Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2026 r., II NSK 8/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2026 r., II NSK 8/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 14 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Aleksander Stępkowski

4 w sprawie z powództwa M.Z., R.Z., B.W., S.W., P.W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o zawarcie porozumienia ograniczającego konkurencję na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 31 lipca 2024 r., sygn. VII AGa 22/24

5 w przedmiocie wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Krajowej A.P. o wyłączenie X.Y. od rozpoznania skargi nadzwyczajnej w sprawie na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 14 października 2026 r.

6 odrzuca wniosek.

Uzasadnienie

7 Prokurator Prokuratury Okręgowej A.P. delegowany do Prokuratury Krajowej w piśmie, które wpłynęło do Sądu Najwyższego 27 kwietnia 2026 r. wniósł o wyłączenie SSN X.Y. od rozpoznania skargi „nadzwyczajnej” [pisownia oryginalna] w sprawie sygn. akt II NSK 8/25, twierdząc, że nie może on tworzyć i nie tworzy sądu realizującego prawo obywateli do sądu ustanowionego ustawą, niezależnego, bezstronnego i niezawisłego, powołując w uzasadnieniu m.in. orzecznictwo TSUE i ETPCz.

8 Prokurator wskazał, że działa na podstawie art. 2 i 3 § 1 pkt 1, 3 oraz art. 5 ustawy z 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz.U z 2024 r., poz. 390 ze zm.) i art. 50, 60 § 1 k.p.c. w zw. art. 379 pkt 4 k.p.c.

9 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 60 § 1 k.p.c. prokurator może wstąpić do postępowania w każdym jego stadium, mogąc składać oświadczenia i zgłaszać wnioski, jakie uzna za celowe, oraz przytaczać fakty i dowody na ich potwierdzenie. Regulacja ta dotyczy jednak postępowania przed sądami powszechnymi. Prokurator inny niż Prokurator Generalny nie może natomiast wstąpić do postępowania kasacyjnego, jeżeli wcześniej nie brał udziału w postępowaniu przed sądem powszechnym. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 14 stycznia 2013 r., I PK 164/12, postępowanie kasacyjne, zainicjowane skargą kasacyjną jako nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, lokuje się poza zwykłym tokiem instancji i nie sposób mówić w odniesieniu do niego o „stadium” postępowania cywilnego, porównywalnym z postępowaniem przed sądem pierwszej instancji i postępowaniem apelacyjnym (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07, OSNC 2008, nr 11, poz. 122). Artykuł 60 § 1 zd. 1 k.p.c. stwierdza wprawdzie, że wstąpienie prokuratora do postępowania może nastąpić w każdym jego stadium, ale należy przez to rozumieć postępowanie przed sądem pierwszej i drugiej instancji, od chwili jego wszczęcia do chwili zamknięcia rozprawy w drugiej instancji.

11 W postępowaniu kasacyjnym prokurator może zatem wziąć udział, jeżeli jest stroną postępowania w związku z uprzednim wytoczeniem powództwa (art. 55 i 57 k.p.c.) albo jeżeli wstąpił do postępowania w stadium poprzedzającym uprawomocnienie się orzeczenia (postanowienie SN z 17 września 2008 r., I PZ 20/08, OSNP 2010, nr 1-2, poz. 16). Wstąpienie prokuratora po raz pierwszy do postępowania kasacyjnego lub postępowania ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest zatem niedopuszczalne (tak: wyrok SN z 14 stycznia 2013 r., I PK 164/12, postanowienie SN z 18 grudnia 2018 r., IV CZ 64/18). Udział prokuratora w tych postępowaniach reguluje bowiem art. 398⁸ k.p.c., zastrzegając go wyłącznie dla Prokuratora Generalnego; przepis ten stanowi – w powiązaniu z uprawnieniem do wniesienia przez Prokuratora Generalnego skargi kasacyjnej (art. 398¹ § 1 k.p.c.) – lex specialis wobec art. 60 k.p.c. Co więcej, z treści pisma prokuratora A.P. wynika, że jedynym motywem usiłowania wstąpienia do niniejszego postępowania przed Sądem Najwyższym jest złożenie wniosku o wyłączenie sędziego. W tej sytuacji nie sposób inaczej potraktować czynności podjętych pismami z 24 kwietnia oraz 5 maja 2026 r., jak aktu nadużycia władzy przez prokuratora, który dąży w ten sposób do sparaliżowania toczącego się postępowania ze skargi kasacyjnej.

12 Wobec powyższego wstąpienie prokuratora do postępowania w niniejszej sprawie nie mogło odnieść skutku i dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 60 § 1 k.p.c. odmówił dopuszczenia prokuratora do udziału w postępowaniu kasacyjnym.

2. Niezależnie od wynikającej z powyższych racji bezskuteczności wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego X.Y., podlegał on odrzuceniu również ze względu na materialnoprawną niedopuszczalność jego treści.

14 Wniosek został przygotowany w sposób wyjątkowo niedbały. W piśmie bezrefleksyjnie wykorzystano gotowy szablon sporządzony na potrzeby postępowania ze skargi nadzwyczajnej, co wprost wynika z użytej w nim nomenklatury. Tymczasem niniejsza sprawa dotyczy postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej, zaś prokurator P. nie zadał sobie nawet trudu, aby dostosować szablon, którym się posłużył do charakteru postępowania, w którym zamierzał go użyć.

3. Zgodnie z art. 92 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze prokurator ślubuje „służyć wiernie Rzeczypospolitej Polskiej, stać na straży prawa i strzec praworządności”. Prezentując stanowisko ujęte we wniosku, prokurator w sposób oczywisty sprzeniewierza się złożonemu ślubowaniu podejmując czynności naruszające polski porządek konstytucyjny poprzez kwestionowanie skuteczności powołania SSN X.Y., którego na wniosek Krajowej Rady Sadownictwa dokonał na podstawie art. 179 Konstytucji RP, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Twierdzenia wnioskodawcy, jakoby orzeczenia Sądu Najwyższego zapadłe w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych można było traktować jako „niewydane przez sąd” stoją w rażącej sprzeczności z Konstytucją RP i stanowią akt wypowiedzenia jej posłuszeństwa, przez Prokuratora A.P.

16 Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale połączonych izb Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25: „Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani do określania zakresu, w którym mogą być one stosowane. Kompetencje te przysługują wyłącznie konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegają przekazaniu na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, w konsekwencji nie znajduje w tym zakresie zastosowania art. 91 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP”. Treść tej – mającej moc zasady prawnej – uchwały wynika wprost z konstytucyjnej zasady ochrony suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej w procesie integracji europejskiej, która „wymaga respektowania w tym procesie konstytucyjnych granic przekazywania kompetencji, wyznaczonych przez zawężenie owego przekazania do niektórych spraw, a zatem zapewnienia właściwej równowagi pomiędzy kompetencjami przekazanymi a zachowanymi, polegającej na tym, że w przypadku kompetencji składających się na istotę suwerenności (w tym zwłaszcza stanowienie reguł konstytucyjnych i kontroli ich przestrzegania, wymiar sprawiedliwości, władza nad własnym terytorium państwa, armią i siłami zapewniającymi bezpieczeństwo oraz porządek publiczny) decydujące uprawnienia mają właściwe władze Rzeczypospolitej” (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2010 r., K 32/09, pkt. 2.1; zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 listopada 2025 r., II NSNc 248/24).

4. Niezależnie od podejmowania przez Prokuratora A.P. czynności z rażącym naruszeniem polskiego ładu konstytucyjnego, w skierowanym do Sądu Najwyższego piśmie z 6 maja 2026 r. (k. 59) zawarł on nieprawdziwe informacje, jakoby TSUE oraz ETPCz rzekomo uchylały wydane z udziałem X.Y. orzeczenia. Twierdzenie to dowodzi albo zamiaru wprowadzenia Sądu Najwyższego w błąd, albo konfundujących braków w warsztacie prawniczym, które skutkują niemożnością dokonywania adekwatnych ocen prawnych przez wnioskodawcę. Powszechnie wiadomo bowiem, że ani Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ani Europejski Trybunał Praw Człowieka nie posiadają instrumentów procesowych ani kompetencji do uchylania orzeczeń sądów krajowych, w szczególności zaś wyroków i postanowień Sądu Najwyższego, ani nawet nie uzurpują sobie takich kompetencji. Tym samym, sformułowane w ww. piśmie twierdzenia nasuwają wątpliwości, czy ich autor dysponuje niezbędnymi kompetencjami do stania na straży praworządności i realizacji innych zadań prokuratury.

5. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.