Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II CSKP 347/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II CSKP 347/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 13 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Adam Doliwa

4 na posiedzeniu niejawnym 13 października 2026 r. w Warszawie na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 13 listopada 2023 r., I ACa 2251/22, w sprawie z powództwa J.P. i M.P. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w K. o ustalenie i zapłatę,

1. uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2025 r. wydane w sprawie o sygn. akt I CSK 1385/24;

2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

3. zasądza od Banku spółki akcyjnej w K. na rzecz J.P. i M.P. po 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanej do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

8 J.P. i M.P. wnieśli o ustalenie, że umowa o mieszkaniowy kredyt budowlanohipoteczny w złotówkach indeksowany kursem CHF nr […] z 11 sierpnia 2008 r. z pozwanym bankiem jest nieważna oraz zasądzenie od Banku spółki akcyjnej w K. na ich rzecz kwoty 131 614,93 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 16 marca 2021 r. do dnia zapłaty.

9 Wyrokiem z 12 lipca 2022 r. Sąd Okręgowy w Częstochowie ustalił, że ww. umowa z 11 sierpnia 2008 r. jest nieważna (pkt 1); oddalił powództwo w pozostałej części (pkt 2) i rozstrzygnął o kosztach procesu (pkt 3). Wyrokiem z 13 listopada 2023 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach zmienił zaskarżony wyrok w pkt 2 ten sposób, że zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów 359 868,81 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 12 marca 2022 r. do dnia zapłaty, a w pozostałej części powództwo o zasądzenie odsetek oddalił (pkt 1); oddalił apelację powodów w pozostałej części (pkt 2); oddalił apelację pozwanego (pkt 3) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania odwoławczego (pkt 4). Od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana, zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt 1 oraz 4, zarzucając:

10 - naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 385 k.p.c.; art. 203¹ § 2 i 3 k.p.c.;

11 - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 60 k.c.; art. 61 k.c.; art. 498 k.c. i art. 499 k.c.

12 Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank wskazał na potrzebę wykładni art. 61 k.c. Skarżący bank powołał się także na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego związanego ze stanem wymagalności wierzytelności banku o zwrot kapitału po doręczeniu konsumentowi wezwania do zapłaty w toku procesu.

13 Strona skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu drugiej instancji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i orzeczenie co do istoty sprawy.

14 W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli o odmowę jej przyjęcia do rozpoznania.

15 Postanowieniem z 25 kwietnia 2025 r. Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną do rozpoznania.

16 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

17 Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.).

18 Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot nowości. Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24; z 28 marca 2025 r., I CSK 725/24; z 6 marca 2025 r., I CSK 3018/24; z 29 października 2024 r., I CSK 4297/23; z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22; z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22; z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22).

19 Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10). W przypadku przesłanki z art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi do rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych Jednakże jeśli skarżący dąży do zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien przedstawić istotne argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu Najwyższego wydaje się zasadna (zob. np. postanowienia SN: z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24; z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23). Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.

4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy.

5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

25 Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).

26 Konieczne jest odróżnienie zarzutu potrącenia jako czynności materialnoprawnej, której celem jest lub było doprowadzenie do wygaśnięcia zobowiązania od procesowego zarzutu potrącenia mającego na celu doprowadzenie do oddalenia powództwa w całości lub w części. Zważywszy, że skuteczność procesowego zarzutu potrącenia została ograniczona do przypadków, które objęte są dyspozycją art. 2031 k.p.c., brak spełnienia określonych w nim wymagań skutkuje tym, że zarzut potrącenia nie może zostać uwzględniony na etapie wyrokowania, nawet jeśli materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu było złożone skutecznie (zob. postanowienie SN z 18 czerwca 2026 r., I CSK 3049/25).

27 Art. 61 § 1 k.c. określa chwilę skutecznego złożenia oświadczenia woli składanego innej osobie. Następuje to, jak tylko dotrze ono do tej osoby, w taki sposób, że mogła się z nim zapoznać. Jeżeli treść oświadczenia woli składanego innej osobie zawarta jest w piśmie przesyłanym pocztą, a przesyłka - wobec niemożności doręczenia - zostanie pozostawiona w urzędzie pocztowym z powiadomieniem o tym adresata, dojście oświadczenia do wiadomości tej osoby, w rozumieniu art. 61 § 1 k.c., następuje najpóźniej w następnym dniu po dokonaniu awizo z uwzględnieniem dni i godzin pracy placówki operatora pocztowego (zob. postanowienie SN z 22 kwietnia 2026 r., I CSK 3563/25).

28 W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (Dz. U. z 2026 r., poz. 985) w sprawach, o których mowa w art. 1 ust. 1 lub 2, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przyjęto do rozpoznania skargę kasacyjną kredytodawcy, Sąd Najwyższy może zmienić postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej i odmówić przyjęcia jej do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje już istotne zagadnienie prawne lub nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a zarazem nie zachodzą okoliczności określone w art. 398⁹ § 1 pkt 3 lub 4 Kodeksu postępowania cywilnego. Wobec powyższego, w oparciu o powołany przepis, postanowienie Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2025 r. podlegało uchyleniu, zaś na podstawie art. 398⁹ § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

29 O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.