrzucił wniosek uczestnika postępowania o sporządzenie uzasadnienia postanowienia tego Sądu z 20 lutego 2023 r. wydanego w sprawie DZKW/CZ1Z/0000427/23. Postanowienie zostało doręczone uczestnikowi postępowania 11 kwietnia 2023 r. Następnie skarżący 21 kwietnia 2023 r. wniósł zażalenie na przedmiotowe postanowienie, które Sąd Okręgowy odrzucił jako niedopuszczalne.

8 Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy wyjaśnił, że 7 listopada 2019 r. weszła w życie ustawa z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1469.; dalej: „ustawa nowelizująca”), która w art. 9 ust. 2 wprowadziła zasadę, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy k.p.c. w brzmieniu nadanym tą właśnie ustawą. Tym samym w niniejszej sprawie, począwszy od 7 listopada 2019 r., zastosowanie miały znowelizowane przepisy k.p.c. Sąd Okręgowy wyjaśnił następnie, że wprowadzona ustawą nowelizującą zmiana procedury cywilnej polegała między innymi na odmiennym uregulowaniu zasad sporządzania uzasadnień orzeczeń, w tym postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym, a także zasad zaskarżania orzeczeń. Po pierwsze, odstąpiono od obowiązującej dotychczas zasady uzasadniania z urzędu zaskarżalnych postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym. Obecnie postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym nie są uzasadniane z urzędu. Stronie doręcza się sentencję postanowienia (art. 357 § 2 k.p.c.), natomiast jego uzasadnienie sąd sporządza tylko, gdy postanowienie jest zaskarżalne i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia (art. 357 § 21 k.p.c.). Po drugie, zgodnie z nowym brzmieniem art. 394 § 2 k.p.c. termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień od dnia doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Jeżeli przy wydaniu postanowienia sąd odstąpił od jego uzasadnienia, termin liczy się od dnia ogłoszenia postanowienia, a jeżeli podlegało ono doręczeniu od dnia jego doręczenia. Dokonując powyżej przedstawionych zmian ustawodawca zdecydował więc, że w nowym stanie prawnym zaskarżyć zażaleniem postanowienie sądu pierwszej instancji może jedynie ta strona, która najpierw w terminie ustawowym zażądała sporządzenia uzasadnienia tego postanowienia. Sąd Okręgowy wyjaśnił następnie, że jedynym wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy sąd wydając zaskarżalne postanowienie postanowił o odstąpieniu od jego uzasadnienia (zgodnie z art. 357 § 6 k.p.c.). Dotyczy to przypadku, gdy tym postanowieniem sąd w całości uwzględnił wniosek strony i podzielił jej argumenty. Jedynie w takim przypadku strona, aby zaskarżyć postanowienie nie musi żądać sporządzenia uzasadnienia, a termin do wniesienia zażalenia liczy się od dnia ogłoszenia postanowienia, a jeżeli podlegało ono doręczeniu od dnia jego doręczenia (art. 394 § 2 zdanie drugie k.p.c.).

9 Końcowo Sąd Okręgowy wyjaśnił, że wszystkie omówione regulacje stosuje się odpowiednio w postępowaniu nieprocesowym (art. 13 § 2 k.p.c.). Warunkiem dopuszczalności zażalenia, jest więc uprzednie zażądanie uzasadnienia poza omówionym wyjątkiem, który w niniejszej sprawie nie miał miejsca. Ponieważ skarżący tego warunku nie dopełnił, gdyż nie złożył w ustawowym terminie wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem, lecz od razu wniósł zażalenie, które w związku z tym, jako niedopuszczalne, podlegało odrzuceniu bez merytorycznego rozpoznania, Sąd Okręgowy orzekł o tym na podstawie art. 373 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c.

10 Pismem datowanym na 30 sierpnia 2023 r. skarżący osobiście wniósł skargę nadzwyczajną „w poszukiwaniu swoich praw na drodze powództwa przeciw egzekucyjnego. Przeciw przemocy”. W skardze nadzwyczajnej skarżący nie wskazał przedmiotu zaskarżenia oraz ewentualnych zarzutów, które mogłyby być wobec niego skierowane.

11 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

12 Zgodnie z art. 89 § 2 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 622 z późn. zm., dalej: „u.SN:) skargę nadzwyczajną może wnieść Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz, w zakresie swojej właściwości, Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Pacjenta, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, Rzecznik Finansowy, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

13 Wobec treści art. 89 § 2 u.SN legitymacja do wniesienia skargi nadzwyczajnej nie przysługuje stronie postępowania. Oznacza to, że w postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej zdolność strony do inicjowania tego postępowania jest wyłączona. Sporządzenie skargi nadzwyczajnej osobiście przez stronę jest dotknięte brakiem nieusuwalnym i powoduje konieczność odrzucenia skargi nadzwyczajnej, jako niedopuszczalnej (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lipca 2023 r., II NSNc 309/23).

14 Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁶ § 2 i 3 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN, orzekł jak w sentencji.