Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II CSKP 1167/24

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II CSKP 1167/24

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 13 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Mariusz Załucki

4 na posiedzeniu niejawnym 13 października 2026 r. w Warszawie na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 13 kwietnia 2023 r., I ACa 1719/22, w sprawie z powództwa B.B. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę,

1. zmienia postanowienie Sądu Najwyższego z 14 listopada 2024 r., I CSK 3826/23, w ten sposób, iż odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2 700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

7 Pozwany Bank S.A. z siedzibą w W. wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 13 kwietnia 2023 r., wydanego w sprawie z powództwa B.B. o ustalenie i zapłatę.

8 Skarżący przedstawił szereg szczegółowych zagadnień prawnych związanych z oceną skutków eliminacji wybranych klauzul z umowy kredytu hipotecznego indeksowanego walutą obcą oraz z dopuszczalnością podniesienia zarzutu zatrzymania świadczenia wzajemnego w sprawach, których orzeczono nieważność kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej oraz wskazał na potrzebę dokonania przez Sąd Najwyższy wykładni przepisów stanowiących podstawę tych zagadnień.

9 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

10 Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego Sąd Najwyższy zmienił postanowienie tegoż Sądu z 14 listopada 2024 r. (I CSK 3826/23), odmawiając przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Sąd Najwyższy wskazywał już wielokrotnie, że istotne zagadnienie prawne, jako podstawa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania musi mieć charakter doniosły z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nie może być rozwiązane w świetle dotychczasowego orzecznictwa. Jego wyjaśnienie powinno się bowiem przyczynić do rozwoju prawa (zob. np. postanowienia SN: z 4 marca 2026 r., I CSK 1784/25; z 21 listopada 2025 r., I CSK 3626/24; z 13 sierpnia 2025 r., I CSK 581/25; z 22 maja 2025 r., I CSK 2201/24; z 26 października 2023 r., I CSK 76/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1374/23; z 3 października 2023 r., I CSK 2591/23; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22; z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22; z 2 sierpnia 2023 r., I CSK 6585/22).

11 Analogiczne wymaganie stawia się również potrzebie dokonania wykładni określonego przepisu prawa. W ramach tej przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania należy przedstawić i uargumentować nierozwiązany jeszcze problem lub nieujednoliconą jeszcze rozbieżność orzeczniczą. Jeżeli zaś wykładnia tego przepisu została już dokonana lub ujednolicona, niezbędne jest podanie dodatkowej argumentacji, dlaczego ustalona linia orzecznicza wymaga zmiany (zob. np. postanowienia SN: z 11 czerwca 2026 r., I CSK 2025/25; z 18 grudnia 2025 r., I CSK 1787/25; z 11 grudnia 2024 r., I CSK 4586/23; z 25 października 2023 r., I CSK 2989/23; z 27 września 2023 r., I CSK 4679/22, z 17 sierpnia 2023 r., I CSK 5668/22; z 2 sierpnia 2023 r., I CSK 6585/22 oraz z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1231/23). W ostatnich latach do Sądu Najwyższego trafiło wiele spraw odnoszących się do problemów prawnych opisanych przez skarżącego. W konsekwencji ukształtowała się linia orzecznicza, uwzględniająca bogaty dorobek judykatury TSUE. Rozwój orzecznictwa na temat tzw. „kredytów frankowych” zakończył się 25 kwietnia 2024 r. powzięciem przez SN w składzie całej izby uchwały III CZP 25/22, mającej moc zasady prawnej ex lege (art. 87 ustawy o SN).

12 W uchwale SN podsumował dotychczasową linię orzeczniczą, przyjmując że:

13 1) W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

14 2) W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

15 3) Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.

16 4) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy.

17 5) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

18 Odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest zaś możliwe tylko poprzez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).

19 Ponadto w Sądzie Najwyższym ukształtowała się większościowa linia orzecznicza, zgodnie z którą prawo zatrzymania nie przysługuje stronie mogącej potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony (zob. m.in. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 19 czerwca 2024 r., III CZP 31/23 (OSNC 2025, Nr 3, poz. 25); z 5 marca 2025 r., III CZP 37/24 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2025 r., II CSKP 1147/23; z 5 września 2025 r., II CSKP 276/25; z 24 października 2024 r., II CSKP 1188/22; z 14 maja 2025 r., II CSKP 830/23).

20 Skarżący nie przedstawił zatem nowych problemów prawnych, które nie zostałyby do tej pory rozwiązane przez Sąd Najwyższy.

21 Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 20 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.