Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2014 r., II CZ 45/14

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2014 r., II CZ 45/14

Tekst

1 Sygn. akt II CZ 45/14

POSTANOWIENIE

2 Dnia 25 września 2014 r.

3 Sąd Najwyższy w składzie:

4 SSN Marian Kocon (przewodniczący)

5 SSN Zbigniew Kwaśniewski

6 SSA Barbara Trębska (sprawozdawca)

7 w sprawie z wniosku Z. J.

8 przy uczestnictwie I. K., S. K., M. K.,

9 M. S., W. J. i Miasta Ł.

10 o podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

11 w Izbie Cywilnej w dniu 25 września 2014 r.,

12 zażalenia uczestnika postępowania W. J.

13 na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł.

14 z dnia 23 stycznia 2014 r.,

15 uchyla zaskarżone postanowienie.

16 2

Uzasadnienie

17 Postanowieniem z dnia 6 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Ł. na podstawie art. 182 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie apelacyjne, wcześniej zawieszone na podstawie art. 178 k.p.c., w sprawie z wniosku Z. J. z udziałem I. K., S. K., M. K., M. S., W. J. i Miasta Ł. o podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności. Postanowienie to zaskarżył zażaleniem do Sądu Najwyższego uczestnik W. J., wnosząc o jego uchylenie. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 23 stycznia 2014 r. odrzucił to zażalenie uznając je za niedopuszczalne. Wskazał, że zgodnie z art. 3941

18 § 2 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie, o ile w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Postanowienie zaś o umorzeniu postępowania apelacyjnego nie należy do postanowień wymienionych w art. 3981

19 § 1 k.p.c., który co prawda

20 przewiduje skargę kasacyjną, ale od orzeczenia sądu drugiej instancji umarzającego postępowanie kończące postępowanie w sprawie, a nie tylko postępowanie apelacyjne.

21 W zażaleniu na powyższe orzeczenie uczestnik postępowania W. J., zarzucając naruszenie art. 3981

22 § 1 k.p.c. i art. 3941

23 § 2 k.p.c. wniósł o jego

24 uchylenie.

25 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

26 Zażalenie okazało się zasadne. W sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, postanowienie sądu drugiej instancji umarzające postępowanie apelacyjne, jako postanowienie kończące postępowanie w sprawie podlega kontroli w postępowaniu zażaleniowym (art. 3941

27 § 2 k.p.c.). Przepis zaś art. 3981

28 k.p.c.

29 przewidujący skargę kasacyjną od orzeczenia sądu drugiej instancji umarzającego postępowanie kończącego postępowanie dotyczy orzeczenia sądu drugiej instancji umarzającego postępowanie w sprawie w całości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2013 r., III CZ 12/13, niepubl.).

30 W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy pomieszał przesłanki przysługiwania skargi kasacyjnej od postanowienia umarzającego postępowanie w sprawie z przesłankami dopuszczalności zażalenia do Sądu Najwyższego na postanowienie umarzające postępowanie apelacyjne. W sprawie tej, mającej 3

31 za przedmiot podział majątku wspólnego i zniesienie współwłasności, skarga kasacyjna z uwagi na charakter sprawy i wartość przedmiotu zaskarżenia (376.000 zł) przysługuje (art.5191

32 § 1 i 4 k.p.c.). Oznacza to, że postanowienie Sądu

33 Okręgowego umarzające postępowanie apelacyjne, jako postanowienie kończące postępowanie w sprawie podlega na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. zaskarżeniu

34 zażaleniem do Sądu Najwyższego.

35 Jest to odmienna regulacja od zawartej w art. 3981

36 § 1 k.p.c., który

37 przewiduje, że od postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania, kończących postępowanie w sprawie, strona może wnieść skargę kasacyjną. Przykładem postanowień zaskarżalnych skargą kasacyjną są postanowienia uchylające zaskarżony wyrok z jednoczesnym odrzuceniem pozwu lub umorzeniem postępowania (art. 386 § 3 k.p.c.), czyli umorzeniem postępowania w sprawie. Postanowienie kończące postępowanie w sprawie sąd wydaje, gdy orzeka o całości postępowania, a nie zachodzą warunki do wydania wyroku czyli do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Użyte w art. 3981

38 § 1 k.p.c. pojęcie „sprawa" występuje w znaczeniu materialnoprawnym i odnosi się do całości sporu (por. uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, OSNC 2001, Nr 1, poz. 1, i z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00, OASNC 2001, Nr 2, poz. 22).

39 Z tego względu postanowienie umarzające postępowanie apelacyjne nie jest orzeczeniem objętym hipotezą art. 3981

40 § 1 k.p.c., gdyż nie kończy całej sprawy

41 poddanej pod osąd. Jego skutkiem jest bowiem uprawomocnienie się wyroku sądu pierwszej instancji. Jak trafnie podniesiono w literaturze, postanowienia o odrzuceniu pozwu oraz o umorzeniu postępowania są zawsze postanowieniami kończącymi postępowanie w sprawie, niemniej obecnie nie stanowią kryterium dla dopuszczalności skargi kasacyjnej, bowiem występują także inne postanowienia formalne kończące postępowanie, od których skarga ta nie przysługuje. Takim postanowieniem kończącym postępowanie w ujęciu formalnym, a więc w rozumieniu art. 3941

42 § 2 k.p.c. jest postanowienie sądu drugiej instancji umarzające postępowanie apelacyjne. W wyniku bowiem prawomocnego umorzenia postępowania apelacyjnego staje się prawomocny wyrok, a więc orzeczenie rozstrzygające sprawę poddaną pod osąd w ujęciu materialnym. Z tego 4

43 względu na postanowienie sądu drugiej instancji umarzające postępowanie apelacyjne (art. 3941

44 § 2 k.p.c.), w sprawie kasacyjnej przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2013 r., V CZ 53/13, niepubl.).

45 Z tych względów na podstawie art. 39815

46 § 1 w zw. z art. 3941

47 § 3 k.p.c.

48 orzeczono jak w sentencji.