Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 23 marca 2026 r., II S 22/26

postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 23 marca 2026 r., II S 22/26

Tekst

1 II S 22/26

POSTANOWIENIE

2 Dnia 23 marca 2026 r.

3 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:

4 przewodniczący: SSA Jerzy Skorupka (sprawozdawca)

5 sędziowie: SSA Jarosław Mazurek

6 SSA Maciej Skórniak

7 po rozpoznaniu w sprawie Prokuratury (...) we W. (...) skargi G. I. (1), prezes spółki (...) we Z. na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym bez nieuzasadnionej zwłoki

8 na podstawie art. 9 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U.2023.1725 t.j.)

9 p o s t a n o w i ł

10 odrzucić skargę

Uzasadnienie

11 Pismem z 30 stycznia 2026 r. G. I. (1) złożyła do Sądu Apelacyjnego we W. skargę, na naruszenie prawa do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy Prokuratury (...) we W. prowadzonej pod sygnaturą (...). Skarżąca podniosła, że działa jako uprawniony przedstawiciel spółki (...) (nie podano siedziby tej spółki).

12 Według skarżącej przewlekłość postępowania wyraża się w następujących okolicznościach:

13 ⚫

14 zaniechaniu ustalenia spadkobierców M. B.,

15 ⚫

16 zaniechaniu uzyskania dokumentacji księgowej (...) za lata 2021-2022,

17 ⚫

18 zaniechania wystąpienia do Ministerstwa Finansów o kopie składanych przez spółkę (...) deklaracji JPK-VAT za okresy miesięczne,

19 ⚫

20 zaniechaniu przeprowadzenia inwentaryzacji stanów magazynowych podmiotu, obejmujących posiadane w ewidencji palety towarów jakie zostały nabyte od podmiotów gospodarczych,

21 ⚫

22 przyjęciu za wiarygodne twierdzeń Naczelnika (...) Urzędu Celno-Skarbowego we Z., gdy działa on na szkodę interesu prywatnego kontrolowanego podmiotu gospodarczego,

23 ⚫

24 zaniechaniu przesłuchania w charakterze świadka uprawnionych przedstawicieli podmiotów trzecich przeprowadzających transakcje dostaw towarów i usług na rzecz spółki (...),

25 ⚫

26 operowaniu nieaktualnymi danymi adresowymi uprawnionych przedstawicieli, co doprowadziło do pominięcia ich w prowadzonym postępowaniu.

27 Zważyć należy, że postępowanie przygotowawcze Prokuratury (...) we W. zostało wszczęte 9 lutego 2024 r. w sprawie:

28 1. doprowadzenia w okresie od lipca 2021 r. do grudnia 2022 r. przez osoby zarządzające (...) sp. z o.o. do uszczuplenia należności publicznoprawnych Skarbu Państwa z tytułu podatku od towarów i usług, przez posłużenie się wystawionymi na rzecz (...) sp. z o.o. przez różne podmioty gospodarcze fakturami VAT o łącznej wartości transakcji brutto 19.203.944,61 zł., w tym VAT 3.499.730,39 zł, dokumentującymi zdarzeń gospodarczych, które nie miały miejsca, w wyniku czego doprowadzono do złożenia nierzetelnych deklaracji VAT-7 za wskazany okres do Naczelnika Urzędu Skarbowego Z. i bezpodstawnego pomniejszenia podatku należnego z tytułu wykazanych transakcji, tj. o czyn z art. 62§2 KKS, art. 61§1 KKS i art. 56§1 KKS w zw. z art. 7§1 KKS w zw. z art. 6§2 KKS i w zw. z art. 8§1 KKS;

29 2. posłużenia się w okresie od lipca 2021 r. do grudnia 2022 r. przez osoby zarządzające (...) sp. z o.o. poświadczającymi nieprawdę fakturami o łącznej wartości transakcji brutto 19.203.944,61 zł., w tym VAT 3.499.730,39 zł, dopuszczając do podawania nierzetelnych danych w księgach rachunkowych, ujmując wymienione faktury w ewidencjach - rejestrach sprzedaży, przez co doprowadzono do złożenia poświadczających nieprawdę deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 spółki złożonych do Naczelnika Urzędu Skarbowego Z., tj. o czyn art. 271a§ 2 KK w zw. z art. 12 KK i w zw. z art. 8§1 KKS.

30 Naczelnik (...) Urzędu Celno-Skarbowego we Z. w dniu 15 kwietnia 2024 r. wydał postanowienie o wszczęciu śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na narażeniu na uszczupleniu podatku od towarów i usług za wrzesień 2022 r. w kwocie 1.044.072 zł, na skutek podania przez osoby zarządzające (...) sp. z o.o., Naczelnikowi Urzędu Skarbowego właściwemu dla potrzeb rozliczania podatku od towarów i usług nieprawdy w deklaracji VAT- 7 złożonej za wrzesień 2022 r. przez posłużenie się nierzetelną fakturą wystawioną przez (...) sp. z o.o., to jest o czyn z art. 56§1 KKS w zw. z art. 6§2 KKS w zw. z art. 7§1 KKS.

31 Postanowieniem prokuratora z 4 lipca 2024 r. prowadzone przez Naczelnika (...) Urzędu Celno-Skarbowego we Z. postępowanie o sygn. (...) o czyn z art. 56§1 KKS i inne i inne zostało dołączone do śledztwa o sygn. (...).

32 Stosownie do przepisu art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, uprawnionym do wniesienia skargi w postępowaniu karnym jest strona oraz pokrzywdzony, nawet jeśli nie jest stroną.

33 Stosownie do przepisu art. 299§1 KPK, w postępowaniu przygotowawczym uprawnienia strony przysługują podejrzanemu i pokrzywdzonemu. Innym osobom, niebędącym stronami przysługują jedynie określone uprawnienia np. do składania zażaleń na rozstrzygnięcia naruszające ich prawa (art. 302§1 i 2 KPK).

34 Stosownie zaś do przepisu art. 49 KPK pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, a także niemająca osobowości prawnej instytucja państwowa lub samorządowa oraz inna jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, których dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.

35 Pokrzywdzonym jest podmiot, którego dobro prawnie chronione zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo (art. 49§1 i 2 KPK). W przepisie art. 49§1 KPK zbiór pokrzywdzonych wyznaczony jest przez zespół znamion czynu będącego przedmiotem postępowania oraz czynów współukaranych (por. uchw. SN z dnia 15.09.1999 r., I KZP 26/99, OSNKW 1999, z. 11-12, poz. 69; uchw. SN z dnia 21.10.2003 r., I KZP 29/03, OSNKW 2003, z. 11-12, poz. 94; post. SN z dnia 17.11.2005 r., II KK 108/05, R - OSNKW 2005, poz. 2094; post. SN z dnia 23.09.2008 r., I KZP 16/08, OSNKW 2008, z. 10, poz. 78).

36 Wyrażony w wymienionym przepisie warunek bezpośredniości naruszenia lub zagrożenia dobra prawnego określonej osoby oznacza, że pomiędzy czynem zawierającym znamiona przestępstwa a naruszonym lub zagrożonym dobrem danego podmiotu nie ma ogniw pośrednich, a więc, że dobro prawne pokrzywdzonego zostało działaniem przestępnym naruszone wprost, a nie przez godzenie w inne dobro (zob. post. SN z dnia 25.03.2010 r., IV KK 316/09, OSNwSK 2010, Nr 1, poz. 645; uchw. SN z dnia 21.10.2003 r., I KZP 29/03, OSNKW 2003, z. 11-12, poz. 94).

37 Pojęcie pokrzywdzonego ma charakter materialnoprawny (zob. R. Kmiecik, Ustawowa definicja pokrzywdzonego − uwagi na tle art. 40 k.p.k. , (...) 1977/24, s. 167). O pokrzywdzeniu w znaczeniu określonym w art. 49§1 i 2 KPK decyduje zatem bezpośrednie naruszenie lub zagrożenie indywidualnego dobra prawnego, które stanowi bezpośredni przedmiot ochrony karnej, o czym była już mowa.

38 Należy mieć też w polu widzenia, że w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania karnego o pokrzywdzonym (art. 113§2 pkt 1 KKS). Przedmiotem ochrony w przestępstwach skarbowych i wykroczeniach skarbowych są wszak dobra o charakterze ponadindywidualnym (obowiązki podatkowe i rozliczenia z tytułu dotacji i subwencji, obowiązki celne oraz zasady obrotu z zagranicą towarami i usługami, obrót dewizowy, organizacja gier i zakładów wzajemnych), a nie dobra o charakterze indywidualnym przynależne osobom fizycznym, prawnym lub jednostkom niemającym osobowości prawnej.

39 Ponieważ bezpośrednim przedmiotem ochrony w typach przestępstw skarbowych oraz wykroczeń skarbowych jest wyłącznie dobro o charakterze ponadindywidualnym (dobro publiczne), w postaci interesu finansowego Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub Wspólnot Europejskich, o „pokrzywdzeniu” przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym można mówić jedynie w znaczeniu szerokim (wiktymologicznym), wykraczającym poza zakres pojęciowy terminu „pokrzywdzony” w art. 49 KPK.

40 Wyłączenie przewidziane w art. 113 § 2 pkt 1 KKS oznacza, że w postępowaniu karnym skarbowym nie znajdują zastosowania przepisy rozdziału 4 Kodeksu postępowania karnego dotyczące wprost pokrzywdzonego oraz inne przepisy tego kodeksu, w których wymienia się pokrzywdzonego, np. rozdziały 5–6, art. 384§2 KPK. W postępowaniu karnym skarbowym nie stosuje się zatem przepisów dotyczących oskarżyciela posiłkowego i oskarżyciela prywatnego ani przepisów o zgodzie pokrzywdzonego w tych wypadkach, w których przepisy Kodeksu postępowania karnego jej wymagają, a także przepisów o braku sprzeciwu pokrzywdzonego wobec określonych czynności procesowych przewidzianych w Kodeksie postępowania karnego (art. 343§2, art. 343a§2 w zw. z art. 343§2, art. 387§2).

41 Przedmiotem kwestionowanego postępowania przygotowawczego Prokuratury (...) we W. są działania osób zarządzających spółką z (...). Skarżąca G. I. (1) nie posiada zaś w tej sprawie statusu osoby pokrzywdzonej oraz podejrzanej, gdyż nie zostały jej przedstawione zarzuty popełnienia jakichkolwiek przestępstw. Nie jest także stroną postępowania w zakresie czynów karnoskarbowych.

42 Zachowania przedstawicieli spółki z (...), które są przedmiotem ocenianego śledztwa nie godzą też bezpośrednio w prawnie chronione dobra G. I. (1). Stąd nie jest ona pokrzywdzoną ani stroną postępowania, którego dotyczy skarga na przewlekłość, a tylko te podmioty są uprawnione do jej wniesienia.

43 Wobec tego, że skarżąca nie jest stroną, ani pokrzywdzoną w postępowaniu Prokuratury (...) we W. o sygn. (...), nie jest uprawniona do złożenia rozpoznawanej skargi. Dodać należy, że tożsame stanowisko wyraził Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w sprawie II S 20/24 odrzucając skargę G. I. (1). Zgodnie z art. 9 ust. 2 wymienionej ustawy, skargę wniesioną przez nieuprawniony podmiot należy odrzucić.

44 Przedmiotem śledztwa jest również kwestia narażenia na uszczuplenie podatku VAT za wrzesień 2022 r. w wysokości 1.044.072 r., na skutek podania przez osoby zarządzające sp. z (...) nieprawdy w deklaracji VAT 7. Ze skargi nie wynika jednak, aby w tej kwestii zostały przedstawione zarzuty jakimkolwiek osobom.

45 Niezależnie od tego należy zważyć, że skarga jest merytorycznie bezzasadna, gdyż przedstawione okoliczności nie wskazują na wystąpienie przewlekłości postępowania przygotowawczego, a jedynie na zaniechanie przeprowadzenia określonych czynności dowodowych. Taka sytuacja nie daje zaś podstaw do ustalenia, że w postępowaniu prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora wystąpił stan przewlekłości.

46 Z wymienionych powodów, na podstawie art. 9 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 4 oraz art. 9 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 z późn. zm.), należało skargę odrzucić.

47 Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd Apelacyjny we Wrocławiu orzekł, jak na wstępie.

48 SSA Jarosław Mazurek SSA Jerzy Skorupka SSA Maciej Skórniak