Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., III CZ 174/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2026 r., III CZ 174/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 21 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Marcin Łochowski

4 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 21 października 2026 r. w Warszawie zażalenia H. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 1 lipca 2026 r., I ACa 2208/24, w sprawie z powództwa M.C. przeciwko H. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w O. o zapłatę,

1. oddala zażalenie;

2. zasądza od H. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. na rzecz M.C. 5400 złotych kosztów postępowania zażaleniowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia H. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w O. do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

7 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z 1 lipca 2026 r. odrzucił skargę kasacyjną pozwanego H. sp. z o.o. w O. od wyroku tego Sądu z 29 grudnia 2025 r. z uwagi na nieopłacenie skargi w terminie.

8 Zażalenie na postanowienie wniósł pozwany, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 28 maja 2026 r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 398⁶ § 2 w zw. z art. 87¹ § 1 i 2, art. 89 § 1, art. 91 § 1, art. 133 § 3, art. 141 § 3 k.p.c. oraz art. 112 ust. 2 u.k.s.c. Ponadto skarżący wskazał, że następstwem tych uchybień jest nieważność postępowania prowadzącego do wydania postanowienia z 28 maja 2026 r. oraz postanowienia z 1 lipca 2026 r., z uwagi na brak należytego umocowania pełnomocnika pozwanego (art. 379 pkt 2 k.p.c.).

9 W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

10 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

11 Zgodnie z art. 398⁶ § 2 k.p.c. sąd drugiej instancji odrzuca skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 398⁴ § 1, nieopłaconą oraz skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, ponieważ pozwany nie uiścił należnej opłaty. Zarzuty zażalenia pozwanego, w tym zarzut nieważności postępowania, koncentrują się wokół kwestii doręczenia zarówno postanowienia z 28 maja 2026 r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (opłaty od skargi kasacyjnej), jak i postanowienia z 1 lipca 2026 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Oba te orzeczenia zostały doręczone pełnomocnikowi pozwanego – adwokat K.K., której pełnomocnictwo procesowe zostało wypowiedziane 18 marca 2026 r.

12 Jednak zgodnie z art. 94 § 1 k.p.c. wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych uczestników – z chwilą doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. Okoliczność, że wypowiedzenie nastąpiło, nie ma zatem dla sądu znaczenia, jeśli nie dokonano stosownego zawiadomienia. Do tego czasu czynności podejmowane przez pełnomocnika odnoszą skutek dla reprezentowanej przez niego strony (postanowienia SN: z 14 listopada 2008 r., I CZ 81/08; z 26 maja 2022 r., II CSKP 851/22, i z 26 maja 2022 r., II CSKP 815/22). Z art. 94 § 1 k.p.c. wynika norma o charakterze wyjątkowym nakazująca traktowanie jako pełnomocnika osoby, która w istocie nie jest już umocowana do reprezentowania mocodawcy, gdyż stosunek pełnomocnictwa ustał wskutek wypowiedzenia (wyrok SN z 24 lutego 2006 r., II CK 425/05). W konsekwencji, czynności procesowe sądu podejmowane w sytuacjach objętych zakresem zastosowania art. 94 § 1 k.p.c. nie stanowią przejawu naruszenia przepisów postępowania i nie prowadzą do nieważności postępowania nawet w razie faktycznego pozbawienia strony możności obrony jej praw (postanowienia SN: z 4 listopada 2010 r., IV CSK 181/10; z 19 listopada 2020 r., II CSK 34/19; z 18 grudnia 2020 r., V CSK 218/20; z 16 kwietnia 2021 r., V CSK 314/20).

13 Wypowiedzenie pełnomocnictwa adwokat K.K. z 18 marca 2026 r., potwierdzone za zgodność z oryginałem, zostało załączone dopiero do pisma procesowego z 22 lipca 2026 r. (k. 294). Pismo to wpłynęło do Sądu Apelacyjnego 27 lipca 2026 r., a zatem już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Do tego momentu w świetle art. 94 § 1 k.p.c. adwokat K.K. była w relacji do Sądu osobą uprawnioną do podejmowania wszystkich czynności w imieniu pozwanego, w tym do odbioru korespondencji. Oznacza to, że w tym czasie była należycie umocowanym pełnomocnikiem. Stosownie bowiem do art. 94 § 1 k.p.c. skutek wypowiedzenia pełnomocnictwa nastąpił dla Sądu Apelacyjnego dopiero 27 lipca 2026 r. Skarżący nie kwestionuje przy tym tego, że pełnomocnictwo adwokat K.K. obejmowało postępowanie kasacyjne, co jednoznacznie wynika z jego treści (k. 176). W okolicznościach sprawy skarga kasacyjna została wniesiona przez pełnomocnika pozwanego – adwokata P.K., który załączył pełnomocnictwo procesowe do reprezentowania pozwanego. Jednak ani z treści tego pełnomocnictwa, ani z treści skargi kasacyjnej nie wynika, aby to właśnie ten pełnomocnik miał być wyłącznie uprawniony do odbioru korespondencji sądowej. To, że adwokat P.K. został jako jedyny pełnomocnik wymieniony w skardze kasacyjnej, wniosku o jej rozpoznanie, wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz w treści samego pełnomocnictwa nie sprawia automatycznie, że pozwany dokonał w ten sposób wyboru pełnomocnika, któremu należy doręczać pisma. Należy podkreślić, że do skargi kasacyjnej nie zostało dołączone wypowiedzenie pełnomocnictwa adwokat K.K. Treść skargi nie pozwala przy tym na uznanie, że adwokat P.K. był na tym etapie postępowania jedynym pełnomocnikiem procesowym pozwanego. W konsekwencji do chwili zawiadomienia Sądu Apelacyjnego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa adwokat K.K., a więc do 27 lipca 2026 r., pozwanego w postępowaniu kasacyjnym reprezentowało dwóch skutecznie umocowanych pełnomocników procesowych.

14 W razie ustanowienia kilku pełnomocników sąd doręcza odpis pisma tylko jednemu z nich (art. 141 § 3 k.p.c.), a jeżeli strona w treści udzielonego pełnomocnictwa procesowego lub w inny jednoznaczny sposób nie wskazała, któremu z ustanowionych przez nią pełnomocników należy dokonywać doręczeń, to wyboru dokonuje przewodniczący lub sąd (postanowienie SN z 19 grudnia 2019 r., IV CZ 112/19). Nie można wobec tego zarzucić Sądowi drugiej instancji, że nieprawidłowo dokonywał doręczeń, kierując je do adwokat K.K. Co przy tym znamienne, doręczenia te były de facto skuteczne, gdyż adwokat K.K. odbierała korespondencję z Sądu (postanowienie z 28 maja 2026 r. – k. 276 oraz postanowienie z 1 lipca 2026 r. – k. 279).

15 Postanowieniem referendarza sądowego z 28 maja 2026 r. wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych (opłaty od skargi kasacyjnej) został oddalony. Odpis tego orzeczenia został doręczony adwokat K.K. 8 czerwca 2026 r. Zgodnie z art. 112 ust. 3 zd. u.k.s.c. jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przed upływem terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia. Skoro postanowienie z 28 maja 2026 r. zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi pozwanego 8 czerwca 2026 r., to Sąd Apelacyjny zasadnie zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 398⁶ § 2 k.p.c. jako nieopłaconą.

16 Na marginesie trzeba zauważyć, że pozwany myli się, iż postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych wydane przez referendarza sądowego w sądzie drugiej instancji podlega na podstawie art. 380 k.p.c. kontroli Sądu Najwyższego przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej (art. 398²¹ w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c.). Uszło uwadze skarżącego, że zgodnie z art. 380 k.p.c. Sąd Najwyższy może rozpoznać jedynie te postanowienia, które nie podlegały zaskarżeniu. Natomiast aktualnie postanowienie sądu drugiej instancji o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych podlega zaskarżeniu zażaleniem do innego składu sądu drugiej instancji (art. 394² § 1¹ pkt 1 k.p.c.), a więc jest wyłączone spod kontroli sprawowanej na podstawie art. 380 k.p.c. przy okazji rozpoznawania zażalenia (postanowienie SN z 30 czerwca 2026 r., III CZ 184/25). To samo dotyczy postanowienia referendarza sądowego w sądzie drugiej instancji odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych, które również podlega zaskarżeniu – skargą na czynności referendarza (art. 398²² § 1, art. 398²³ § 1 i 3 k.p.c.).

17 Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398¹⁴ w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c. oddalił zażalenie, a zgodnie z art. 98 § 1, 1¹ i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych obciążył skarżącego kosztami postępowania zażaleniowego.