Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 2 września 2025 r., III AUa 103/25

wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 2 września 2025 r., III AUa 103/25

Tekst

1 Sygn. akt III AUa 103/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 2 września 2025 r.

3 Sąd Apelacyjny w Szczecinie

4 III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

5 w osobie:

6 Przewodnicząca

7 Sędzia SA Jolanta Hawryszko

8 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 września 2025 r. w S.

9 sprawy G. Z.

10 przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.

11 o datę przyznania świadczenia

12 na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 17 stycznia 2025 r., sygn. akt IV U 702/24

13 zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.

14 SSA Jolanta Hawryszko

15 Sygn. akt III AUa 103/25

Uzasadnienie

16 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w G. decyzją z 4 września 2024 r. (...) ustalił wysokość i podjął wypłatę zaliczki na poczet przysługującej ubezpieczonemu G. Z. emerytury od 1 sierpnia 2024 r., od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. W treści decyzji poinformowano, że wydano legitymację emeryta-rencisty w formie dokumentu elektronicznego.

17 Ubezpieczony złożył odwołanie, wnioskując o zmianę decyzji przez przyznanie prawa do wznowienia wypłaty zaliczki na poczet emerytury od maja 2024 r., od daty wydania pierwotnej decyzji ustalającej. W odpowiedzi na odwołanie wniesiono o jego odrzucenie wskazując, że od decyzji o charakterze zaliczkowym nie przysługuje odwołanie.

18 Sąd Okręgowy w Koszalinie wyrokiem z 17 stycznia 2025 r. zmienił zaskarżoną decyzję przyznając ubezpieczonemu prawo do wznowienia wypłaty zaliczki na poczet przysługującej emerytury poczynając od maja 2024 roku.

19 Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony, ur. (...), 65 lat ostatnio pracował w Anglii w przedsiębiorstwie (...), gdzie był zatrudniony w okresie od 11 sierpnia 2014 do 28 kwietnia 2023. W dniu 29 kwietnia 2023 r. przeszedł za granicą operację wstawienia protezy stawu kolanowego. Następnie korzystał z zasiłku chorobowego z angielskiego systemu ubezpieczeń do 17 maja 2024 r. Na początku maja 2024 roku powrócił do Polski. W dniu (...) udał się do lokalnego oddziału ZUS w celu złożenia wniosku o emeryturę powszechną. Miał ze sobą wystawiony w dniu 2 maja 2023 r. dokument w języku angielskim, wskazujący na zatrudnienie w przedsiębiorstwie (...) w okresie od 11 sierpnia 2014 do 28 kwietnia 2023. Przy składaniu wniosku korzystał z doradztwa pracownicy oddziału ZUS, która instruowała go w jaki sposób wypełnić dokumenty. Nie poinformowała go o konieczności załączenia dokumentu wskazującego na zakończenie zatrudnienia w Wielkiej Brytanii. W treści złożonego tego dnia wniosku o emeryturę odwołujący wskazał, że pobiera zasiłek chorobowy w Wielkiej Brytanii do 17 maja 2024, wniósł o odroczenie przyznania emerytury z Wielkiej Brytanii. Do wniosku dołączył formularz E207, w którego treści wskazał, że był zatrudniony na terenie Wielkiej Brytanii do 29 kwietnia 2023, na dzień złożenia formularza nie pracuje, do 17 maja 2024 jest na chorobowym. Złożył również wniosek o wydanie legitymacji emeryta w formie spersonalizowanej karty (legitymacji plastikowej).

20 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. decyzją z 23 maja 2024 r. znak: (...), po rozpatrzeniu wniosku z (...) przyznał ubezpieczonemu emeryturę w kwocie zaliczkowej od (...), tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Wypłatę emerytury zawieszono, wskazując że odwołujący nie udokumentował rozwiązania stosunku pracy. W treści decyzji pouczono, że w celu podjęcia wypłaty emerytury należy w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji przedłożyć w oddziale ZUS zaświadczenie P45, potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, a także wniosek o podjęcie wypłaty emerytury. Jeżeli w wyznaczonym terminie adresat decyzji nie przedłoży wymaganych dokumentów, wypłata emerytury zostanie podjęta od miesiąca, w którym zostanie złożony wniosek o podjęcie wypłaty emerytury.

21 Odwołującemu nie doręczono wskazanej wyżej decyzji ani plastikowej legitymacji emeryta. W związku z tym, że jego szwagier, który niedługo wcześniej uzyskał emeryturę, informował go, że jego wniosek został rozpoznany po trzech miesiącach, odwołujący cierpliwie oczekiwał na dokumenty z ZUS, cyklicznie sprawdzając pod tym kątem skrzynkę pocztową. Ostatecznie 8 sierpnia 2024 udał się do (...) oddziału ZUS, gdzie dowiedział się, że pierwotna decyzja z maja 2024 roku została do niego wysłana wraz z legitymacją emeryta oraz wezwaniem do dostarczenia świadectwa pracy z ostatniego miejsca zatrudnienia. We wskazanym dniu odwołujący złożył pisemnie oraz dodatkowo na formularzu ZUS – EZS wniosek o podjęcie wypłaty emerytury od dnia, w którym nabył do niej uprawnienia w maju 2024 roku, wskazując że nie otrzymał dotąd decyzji o przyznaniu świadczenia i dopiero tego dnia dowiedział się o przyczynie niewypłacenia mu świadczenia. Do wniosku dołączył wspomniane wyżej zaświadczenie o zatrudnieniu w języku angielskim, wystawione 2 maja 2023r..

22 W konsekwencji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. w dniu 4 września 2024 r. wydał zaskarżoną decyzję. W październiku 2024, podczas kolejnej wizyty w oddziale, pracownica ZUS poradziła odwołującemu, żeby wysłał do (...) oddziału ZUS wniosek o wydanie duplikatu pierwotnej decyzji oraz o dostarczenie legitymacji emeryta, dodając że powinien otrzymać wskazane dokumenty w ciągu 30 dni od złożenia wniosku. W dniu 10 października 2024 roku odwołujący złożył taki wniosek w oddziale ZUS w K., adresowany do Oddziału ZUS w L.. Pomimo oczekiwania w dalszym ciągu nie otrzymał dokumentów. W grudniu 2024 roku, podczas kolejnej wizyty w oddziale, inna pracownica ZUS wskazała, że w L. znajduje się jedynie archiwum, a odwołujący powinien ponownie złożyć wniosek, który zostanie przekazany do Oddziału w G.. W dniu 9 grudnia 2024 odwołujący ponownie złożył wniosek o wydanie legitymacji emeryta-rencisty w formie spersonalizowanej karty (legitymacji plastikowej) na formularzu ZUS – ERL. Do czasu przesłuchania podczas rozprawy w dniu 7 stycznia 2025 odwołującemu nie doręczono żądanych dokumentów.

23 Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie. Spór w niniejszej sprawie dotyczył, po pierwsze możliwości merytorycznego rozpoznania odwołania w obliczu złożenia go wobec decyzji ustalającej prawo do świadczenia w formie zaliczkowej, w dalszej kolejności sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy organ emerytalny prawidłowo wstrzymał świadczenie emerytalne za okres od(...), od której to daty przyznano w pierwszorazowej decyzji zaliczkę na poczet świadczenia emerytalnego, a także - czy do wstrzymania wypłaty świadczenia doszło na skutek błędu organu, co uzasadniałoby jego wsteczną wypłatę.

24 W kwestii odrzucenia odwołania od decyzji zaliczkowej, Sąd Okręgowy nie zgodził się ze stanowiskiem organu emerytalnego. Sąd orzekający w I instancji uznał, że żaden przepis Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie wyłącza decyzji zaliczkowej z katalogu decyzji, od których przysługuje odwołanie. Decyzja ta ma charakter określony w punkcie 4 i 5 art. 83 ustawy systemowej, ponieważ przyznaje prawo do świadczenia i określa jego wysokość (por. wyrok SA w Poznaniu z 11.05.2018 r., III AUa 297/17, Lex nr 2550844). Zdaniem Sądu Okręgowego, istotą odwołania była kwestia niepodjęcia wypłaty świadczenia od miesiąca jego przyznania, a zatem pozbawienia potencjalnych środków w wysokości ustalonej w decyzji za 3 miesiące poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie, zatem odwołujący miał interes prawny w przesądzeniu tej kwestii, co zostałoby niezasadnie udaremnione w przypadku odrzucenia jego odwołania.

25 Przechodząc do merytorycznej oceny decyzji, Sąd Okręgowy podał, że zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 Ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity – Dz.U. z 2024 r., poz. 1631), prawo do emerytur i rent ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu na zasadach określonych w art. 103a-106, przy czym przepisu ust. 1 nie stosuje się do emerytów, którzy osiągnęli wiek emerytalny 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni), z zastrzeżeniem art. 103a. W świetle zaś art. 103a, prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Sąd I instancji zaznaczył, że przepis ten dotyczy również kontynuowania zatrudnienia w innym państwie Unii Europejskiej (por. wyrok SN z 4.12.2018 r., I UK 339/17, OSNP 2019/6/77), co należy odnieść analogicznie do Wielkiej Brytanii na mocy Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej. Dalej Sąd Okręgowy wyjaśnił, że stosownie do art. 116 ust. 5 ustawy, do wniosku w sprawie przyznania świadczeń powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości, określone w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Z kolei zgodnie z art. 135 ust. 1 i 3 ustawy, w razie ustania przyczyny powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia, wypłatę wznawia się od miesiąca ustania tej przyczyny, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano z urzędu decyzję o jej wznowieniu, z uwzględnieniem ust. 2. Jeżeli wstrzymanie wypłaty świadczeń nastąpiło na skutek błędu organu rentowego, wypłatę wznawia się poczynając od miesiąca, w którym je wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano decyzję z urzędu o jej wznowieniu.

26 W ocenie Sądu I instancji treść wyżej wskazanego art. 135 ust. 3 cyt. ustawy uprawnia do badania zasadności decyzji wstrzymującej wypłatę świadczenia również wówczas, gdy jest ona prawomocna (por. wyrok SA w Gdańsku z 26.04.2017 r., III AUa 2134/16, Lex nr 2347836). W orzecznictwie wskazuje się nadto, że pojęcie błędu organu rentowego obejmuje sytuacje, w których organ rentowy miał podstawy do przyznania świadczenia, lecz z przyczyn leżących po jego stronie tego nie uczynił. Za takie przyczyny uznaje się wszelkie zaniedbania tego organu, każdą obiektywną wadliwość decyzji, niezależnie od tego, czy jest ona skutkiem zaniedbania, pomyłki, celowego działania organu rentowego, czy też rezultatem niewłaściwych działań pracodawców albo wadliwej techniki legislacyjnej i w konsekwencji niejednoznaczności stanowionych przepisów. Oznacza to, że przedmiotowe pojęcie obejmuje również niedopełnienie przez organ rentowy obowiązku działania z urzędu na korzyść osób uprawnionych do świadczeń emerytalno-rentowych (por. wyrok SN z 9.12. 2015 r., I UK 533/14, Lex nr 1958500). Sąd Okręgowy dostrzegł też ogólne zasady postępowania administracyjnego, w art. 7 K.p.a. - zasada uwzględniania słusznego interesu obywateli nakazującej, a nadto zasada pogłębiania zaufania do władzy publicznej, zalecającej prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników, kierując się między innymi zasadą proporcjonalności (art. 8 K.p.a.). W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada ignorantia iuris nocet (nieznajomość prawa szkodzi) i obowiązkiem organu, wynikającym przede wszystkim z art. 9 K.p.a., jest informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw strony, w tym także wskazanie stronie właściwego trybu uzyskania informacji (por. wyrok SA w Szczecinie z 2.04.2020 r., III AUa 59/20, Lex nr 3116320).

27 Sąd Okręgowy stwierdził, że przedstawiciele organu emerytalnego dopuścili się zaniedbań wyżej wskazanych zasad do stopnia uzasadniającego uznanie tych działań za błąd organu. Po pierwsze, już z treści pierwotnego wniosku o emeryturę i towarzyszących mu dokumentów, złożonych przez odwołującego w (...) oddziale ZUS (...) wynikało, że odwołujący rozwiązał stosunek pracy z ostatnim pracodawcą, na rzecz którego wykonywał zatrudnienie przed dniem nabycia prawa do emerytury. W złożonym łącznie z wnioskiem o emeryturę formularzu E 207 wskazał on, że był zatrudniony na terenie Wielkiej Brytanii do dnia 29 kwietnia 2023 roku, zaś na dzień złożenia formularza nie pracuje. Okoliczność zakończenia we wskazanym dniu zatrudnienia została potwierdzona wystawionym w dniu 2 maja 2023 roku dokumentem w języku angielskim, wskazującym na zatrudnienie u ostatniego pracodawcy, tj. w przedsiębiorstwie (...) na terenie Anglii, w okresie od 11 sierpnia 2014 roku do 28 kwietnia 2023 roku. Nie była ona kwestionowana w imieniu organu emerytalnego, który zresztą uznał wskazany dokument za wystarczający do stwierdzenia ustania zatrudnienia i uczynił go podstawą wznowienia wypłaty emerytury w zaskarżonej niniejszym decyzji, pomimo jego złożenia wyłącznie w języku angielskim. Co istotne, przy składaniu opisanego wyżej pierwszorazowego wniosku o emeryturę odwołujący korzystał z doradztwa pracownicy oddziału ZUS, która instruowała go w jaki sposób wypełnić dokumenty. Nadto, miał on wówczas przy sobie wskazany wyżej angielski dokument wskazujący na zakończenie stosunku pracy za granicą. Wynika to z wiarygodnych zeznań odwołującego. Natomiast udzielająca mu wówczas pouczeń pracownica ZUS nie poinformowała go o konieczności załączenia tego dokumentu, wskazującego na zakończenie zatrudnienia w Wielkiej Brytanii, do wniosku o emeryturę, co winna była uczynić w świetle okoliczności zrelacjonowanych jej przez odwołującego, wpisanych w treści złożonych tego dnia formularzy.

28 Sąd Okręgowy uznał, że w świetle orzecznictwa, rozpoznając wniosek o przyznanie emerytury, w którym ubezpieczony zawarł informację o podjęciu działania zmierzającego bezpośrednio do rozwiązania stosunku pracy w okresie kilku dni po dacie nabycia prawa do emerytury, organ rentowy dopuszcza się błędu, gdy zawiesza prawo do emerytury bez analizy danych z systemu komputerowego zawierającego zgłoszenia płatników składek o wyrejestrowaniu z ubezpieczenia oraz bez wezwania ubezpieczonego o nadesłanie świadectwa pracy (art. 103a w związku z art. 103 ust. 1 i art. 116 ust. 5 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 4 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i z art. 36 ust. 11 Ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – por. wyrok SN z 6.06.2023 r., II USKP 47/22, OSNP 2024/3/34). Sformułowane w powyższym wyroku twierdzenie należy odnieść analogicznie do sytuacji, która miała miejsce w niniejszej sprawie, gdy pracownica ZUS udzielająca pomocy odwołującemu winna była pouczyć go o konieczności załączenia dokumentu wskazującego na zakończenie ostatniego stosunku pracy, który zresztą, jak wskazał, miał on wówczas przy sobie. Zamiast tego, dopiero w treści pierwotnej decyzji ustalającej prawo do świadczenia emerytalnego w kwocie zaliczkowej z dnia 23 maja 2014 roku pouczono odwołującego, że w celu podjęcia wypłaty emerytury należy w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji przedłożyć w oddziale ZUS zaświadczenie P45 potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, a także wniosek o podjęcie wypłaty emerytury. Wskazano nadto, że jeżeli w wyznaczonym terminie adresat decyzji nie przedłoży wymaganych dokumentów, wypłata emerytury zostanie podjęta od miesiąca, w którym zostanie złożony wniosek o podjęcie wypłaty emerytury. Sąd Okręgowy zauważył, że pouczenie to byłoby zbędne, gdyby nie wcześniejsze zaniechanie wzmiankowanej pracownicy ZUS, udzielającej odwołującemu pomocy w składaniu pierwszorazowego wniosku o emeryturę. Zaniechanie to należało poczytać za błąd organu w kontekście poruszonego wyżej wynikającego z art. 7 K.p.a. obowiązku skrupulatnego wyjaśniania wszelkich okoliczności niezbędnych do załatwienia sprawy. Odwołujący wskazał wiarygodnie, iż nie doręczono mu powyższej pierwotnej decyzji zaliczkowej z dnia 23 maja 2014 roku. W ramach przesłuchania szczegółowo opisał sposób swego postępowania w obliczu oczekiwania na doręczenie tej decyzji. W ocenie Sądu Okręgowego, wiarygodność jego zeznań w tym zakresie potwierdziły przedłożone podczas rozprawy pisma składane do ZUS w październiku oraz grudniu 2024 roku, w których konsekwentnie podnosił, że nie otrzymał do tamtego czasu pierwotnej decyzji i wnosił o doręczenie jej duplikatu. W przekonaniu Sądu Okręgowego wykazana przez odwołującego determinacja potwierdza, że rzeczywiście nie otrzymał pierwotnej decyzji ani też plastikowej legitymacji emeryta, o którą wnioskował przy okazji. W praktyce, aż do dnia 8 sierpnia 2024 roku, w którym – ponownie na skutek pouczenia innej pracownicy ZUS podczas wizyty w oddziale – złożył wniosek o podjęcie wypłaty emerytury wraz ze wzmiankowanym powyżej angielskim dokumentem wskazującym na zakończenie zatrudnienia, w istocie nie uzyskał pouczenia o konieczności złożenia tego rodzaju dokumentu potwierdzającego ustanie ostatniego stosunku pracy. Zatem, w istocie odwołujący zadośćuczynił wezwaniu sformułowanemu w treści pierwotnej decyzji (której nie otrzymał) odnośnie przedłożenia tego rodzaju dokumentu, potwierdzającego ustanie zatrudnienia, w terminie 30 dni od uzyskania pouczenia w tym przedmiocie. W praktyce bowiem przedstawił organowi emerytalnemu taki dokument w dniu, kiedy dotarło do niego pouczenie o konieczności jego złożenia. To zaś, zgodnie z przytoczoną treścią pouczenia z decyzji pierwotnej z 23 maja 2024 roku, winno było spowodować przyznanie mu prawa do wypłaty świadczenia począwszy od miesiąca jego przyznania.

29 Sąd Okręgowy uznał, że w imieniu organu emerytalnego niedostatecznie wyjaśniono powyższe okoliczności, dopuszczając się tym samym kolejnego zaniedbania, które skutkowało podjęciem wypłaty dopiero od miesiąca złożenia wniosku o podjęcie w dniu 8 sierpnia 2024 roku. Powyższe zaniechania przedstawicieli organu emerytalnego wyczerpywały znamiona błędu, uzasadniającego przywrócenie prawa do wypłaty świadczenia za okres, w którym wypłata ta została wstrzymana, tj. od miesiąca jego przyznania (maja 2024 roku) w oparciu o regulację art. 135 ust. 3 Ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tym bardziej że nie ma żadnych wątpliwości, iż w okresie tym odwołujący był uprawniony do przedmiotowego świadczenia.

30 Apelację od wyroku złożył organ rentowy, który zarzucił rozstrzygnięciu:

31 - naruszenie przepisu art. 103a oraz art. 116 ust. 5 w związku z art. 135 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. ( Dz. U z 2024 r. poz. 1631) oraz na podstawie Rozporządzenia (WE) 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004 r.) i nr 987/2009 r. z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) 883/2004 r. (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009 r.) oraz umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz. Urz. UE C 384 1 z 12 listopada 2019 r.) przez przyznanie ubezpieczonemu prawa do wznowienia wypłaty zaliczki na poczet przysługującej emerytury od maja 2024 r., w sytuacji nie dołączenia przez ubezpieczonego do wniosku o przyznanie emerytury niezbędnych dokumentów poświadczających fakt rozwiązania stosunku pracy w Wielkiej Brytanii i tym samym braku udokumentowania faktu zakończenia zatrudnienia jako niezbędnej przesłanki warunkującej wypłatę emerytury od 13 maja 2024 r.;

32 - naruszenie art. 477 ¹⁴ § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568) przez wydanie wyroku, w którym nie orzeka co do istoty sprawy, tj. nie wskazano konkretnej daty przyznania prawa do wypłaty zaliczki na poczet przysługującej emerytury, ani nie ustalono wysokości przysługującej ubezpieczonemu emerytury od miesiąca maja 2024 r.;

33 - art. 233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji dokonanie dowolnej ich oceny, polegającej na oparciu rozstrzygnięcia w całości na zeznania ubezpieczonego, jednocześnie nie uzyskując stosownych wyjaśnień od organu rentowego.

34 Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania.

35 Sąd Apelacyjny rozważył sprawę i uznał, że apelacja organu jest zasadna.

36 W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy nie dokonał wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w odniesieniu do zakwestionowanego przez organ faktu, co skutkowało błędnymi ustaleniami i w efekcie doprowadziło do nieprawidłowej subsumpcji. W szczególności, brak przekonujących dowodów na okoliczność faktycznego niedoręczenia decyzji z dnia 23 maja 2024 r. Bezsprzeczne jest z kolei nieprzedłożenie w maju 2024 r. przez ubezpieczonego wraz z wnioskiem o emeryturę jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego ustanie zatrudnienia w Wielkiej Brytanii.

37 W stanie sprawy ubezpieczony, składając dnia (...)wniosek o ustalenie uprawnień do emerytury, nie udokumentował ustania zatrudnienia w Wielkiej Brytanii. Nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących na zakończenie zatrudnienia. Zupełnie niemiarodajne w tej kwestii było już tylko złożenie przez ubezpieczonego oświadczenia na druku E 207, co potwierdzało jedynie okoliczność przebywania na zasiłku chorobowym. Fakt zaś przebywania na zasiłku nie jest równoznaczny z zakończeniem zatrudnienia. W rezultacie, słusznie uczynił organ wydając decyzję z dnia 23 maja 2024 r. w formie decyzji zaliczkowej oraz zawieszając wypłatę świadczenia, do czasu wiarygodnego udokumentowania okoliczności rozwiązania stosunku pracy. Jednocześnie w decyzji tej organ pouczył ubezpieczonego, że jeżeli w wyznaczonym terminie przedłoży dokument P45, potwierdzający fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego wykonywał zatrudnienie przed dniem nabycia prawa do emerytury, wypłata świadczenia zostanie podjęta od miesiąca złożenia wniosku o podjęcie wypłaty emerytury. Przy czym, faktem notoryjnym jest, że dokument P45 jest brytyjskim formularzem podatkowym, wydawanym w momencie zakończenia stosunku pracy oraz zawiera dane o zarobkach i podatkach do momentu zakończenia zatrudnienia. Ubezpieczony nie przedłożył stosownego dokumentu w wyznaczonym terminie 30 dni. Zatem nie było podstaw faktycznych dla uznania przez organ, że doszło do rozwiązania stosunku pracy. W ocenie Sądu Apelacyjnego, wiarygodnym dokumentem rozwiązania stosunku pracy nie było odręcznie sporządzone oświadczenie ubezpieczonego, że na dzień złożenia w ZUS formularza E207 nie pracuje i do 17 maja 2024 r. jest na chorobowym. Organ bowiem nie miał żadnych podstaw by uznać, że korzystanie ze okresu chorobowego jest tożsame z ustaniem stosunku pracy.

38 Sąd Apelacyjny nie miał też wątpliwości, że decyzja z dnia 23 maja 2024 r. wraz z legitymacją ubezpieczeniową oraz stosownymi pouczeniami została nadana do ubezpieczonego. Decyzja ta wraz z pouczeniami znajduje się w aktach organu (k. 11). Widnieją na niej adnotacje urzędowe inspektora ZUS o jej wysłaniu na adres wskazany przez ubezpieczonego w Polsce. W konsekwencji rację ma apelujący organ, że nie było żadnych podstaw, by jedynie w oparciu o wyjaśnienia ubezpieczonego stwierdzić błąd organu w zakresie nieprawidłowości doręczenia. Wnioskowanie takie jest nieuprawnione tym bardziej, że ubezpieczony dążył przecież do uzyskania korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, stąd jego zeznania należało ocenić z daleko idącą ostrożnością. Wciąż też ciążył na ubezpieczonym obowiązek przedstawienia dowodów na potwierdzenie prawdziwości swych twierdzeń, które pozwoliłyby precyzyjnie ustalić okres, formę prawną, warunki zatrudnienia oraz termin ustania zatrudnienia. Obowiązkowi temu ubezpieczony nie sprostał. To, że na organie emerytalnym jako organie quasi państwowym ciąży obowiązek przestrzegania podstawowych zasad procedury administracyjnej, nie oznacza, że strony są zwolnione ze swoich obowiązków w zakresie dokumentowania zgłaszanych żądań. W dobie powszechnego dostępu do informacji, ubezpieczeni nie mają problemu z uzyskaniem stosownych wyjaśnień i dla sprawności inicjowanych przez siebie postępowań, powinni dokładać staranności w kwestii kompletowania wymaganych dokumentów, potwierdzających ich uprawnienia do świadczeń z systemu ubezpieczenia społecznego.

39 Należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 116 ust. 5 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270) w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczony do wniosku o przyznanie świadczenia/ustalenie wysokości powinien dołączyć dowody uzasadniające prawo i wysokość tego świadczenia, co oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 28 marca 2001 r., II UKN 297/00, OSNP 2002 Nr 23, poz. 577). I bynajmniej ogólne zasady procedury administracyjnej nie dają podstaw do zwolnienia wnioskodawców z tych obowiązków. W ugruntowanym orzecznictwie wskazuje się, że w sprawie, w której przedmiotem jest prawo do świadczenia rentowo-emerytalnego lub wysokość tego świadczenia, wymaga się dowodów niebudzących wątpliwości, spójnych oraz precyzyjnych, potwierdzających czy uprawdopodobniających w stopniu graniczącym z pewnością nie tylko fakt zatrudnienia, ale i pozostałe okoliczności związane ze świadczeniem pracy (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998, II UKN 440/97, z 4 lipca 2007, I UK 36/07, z 14 czerwca 2006, I UK 115/06, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 12 stycznia 2012, III AUa 1450/11).

40 Zgodnie zaś z art. 103a ustawy emerytalnej prawo do emerytury ulega zawieszeniu, jeżeli emeryt nie zakończy zatrudnienia, które wykonywał bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury.

41 Bezspornie ubezpieczony w dniu 8 sierpnia 2024 r. stawił się ponownie w organie rentowym i w tej dacie złożył wniosek o podjęcie wypłaty emerytury. Dopiero wówczas dołączył do wniosku zaświadczenie brytyjskiego pracodawcy potwierdzające zakończenie zatrudnienia na terenie Wielkiej Brytanii z dniem 28 kwietnia 2023 r., a tym samym wykazał spełnienie niezbędnych warunków do wznowienia wypłaty świadczenia. Organ rentowy w dniu 4 września 2024 r. wydał decyzję ustalającą wysokość emerytury w kwocie zaliczkowej oraz podjął wypłatę emerytury od 1 sierpnia 2024 r. Postępowanie organu i podjęte czynności były zatem prawidłowe i oparte na właściwych podstawach prawnych.

42 Należy przy tym podkreślić, że w maju 2024 r. ubezpieczony nie dołączył do wniosku o emeryturę dokumentu wystawionego w języku angielskim w dniu 2 maja 2023 r., wskazującego na zatrudnienie w przedsiębiorstwie (...) w okresie od 11 sierpnia 2014 roku do 28 kwietnia 2023 roku. To, że taki dokument miał przy sobie w maju 2024 i pracownica organu nie pouczyła go o konieczności dołączenia tego dokumentu do wniosku o emeryturę, wynika jedynie z przesłuchania ubezpieczonego. Jest to jednostronny dowód osobowy, pochodzący od osoby wprost zainteresowanej korzystnym dla siebie wynikiem sprawy. Jako niepotwierdzony innymi okolicznościami (jak chociażby przez postawienie przez pracownika organu datownika), dowód ten był dla sądu drugiej instancji niewiarygodny. Informacja, że dla uzyskania prawa do emerytury w wieku powszechnym konieczne jest rozwiązanie stosunku pracy jest powszechna i łatwo dostępna, jak też z łatwością można uzyskać informacje o wymaganych przez organ dokumentach. Konsekwencje niedopełnienia wymogów w tym zakresie przez wnioskodawców, nie obciążają zatem organu, lecz wnioskujących o świadczenia.

43 Zaznaczenia wymaga, że samo spełnienie warunków koniecznych do nabycia prawa do świadczenia nie rodzi po stronie organu rentowego zobowiązania, gdyż przyznanie świadczenia do wypłaty, zależy od złożenia przez zainteresowanego stosownego wniosku. Ustawa z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odróżnia bowiem moment powstania prawa (spełnienie warunków - art. 100) od momentu wypłaty świadczenia (nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku lub wydania decyzji z urzędu - art. 129 ust. 1). Ogólną zasadą prawa ubezpieczeń społecznych jest bowiem wypłata świadczenia na wniosek zainteresowanego, poczynając od dnia powstania prawa do emerytury/renty (spełnienia ustawowych warunków), lecz nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie. Istotna jest zatem data wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia. Przy czym stosownie do art. 116 ust. 5 u.e.r.f.u.s. do wniosku w sprawie przyznania świadczeń powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość. Oznacza to, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27 lutego 2014 r., III AUa 994/13), a organ co do zasady nie ma obowiązku proceduralnego podejmowania inicjujących czynności w interesie wnioskodawcy. Ubezpieczony dopełnił ciężaru dowodu dopiero w dniu 8 sierpnia 2024 r. wraz z przedłożeniem zaświadczenia potwierdzającego zakończenie zatrudnienia, stąd słusznie wypłatę świadczenia emerytalnego organ podjął od pierwszego dnia tego miesiąca.

44 W konsekwencji przedstawionych ustaleń i oceny prawnej, Sąd Apelacyjny orzekając co do istoty sprawy, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie ubezpieczonego, o czym orzekł na podstawie art. 386 § 1 k.p.c.

45 Sędzia SA Jolanta Hawryszko