Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2026 r., III KO 152/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2026 r., III KO 152/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 5 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Ryszard Witkowski

4 w sprawie R.A. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 sierpnia 2026 r., wystąpienia zawartego w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 15 czerwca 2026 sygn. akt II AKa 32/25 w przedmiocie przekazania przez Sąd Najwyższy sprawy do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 44² pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 554 § 2b pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k.

5 postanowił:

6 przekazać sprawę R.A. do rozpoznania

7 Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie.

Uzasadnienie

8 Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44² pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 558 k.p.k. o przekazanie rozpoznania apelacji wniesionej w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 23 stycznia 2025 r. sygn. akt II Ko 281/23, innemu równorzędnemu sądowi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

9 Wystąpienie zawarte w postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie jest zasadne.

10 Względy prawne i aksjologiczne leżące u podstaw art. 44² pkt 1 k.p.c., zwłaszcza postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, przemawiają za jego stosowaniem w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Zachodzić może bowiem uzasadniona obawa co do bezstronności sądu w wymiarze zewnętrznym, gdy reprezentantem Skarbu Państwa będzie prezes tego samego sądu, przed którym toczyć się będzie postępowanie o odszkodowanie i zadośćuczynienie.

11 Stosowanie wprost art. 44² k.p.k. do postępowania o odszkodowanie i zadośćuczynienie oznaczają, co trafnie wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, że sędziowie sądu właściwego - po myśli art. 554 §1 k.p.k. - nie mogą podejmować w sprawie żadnych czynności, gdyż są wyłączeni od rozpoznania sprawy ex lege. Jedyną czynnością o charakterze bardziej technicznym niż orzeczniczym jest wydanie z urzędu postanowienia o przedstawieniu akt sprawy sądowi przełożonemu nad sądem właściwym w celu przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, co w tej sprawie stało się faktem (por. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 554, teza 7). Sądem przełożonym nad sądem apelacyjnym, o którym mowa w art. 44² k.p.k. jest Sąd Najwyższy (por. uchwała SN z 6 marca 1998 r. sygn. akt III CZP 70/97 oraz postanowienie SN z 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II PO 1/12).

12 Wobec uznania zasadności wskazanych przez Sąd Apelacyjny przesłanek wystąpienia o przekazanie sprawy, powiązanych z treścią art. 554 § 2b pkt 1 k.p.k., należało, uwzględniając dyspozycję art. 44² pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k. przekazać sprawę do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie (tak też postanowienie SN z 27 września 2022 r. sygn. akt II KO 90/22).

13 W tym stanie rzeczy postanowiono jak na wstępie.