Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 marca 2017 r., III AUa 1847/16

wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 marca 2017 r., III AUa 1847/16

Tekst

1 Sygn. akt III AUa 1847/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 10 marca 2017 r.

3 Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

4 w składzie:

5 Przewodniczący:

6 SSA Daria Stanek (spr.)

7 Sędziowie:

8 SSA Grażyna Czyżak

9 SSA Jerzy Andrzejewski

10 Protokolant:

11 sekr.sądowy Sylwia Gruba

12 po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. w Gdańsku

13 sprawy J. M.

14 przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

15 o prawo do emerytury

16 na skutek apelacji J. M.

17 od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 września 2016 r., sygn. akt IV U 463/16

18 oddala apelację.

19 SSA Grażyna Czyżak SSA Daria Stanek SSA Jerzy Andrzejewski

20 Sygn. akt III AUa 1847/16

Uzasadnienie

21 Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 1 czerwca 2016 roku odmówiono J. M. prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wnioskodawca na dzień 01.01.1999 r. udowodnił 10 lat, 4 miesiące i 6 dni pracy w szczególnych warunkach, wobec wymaganych 15 lat.

22 W dniu 18 kwietnia 2016 roku wnioskodawca J. M. wniósł odwołanie od w/w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.. W uzasadnieniu odwołania wnioskodawca podniósł, iż w okresie od 1.11.1992 r. do 30.09.1997 r. pracował

23 w G. Rolniczej w D. i wykonywał wówczas stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w szczególnych warunkach, czego bezzasadnie nie uznał ZUS.

24 Organ rentowy podtrzymał całkowicie zaskarżoną decyzję oraz wniósł o oddalenie odwołania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. w odpowiedzi

25 na odwołanie powielił argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ rentowy dodał, że nie zaliczył do okresu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od 01.11.1992 r. do 30.09.1997 r. w G. Rolniczej w D. z uwagi na brak świadectwa pracy w szczególnych warunkach. ZUS zauważył, iż w świadectwie pracy z dnia 30.09.1997 r. - w pkt 8 - pracodawca nie zaznaczył, aby J. M.

26 w okresie zatrudnienia w G. Rolniczej w D. na stanowiskach aparatowego, zacierowego i fermentacyjnego wykonywał pracę w szczególnych warunkach

27 lub w szczególnym charakterze.

28 Sąd Okręgowy we Włocławku - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 12 września 2016 r. oddalił odwołanie ubezpieczonego, sygn. akt IV U 463/16.

29 Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.

30 J. M. urodził się (...).

31 W okresie od 01.11.1992 r. do 30.09.1997 r. J. M. był zatrudniony

32 w G. Rolniczej w D. i wykonywał pracę zacierowego i w miarę potrzeb aparatowego oraz fermentacyjnego (czasami zastępował także palacza w kotłowni

33 przy obsłudze ręcznej pieca opalanego węglem). Pracę w gorzelni bezpośrednio

34 przy produkcji alkoholi wykonywał corocznie w miesiącach od września do kwietnia –

35 w pozostałych miesiącach gorzelnia nie produkowała alkoholu, była remontowana i wówczas J. M. wykonywał inne prace, w tym remontowe i polowe.

36 W dniu 18.04.2016 roku J. M. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z wnioskiem o przyznanie emerytury.

37 W trakcie toczącego się postępowania emerytalnego ZUS uznał, iż wnioskodawca

38 na dzień 01.01.1999 r. udowodnił 25 lat okresów składkowych, nieskładkowych

39 i uzupełniających, w tym 10 lat, 4 miesiące i 6 dni pracy w warunkach szczególnych (okresy od 03.05.1982 r. do 10.12.1982 r. oraz od 21.01.1983 r. do 31.10.1992 r.).

40 J. M. nie jest członkiem OFE.

41 Powyżej ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy oparł na materiale dowodowym zgromadzonym w trakcie trwania postępowania i ujawnionym na rozprawie, przede wszystkim w postaci dokumentów zebranych w aktach organu rentowego. Przedmiotowy materiał co do zasady Sąd uznał za rzetelny i wiarygodny niemal w całości (nie podzielono konkluzji świadectwa pracy z 30.09.1997 r. w zakresie wskazanych stanowisk pracy, uznając ją za niepełną, albowiem nie uwzględniającą wykonywania przez wnioskodawcę prac palacza oraz innych wykonywanych corocznie w okresach od maja do sierpnia). Strony bowiem

42 w trakcie postępowania nie kwestionowały jego prawdziwości, a jedynie odmiennie go interpretowały oraz wyprowadzały z niego odmienne konkluzje o charakterze jurydycznym.

43 Dokonując oceny pracy wnioskodawcy w spornym okresie, tj. od 01.11.1992 r.

44 do 30.09.1997 r., Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe celem ustalenia rzeczywistego charakteru pracy wnioskodawcy w spornym czasokresie. Poprzez koherentne

45 i wzajemnie się uzupełniające zeznania świadków H. K. i A. P. oraz samego wnioskodawcy zostało, zdaniem Sądu, bezsprzecznie wykazane, że w okresie od 01.11.1992 r. do 30.09.1997 r. J. M. był zatrudniony

46 w G. Rolniczej w D. i wykonywał pracę zacierowego i w miarę potrzeb aparatowego oraz fermentacyjnego (czasami zastępował także palacza w kotłowni

47 przy obsłudze ręcznej pieca opalanego węglem). Świadkowie zgodnie opisali zakres czynności, jakie J. M. świadczył wówczas na rzecz ówczesnego pracodawcy. Sąd Okręgowy podkreślił, że, pomimo upływu czasu świadkowie i wnioskodawca zeznawali w sposób dość szczegółowy i pozbawiony jakichkolwiek wewnętrznych sprzeczności.

48 W konsekwencji Sąd Okręgowy nadał przymiot wiarygodności zeznaniom świadków

49 i wnioskodawcy. Sąd za istotne uznał, że sam wnioskodawca i świadek A. P. zgodnie i szczerze przyznali, że pracę w gorzelni bezpośrednio przy produkcji alkoholi wykonywano corocznie w miesiącach od września do kwietnia (w/w zeznali, że w maju, czerwcu już nie pracowano przy produkcji alkoholu, a zaczynano z końcem sierpnia, a zatem jako pewny okres pracy gorzelni Sąd Okręgowy przyjął miesiące od września do kwietnia) – w pozostałych miesiącach gorzelnia nie produkowała alkoholu, była remontowana i wówczas J. M. wykonywał inne prace, w tym remontowe i polowe.

50 Kontynuując rozważania Sąd Okręgowy wskazał, że spór pomiędzy stronami sprowadzał się do tego, czy wnioskodawca może wykazać się okresem 15 lat pracy

51 w warunkach szczególnych. Bezspornymi były okoliczności dotyczące wieku wnioskodawcy oraz łącznego stażu ubezpieczeniowego na dzień l stycznia 1999 r. Wnioskodawca w trakcie procesu wywodził, że był zatrudniony przez okres ponad 15 lat w szczególnych warunkach, pracując w takich warunkach także w G. Rolniczej w D. (oprócz okresów uznanych już przez ZUS). Pozwany organ rentowy wywodził z kolei, że wnioskodawcy nie należy się wcześniejsza emerytura, o której mowa w art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. z dnia 20 maja 2016 r., Dz. U. z 2016 r., poz. 887, ze zm.) oraz w zw. z § 4 ust.1 pkt 1 i 3 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm.).

52 Zgodnie z powołanymi przepisami ubezpieczonemu mężczyźnie urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli na dzień

53 1 stycznia 1999 roku wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym

54 na danym stanowisku prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów w wymiarze co najmniej 15 lat oraz osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 25 lat, a także nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

55 Tylko okresy wykonywania zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy wypełniają weryfikowalne kryterium uznania pracy o cechach znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznego stopnia uciążliwości, lub wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej

56 ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Taki sam warunek odnosi się

57 do wymagania stałego wykonywania takich prac, co oznacza, że krótsze dobowo

58 (nie w pełnym wymiarze obowiązującego czasu pracy na danym stanowisku)

59 lub periodyczne, a nie stałe świadczenie pracy wyklucza dopuszczalność uznania pracy

60 za świadczoną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wskutek niespełnienia warunku stałej znacznej szkodliwości dla zdrowia lub stałego znacznego stopnia uciążliwości wykonywanego zatrudnienia ( vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

61 3 października 2008 roku, II UK 133/08).

62 Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach

63 lub w szczególnym charakterze stanowi, że okresami pracy uzasadniającymi prawo

64 do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca

65 w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale

66 i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca

67 w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych

68 w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009, nr 5-6,

69 poz. 75, z 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, z 4 października 2007 r., I UK 111/07,

70 z 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008, nr 21 - 22, poz. 329, z 14 września 2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008, nr 21 - 22, poz. 325).

71 Sąd Okręgowy wskazał, iż miał na względzie, że wykonywanie pracy - niezależnie

72 od jej rodzaju - nigdy nie trwa faktycznie efektywnie "pełnych" 8 godzin. Pracownik ma zawsze przerwy w pracy (choćby przerwę śniadaniową albo przerwę na chwilowy wypoczynek, na czynności fizjologiczne i higieniczne, "na papierosa" itd.). Czasem pracy

73 w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze nie jest czas, w którym praca ta jest efektywnie rzeczywiście wykonywana, lecz czas, w którym pracownik pozostaje w gotowości do świadczenia na rzecz pracodawcy pracy tego rodzaju. Co bardzo ważne i kluczowe

74 dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy - rzeczywiście wykonywanych zadań pracowniczych ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24.03.2009 r., I PK 194/08; wyrok Sądu Apelacyjnego

75 w Rzeszowie z dnia 27.09.2012 r., III AUa 720/12, LEX 1223446).

76 W ocenie Sądu I instancji najistotniejszą dla rozstrzygnięcia sprawy kwestią pozostaje faktyczny zakres wykonywanych przez ubezpieczonego w ramach zatrudnienia obowiązków, dla których ustalenia nie jest jednak wystarczające samo oznaczenie zajmowanego stanowiska, a ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie może być oparte wyłącznie o twierdzenia samej strony. Dokonując oceny zakresu czynności wnioskodawcy

77 w ramach stosunku pracy w G. Rolniczej w D. Sąd miał na uwadze,

78 że wnioskodawca legitymuje się tylko świadectwem pracy z 30.09.1997 r., nie zaś świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Niemniej jednak, zgodnie

79 z aprobowanym przez Sąd stanowiskiem Sądu Najwyższego zaprezentowanym w wyroku

80 z dnia 22 czerwca 2005 roku (sygn. akt I UK 351/04, publ. OSNP 2006/5-6/90), określanie dla celów emerytalnych stanowisk pracy jako "pracy wykonywanej w szczególnych warunkach" w rozumieniu wykazów stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie należy

81 do kompetencji pracodawcy (czy też jego następcy prawnego, tudzież przechowawcy jego dokumentów). Z treści cytowanego wyżej § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

82 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych

83 w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy (czy też jego następcy prawnego, tudzież przechowawcy jego dokumentów)

84 w przedmiocie wykazania, na podstawie posiadanej dokumentacji, okresów pracy

85 w szczególnych warunkach, miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej. Tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast omawiane świadectwo traktuje się

86 w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte

87 w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych

88 w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. W konsekwencji jego brak nie neguje możliwości wykazania innymi dowodami zatrudnienia w warunkach szczególnych. Stąd też w ramach niniejszego postępowania Sąd dokonał również weryfikacji w/w świadectw przez pryzmat pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów.

89 W ocenie Sądu było możliwym oparcie jednoznacznych ustaleń faktycznych

90 co do charakteru wykonywanej przez wnioskodawcę pracy w okresie od 01.11.1992 r.

91 do 30.09.1997 r. w miesiącach od września do kwietnia na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz zeznaniach osobowych źródeł dowodowych. Wynika

92 z nich, że w okresie tym - corocznie w miesiącach od września do kwietnia - ubezpieczony wykonywał pracę w gorzelni bezpośrednio przy produkcji alkoholi zacierowego i w miarę potrzeb aparatowego oraz fermentacyjnego (czasami zastępował także palacza w kotłowni przy obsłudze ręcznej pieca opalanego węglem). A zatem ten okres (i tylko ten okres) może być zaliczony do stażu pracy w warunkach szczególnych. Sąd stwierdził, że stanowisko zacierowy, aparatowy i fermentacyjny zostało uznane za stanowisko, na którym wykonywana jest praca w warunkach szczególnych w wykazie A, dziale IV, poz. 33, pkt 1 - stanowiącym załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 roku w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze – Dz. Urz. MRLiGŻ Nr 2, poz. 4-5 z dnia 4 listopada 1988 roku (aparatowy), a charakter pracy jest tożsamy ze wskazanym w wykazie A, dział IV, poz. 33 (produkcja alkoholi) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Poza tym stanowisko palacza zostało uznane za stanowisko na którym wykonywana jest praca w warunkach szczególnych na mocy wykazu A, działu XIV, poz. 1, pkt 4 stanowiącego załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa

93 i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 roku w sprawie stanowisk pracy,

94 na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze – Dz. Urz. MRLiGŻ Nr 2, poz. 4-5 z dnia 4 listopada 1988 roku (palacz), a charakter pracy jest tożsamy ze wskazanym w wykazie A, dział XIV, poz. 1 (prace nie zautomatyzowane palaczy kotłów parowych typu przemysłowego) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

95 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych

96 w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm.).

97 W powyższym kontekście Sąd Okręgowy wyjaśnił, iż zgodnie z aktualnym i już utrwalonym stanowiskiem judykatury okres stałego wykonywania prac wymienionych

98 w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach

99 lub w szczególnym charakterze nawet na dwóch stanowiskach wymienionych

100 w odpowiednich zarządzeniach resortowych uzasadnia zakwalifikowanie okresu takiej pracy do stażu pracy w warunkach szczególnych (kryterium pełnego wymiaru czasu pracy jest spełnione nawet wówczas gdy pracownik nie jest zatrudniony na jednym stanowisku wymienionym w odpowiednim zarządzeniu resortowym, lecz kilku - byleby były to stanowiska wymienione w odpowiednich zarządzeniach resortowych i przy pracach wymienionych w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów

101 z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych

102 w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze). W tej zatem kwestii Sąd w pełni zaaprobował zapatrywanie Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 27 stycznia

103 2012 roku, zgodnie z którym pracownik, który u jednego pracodawcy w tym samym czasie (okresie) wykonywał różne rodzaje pracy w szczególnych warunkach (wymienione

104 w załączniku do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - wykaz A), stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie powinien być pozbawiony uprawnienia do zaliczenia tego okresu do zatrudnienia w szczególnych warunkach wymaganego do emerytury na podstawie art. 32 ust. 1, 2 i 4 u.e.r.f.u.s. (por. wyrok SN

105 z dn. 27.01.2012 r., II UK 103/11, LEX 1130388).

106 Skoro jedynie praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymieniona w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów

107 z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych

108 w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz na stanowisku wymienionym w odpowiednim zarządzeniu resortowym może być uznana za pracę w warunkach szczególnych, Sąd Okręgowy uznał, że okresie od 01.11.1992 r. do 30.09.1997 r.

109 w miesiącach od maja do sierpnia wnioskodawca nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach, albowiem nie wykonywał wówczas pracy w gorzelni bezpośrednio przy produkcji alkoholi zacierowego i w miarę potrzeb aparatowego oraz fermentacyjnego (czasami zastępujac także palacza w kotłowni przy obsłudze ręcznej pieca opalanego węglem),

110 a jedynie wykonywał inne prace, w tym remontowe i polowe. Prace te, tj. wykonywane

111 przez wnioskodawcę w okresie od 01.11.1992 r. do 30.09.1997 r. corocznie w miesiącach

112 od maja do sierpnia włącznie, nie są wymienione w wykazie A stanowiącym załącznik

113 do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, zawierającym zamknięty katalog prac uprawniających do tzw. emerytury w obniżonym wieku.

114 W ocenie Sądu Okręgowego wnioskodawca nie wykazał nie tylko w postępowaniu przed organem emerytalnym ale także w postępowaniu jurysdykcyjnym żadnym wiarygodnym środkiem dowodowym, iż w ramach swojego zatrudnienia w G. Rolniczej w D. pracował przez cały ten okres w szczególnych warunkach, tj. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy pracach wskazanych w wykazie A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Wykazał jedynie, że wykonywał prace w szczególnych warunkach w okresie od 01.11.1992 r. do 30.09.1997 r. każdorazowo jedynie od miesiąca września do miesiąca kwietnia włącznie. To jednak zbyt mało by uzyskać 15 lat stażu w warunkach szczególnych.

115 J. M. nie spełnił zatem wszystkich niezbędnych warunków

116 do przyznania mu tzw. emerytury w obniżonym wieku, o której mowa w art. 184 ust. 1 i 2

117 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzeni

118 a Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze - wnioskodawca nie udowodnił na dzień 01.01.1999 r. wymaganego okresu 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze obniżającego wiek emerytalny (a jedynie w sumie 13 lat, 7 miesięcy i 6 dni, tj. do już zaliczonych przez ZUS 10 lat, 4 miesięcy i 6 dni dodano

119 3 lata i 3 miesiące wynikające z jego zatrudnienia w warunkach szczególnych w okresie

120 od 01.11.1992 r. do 30.09.1997 r. każdorazowo jedynie w czasie od miesiąca września

121 do miesiąca kwietnia włącznie).

122 Sąd Okręgowy na zakończenie wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych art. 5 k.c. czy też art. 8 k.p. nie mają zastosowania, a zatem zasad współżycia społecznego nie stosuje się ich

123 do złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych. Przepisy z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa publicznego i nie mogą być modyfikowane lub zastępowane przez zasady współżycia społecznego - oznacza to, iż w sytuacjach w nich określonych muszą być one stosowane

124 przez organ rentowy w sposób ścisły ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada

125 2006 roku, I UK 138/06).

126 Na marginesie Sąd dodał również, że wnioskodawcy nie należy się emerytura

127 na ogólnych zasadach, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 1b pkt 20 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż zgodnie

128 z treścią w/w przepisów emerytura na zasadach określonych w tych artykułach przysługuje mężczyźnie, urodzonemu po dniu 30 września 1953 roku, który osiągnął wiek emerytalny wynoszący co najmniej 67 lat. Wnioskodawca urodził się w dniu (...),

129 a zatem nie spełnia wymogu posiadania określonego wieku emerytalnego.

130 Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 1 czerwca 2016 roku za pozbawioną wad

131 tak faktycznych, jak i prawnych, na podstawie przepisu art. 477¹⁴ § 1 k.c. orzeczono,

132 jak w sentencji wyroku. Nie stwierdzono bowiem żadnych podstaw do uwzględnienia odwołania wnioskodawcy.

133 Apelację pod wyroku wywiódł ubezpieczony, zarzucając:

134 1/ naruszenie prawa materialnego, to jest:

135 - art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

136 z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze poprzez ich błędne zastosowanie, w wyniku czego Sąd I instancji uznał, że J. M. nie spełnia przesłanek do przyznania mu prawa do tzw. emerytury

137 w obniżonym wieku, a w szczególności, że nie legitymuje się wymaganym 15-letnim okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach, podczas, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, iż także ten warunek został spełniony przez J. M.,

138 2/ błąd w ustaleniach faktycznych Sądu I instancji polegający na błędnym ustaleniu, że J. M. w okresie od 1 listopada 1992 r. do 30 września 1997 r. będąc zatrudniony

139 w G. Rolniczej T. K. w D. wykonywał pracę w szczególnych warunkach tylko w miesiącach od września do kwietnia włącznie, natomiast w pozostałych miesiącach tj. od maja do sierpnia wykonywał inne prace (remontowe, połowę), podczas gdy faktycznie praca w G. Rolniczej w D. wykonywana była przez cały rok,

140 w pełnym wymiarze, a prace określane, jako „remontowe” w rzeczywistości wynikały

141 z technologii produkcji spirytusu i były normalnym etapem w jego produkcji, natomiast prace polowe wykonywane były poza normalnymi godzinami pracy w gorzelni i nie pozostawały

142 z tą pracą w żadnym związku.

143 3/ naruszenie prawa procesowego, mianowicie:

144 - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niewszechstronną i niekonsekwentną analizę materiału dowodowego, która doprowadziła Sąd meriti do błędnego wniosku, że praca J. M. w charakterze aparatowego, zacierowego, fermentacyjnego w okresie

145 od 1 listopada 1992 r. do 30 września 1997 r. w G. Rolniczej T. K.

146 w D. nie była kontynuacją pracy w szczególnych warunkach w charakterze aparatowego wykonywanej w okresie od 21 stycznia 1983 r. do 31 października 1992 r.

147 w Kombinacie (...) w N. Zakład Rolny w D., który to okres pracy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. zaliczył w całości do pracy świadczonej w warunkach szczególnych.

148 Mając powyższe na względzie, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku

149 w całości oraz poprzedzającej go decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział

150 w T. z dnia 1 czerwca 2016 r. i przyznanie J. M. prawa

151 do emerytury; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie od organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (o ile zostaną one poniesione) za II instancję, według norm przepisanych.

152 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

153 Apelacja ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zawiera bowiem zarzutów skutkujących koniecznością zmiany bądź uchylenia zaskarżonego wyroku.

154 Przedmiotem sporu między stronami było, czy wnioskodawca J. M. spełnił kumulatywne przesłanki warunkujące nabycie prawa do emerytury w wieku obniżonym, przewidzianej w art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

155 i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227

156 ze zm.) w zw. z art. 32 tej ustawy, w szczególności przesłankę legitymowania się 15-letnim stażem zatrudnienia w warunkach szczególnych.

157 W ocenie Sądu Apelacyjnego, w powyższym zakresie Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił on też błędów w rozumowaniu w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, albowiem prawidłowo zinterpretował i zastosował odpowiednie przepisy prawa.

158 Sąd Apelacyjny w całości podziela trafne i rzeczowe rozważania Sądu I instancji przyjmując je za punkt wyjścia oceny własnej i nie widząc potrzeby ich powielania.

159 Wobec gruntownej analizy zebranego sprawie materiału dowodowego i rozważań Sądu Okręgowego, Sąd Apelacyjny nie dostrzegł uzasadnienia dla podnoszonego w apelacji zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, czy też poczynienia ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zdaniem Sądu odwoławczego to właśnie zaproponowana przez skarżącego ocena dowodów pomija zawarte w kodeksie postępowania cywilnego reguły rządzące postępowaniem dowodowym i nie uwzględnia istotnych okoliczności, na jakie zwrócił uwagę Sąd Okręgowy, a które miały wpływ

160 na rozstrzygnięcie sprawy.

161 Sąd Apelacyjny zaakceptował w całości ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, traktując je jak własne, nie widząc w związku z tym konieczności ich ponownego szczegółowego przytaczania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98, OSNP 1999, nr 24, poz. 776). Sąd odwoławczy w pełni podziela także ocenę prawną, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji, uznając ją za wyczerpującą, a tym samym nie ma potrzeby powtarzać w całości trafnego wywodu prawnego (por. wyroki Sądu Najwyższego

162 z dnia 16 lutego 2006 r., IV CK 380/05, LEX nr 179977; z dnia 16 lutego 2005 r., IV CK 526/04, LEX nr 177281).

163 Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę, że głównym motywem przyświecającym ustawodawcy w stworzeniu instytucji przewidzianej w art. 184 ustawy o emeryturach

164 i rentach z FUS było założenie, że praca wykonywana w szczególnych warunkach stale

165 i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku przyczynia się

166 do szybszego obniżenia wydolności organizmu, dlatego też osoba wykonująca taką pracę ma prawo do emerytury wcześniej niż inni ubezpieczeni. Za pracowników zatrudnionych

167 w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Praca

168 w warunkach szczególnych to praca, w której pracownik w znaczny sposób jest narażony

169 na niekorzystne dla zdrowia czynniki. Pamiętać należy, iż prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 24 i 27 ustawy

170 o emeryturach i rentach z FUS i określonego w nim wieku emerytalnego, tak więc przepisy regulujące to prawo należy interpretować w sposób gwarantujący zachowanie celu uzasadniającego to odstępstwo.

171 W tym kontekście przypomnieć należy, iż dla uznania danej pracy jako wykonywanej w warunkach szczególnych konieczne jest wykonywanie takiej pracy na konkretnie tak zakwalifikowanym stanowisku pracy. Rodzaje prac w warunkach szczególnych

172 lub w szczególnym charakterze wymienione zostały w wykazie „A" stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia, zaś poszczególne stanowiska pracy w warunkach szczególnych - w zarządzeniach „resortowych" poszczególnych ministrów, wydanych

173 na podstawie delegacji zawartej w przepisie § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Za pracę w warunkach szczególnych może zostać uznane wyłącznie zatrudnienie wymienione w ww. przepisach, choćby inny rodzaj zatrudnienia, nie mieszczący się w tym katalogu, wiązał się - zwłaszcza w subiektywnym przekonaniu pracownika -

174 ze szkodliwym oddziaływaniem na jego stan zdrowia. Decydującą rolę w analizie charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień emerytalnych ma możliwość jej zakwalifikowania wyłącznie pod którąś z pozycji wspomnianego załącznika

175 do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.

176 Sąd Apelacyjny podkreśla, na co zwracał również uwagę Sąd I instancji, że niezbędną cechą pozwalającą na uznanie danego zatrudnienia za wykonywane w szczególnych warunkach w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. jest również wykonywanie pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Stanowi o tym przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego

177 1983 r., wskazując przez to, że intencją ustawodawcy było zawężenie zakresu okresów szczególnych tylko do tych okresów zatrudnienia, w których praca w warunkach szczególnych była faktycznie wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

178 Zaznaczyć trzeba, że tylko okresy wykonywania zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy kreują i wypełniają weryfikowalne kryterium uznania pracy o cechach znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznego stopnia uciążliwości, lub wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Taki sam warunek odnosi się do wymagania stałego wykonywania takich prac, co oznacza, że krótsze dobowo (nie w pełnym wymiarze obowiązującego czasu pracy na danym stanowisku),

179 i nie stałe świadczenie pracy wyklucza dopuszczalność uznania pracy za świadczoną

180 w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wskutek niespełnienia warunku stałej znacznej szkodliwości dla zdrowia lub stałego znacznego stopnia uciążliwości wykonywanego zatrudnienia (vide: wyrok SN z 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008/21-22/329).

181 W tym miejscu warto przywołać tezę wyroku Sądu Najwyższego z dnia

182 8 czerwca 2011 r., I UK 393/10, LEX nr 950426, która stanowi, iż: „Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy

183 (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy)

184 w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych

185 w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze”.

186 Nie jest dopuszczalne uwzględnianie do okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika. Stanowisko takie wyraził Sąd Najwyższy m. in. w wyroku z dnia 4 czerwca 2008 r. (II UK 306/07, OSNP 2009/21-22/290)

187 oraz w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. (I UK 181/13, LEX nr 1467148). Tym bardziej brak jest podstaw do kwalifikowania do stażu pracy w warunkach szczególnych całych okresów pracy w ramach zatrudnienia u tego samego pracodawcy, w których ubezpieczony ewidentnie wykonywał pracę innego rodzaju niż praca wykonywana przez niego w innych okresach,

188 a posiadająca charakter pracy w warunkach szczególnych.

189 Właśnie powyższa argumentacja przesądziła o treści rozstrzygnięcia Sądu

190 I instancji. Zważyć należy, że Sąd I instancji, dokonując gruntownej analizy charakteru obowiązków rzeczywiście wykonywanych przez wnioskodawcę, doszedł do wniosku, iż część z tych prac była pracami kwalifikowanymi jako wykonywane w warunkach szczególnych. Dotyczy to pracy na stanowiskach zacierowego, aparatowego i fermentacyjnego oraz wykonywanej w zastępstwie pracy palacza w kotłowni przy obsłudze ręcznej pieca opalanego węglem – wykonywanych przy produkcji spirytusu, które jednak, jak wynika z prawidłowo zinterpretowanych przez Sąd Okręgowy zeznań ubezpieczonego oraz świadków,

191 w szczególności A. P., nie były wykonywane przez wnioskodawcę

192 przez cały rok, ale z wyłączeniem okresu letniego. Sąd Apelacyjny podziela przy tym wniosek Sądu I instancji, że okres pracy na stanowiskach zacierowego, aparatowego, fermentacyjnego oraz palacza, tj. stanowiskach zaliczonych do katalogu prac w warunkach szczególnych, można uznać za pewny od września do kwietnia każdego roku. Świadek H. K. wskazała jedynie ogólnie, że prace remontowe pracownicy gorzelni wykonywali latem, jednak świadek A. P. sprecyzował, że przerwa trwała od czerwca, lipca do września; w maju, czerwcu nie pracowano już przy produkcji alkoholu, a zaczynano

193 z końcem sierpnia, nadto - oprócz wykonywania prac remontowych, pracownikom udzielano wówczas również urlopów. Świadek zeznał, że w okresie tym gorzelnia „stała”, nie znajduje zatem potwierdzenia podnoszone w apelacji twierdzenie jakoby prace remontowe wynikały

194 z technologii produkcji spirytusu i były normalnym etapem jego produkcji.

195 Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób wyprowadzić takiego wniosku, ubezpieczony nie żadnych zaoferował dowodów na poparcie swojego stanowiska ani nie wyjaśnił, na którym ze stanowisk wymienionych w wykazie resortowym miałby wówczas pracować. Logicznym jest bowiem, że praca zacierowego, aparatowego, fermentacyjnego oraz palacza, tj. na stanowiskach bezpośrednio związanych z produkcją spirytusu, nie ma związku z pracami o charakterze polowym czy remontowym.

196 Trafne jest zatem ustalenie Sądu I instancji, iż wnioskodawca od maja do sierpnia każdego roku spornego okresu zatrudnienia w Gorzeli Rolniczej w D. nie wykonywał pracy, którą można by zakwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych.

197 W szczególności, skoro w okresach tych nie była prowadzona produkcja spirytusu, ubezpieczony z całą pewnością nie mógł wówczas wykonywać obowiązków zacierowego, aparatowego, fermentacyjnego, jak również palacza (świadek zeznał, że piec pracował tylko, gdy „szła” produkcja).

198 Sąd Apelacyjny miał na względzie, iż w orzecznictwie sądowym ugruntował się stanowisko, zgodnie z którym wykonywanie innych czynności nie powoduje utraty charakteru pracy w szczególnych warunkach jedynie w dwóch sytuacjach. Po pierwsze, w sytuacji, kiedy inne równocześnie wykonywane prace stanowią integralną część (immanentną cechę) większej całości dającej się zakwalifikować pod określoną pozycję załącznika

199 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

200 (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 62/07, LEX Nr 375653; dnia 5 maja 2009 r., I UK 4/09, LEX Nr 509022 oraz z dnia 11 marca 2009 r., II UK 243/08

201 i tam powołane wcześniejsze orzecznictwo). Po drugie, ma to miejsce wówczas,

202 gdy czynności wykonywane w warunkach nienarażających na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia mają charakter incydentalny, dorywczy, uboczny

203 (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 stycznia 2008, I UK 210/07, OSNP 2009

204 nr 5-6, poz. 75 oraz z dnia 22 kwietnia 2009 r., II UK 333/08, LEX nr 1001310).

205 Sytuacja wnioskodawcy w rozpatrywanym zakresie nie jest jednak adekwatna

206 do przedstawionych powyżej wyjątków. Zaoferowany przez strony materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia, iż czynności remontowe wnioskodawca wykonywał krótkotrwale, Wręcz przeciwnie, jak wynika z zeznań świadków i ubezpieczonego, czynności te prowadzono przez cały okres letni, gdy gorzelnia nie prowadziła produkcji. Z całą też pewnością, co wyjaśniono powyżej, prace remontowe i prace polowe nie są częścią – uznanych za prace w warunkach szczególnych – prac przy produkcji alkoholi. Czynności te miały całkowicie odrębny charakter względem czynności wykonywanych

207 przez wnioskodawcę przy produkcji spirytusu – zarówno pod względem rodzaju, jak i czasu ich wykonywania.

208 Ustalenie, że ubezpieczony przez osiem miesięcy w roku faktycznie pracował

209 w warunkach szczególnych nie przekłada się na automatyczne uznanie, że pracę taką wykonywał stale przez cały rok. Z materiału dowodowego, w tym zeznań samego ubezpieczonego, wynika jednoznacznie, że w miesiącach letnich wnioskodawca wykonywał prace niezwiązane z produkcją spirytusu. Nie wykazano, aby mieściły się one w katalogu prac wykonywanych w szczególnych warunkach.

210 Dowodem na powyższe nie jest, jak podniesiono w apelacji, fakt, iż praca ubezpieczonego w gorzelni w spornym okresie 1992 – 1997 była , pomimo zmiany właściciela, kontynuacją pracy wykonywanej przez niego w latach 1983 – 1992

211 w Kombinacie (...) w N. – Zakład Rolny w D., która została zaliczona przez organ rentowy do stażu pracy

212 w warunkach szczególnych. Ponownie należy zwrócić uwagę, że wnioskodawca nie wykazał, iż praca w kwestionowanym przez pozwanego okresie od roku 1992 do roku 1997 przez cały czas wykonywana była na stanowiskach zaliczonych do pracy w warunkach szczególnych. Bez znaczenia dla oceny powyższego pozostaje zatem okoliczność, czy we wcześniejszych latach praca ta, choć de facto w tym samym zakładzie pracy, wykonywana była na takich samych, czy też odmiennych zasadach. Podkreślić przy tym należy, że okres od 21 stycznia 1983 r. do 31 października 1992 r. został w całości wskazany w wystawionym wnioskodawcy świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 29 stycznia 2016 r. (k. 22 akt ZUS) jako okres zatrudnienia, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku aparatowego produkcji spirytusu, a zatem na stanowisku zaliczonym do katalogu prac

213 w warunkach szczególnych. Wobec niekwestionowania powyższego przez pozwanego oraz przy braku materiału dowodowego pozwalającego na dokonanie w tym zakresie odmiennych ustaleń, Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do uznania, jakoby także okres zatrudnienia wnioskodawcy w gorzelni w latach 1983 – 1992 nie mógł zostać w całości zaliczony do staży pracy w warunkach szczególnych.

214 Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązuje zasada kontradyktoryjności wyrażona w art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego. To one, a nie sąd, są wyłącznym dysponentem toczącego się postępowania i one wreszcie ponoszą odpowiedzialność za jego wynik. Przepis art. 6 k.c. stanowi, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis art. 232 § 1 zd. 1 k.p.c. stanowi natomiast odpowiednio, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd Najwyższy charakteryzując art. 232 k.p.c., stwierdził, że na sądzie rozpoznającym sprawę nie spoczywa powinność zarządzania dochodzeń mających na celu uzupełnienie i wyjaśnienie twierdzeń stron oraz poszukiwanie dowodów na ich udowodnienie. Do sądu nie należy przeprowadzanie z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych

215 dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne - art. 6 k.c. (zob. wyroki SN: z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997,

216 nr 5-6, poz. 76, wyrok SA w Poznaniu z dnia 29 grudnia 2003 r., I ACa 1457/03, OSA 2005, z. 3, poz.12, wyroki SN: z dnia 11 lipca 2001 r., V CKN 406/00, Lex nr 52321, z dnia

217 12 kwietnia 2000 r., IV CKN 22/00, Lex nr 52438).

218 Ubezpieczony, jak już wielokrotnie wskazywano, nie udowodnił, aby wykonywał pracę w warunkach szczególnych przez cały sporny okres zatrudnienia w G. Rolniczej w D.. Udowodnienie takiej pracy w wymiarze 3 lat i 2 miesięcy i dodanie jej

219 do uznanego przez pozwany organ okresu 13 lat, 7 miesięcy i 6 dni, nie daje wymaganego

220 15-letniego stażu zatrudnienia w warunkach szczególnych, a jedynie 13 lat, 6 miesięcy i 6 dni.

221 W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżone orzeczenie nie narusza żadnych norm prawa procesowego ani materialnego, a podniesione w apelacji zarzuty okazały się chybione, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację ubezpieczonego, jak w sentencji wyroku.

222 SSA Grażyna Czyżak SSA Daria Stanek SSA Jerzy Andrzejewski