Wyrok z dnia 7 października 2002 r., II SA 2554/01

wyrok z dnia 7 października 2002 r., II SA 2554/01

Tekst

TEZY

1 Stosownie do art. 10 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (...) od 23 lutego 2000 r. art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów /Dz.U. 1989 nr 58 poz. 349/ otrzymał następujące brzmienie: "Postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza na koszt Skarbu Państwa z zastosowaniem art. 4 pkt 2 starosta, jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest samorządowe kolegium odwoławcze". Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z 29 grudnia 1993 r. zatwierdzająca projekt scalenia gruntów była ostatecznym orzeczeniem organu pierwszej instancji. Wobec tego, organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji jest samorządowe kolegium odwoławcze.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy J.-P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lipca 2001 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody P. z dnia 9 lutego 2001 r. (...).

Uzasadnienie

3 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją (...) z dnia 16 lipca 2001 r. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołań: Zarządu Gminy J.-P. oraz Krzysztofa S. od decyzji Wojewoda P. (...) z dnia 9.02.2001 r. stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. (...) z dnia 29.12.1993 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów położonych m.in. na terenie wsi J.-P., gmina J.-P., należących do Władysława S. - aktualnie do Janiny i Krzysztofa małżonków S. /działka nr 600/ Bogusławy i Stefana małżonków G. /działka nr 604/, Emilii i Bolesława małżonków J. /działka nr 605/ oraz Gminy J.-P. /działka nr 602/ - utrzymał decyzję w mocy.

4 W uzasadnieniu decyzji podano, że projekt scalenia gruntów położonych m.in. na terenie wsi J.-P. został zatwierdzony ww. decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia 29.12.1993 roku.

5 Po 7 latach od zakończenia postępowania scaleniowego Bogusława i Stefan małżonkowie G. wystąpili z wnioskiem do Wojewody P. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, w części dotyczącej ich zabudowanej działki siedliskowej nr 604, a w szczególności przebiegu wschodniej granicy tej działki - według zarysu pomiarowego na odcinku od punktu 11597 do punktu 11615.

6 W uzasadnieniu wniosku podali, ze w wyniku scalenia bez ich wiedzy i zgody zmieniono przebieg granicy ich działki siedliskowej, co spowodowało zmniejszenie jej powierzchni o około 0,02 ha w stosunku do stanu sprzed scalenia oraz, że w wyniku zmiany przebiegu granicy tej działki zostali pozbawieni swobodnego dostępu do znajdującej się na ich gruncie studzienki kanalizacyjnej usytuowanej na przyłączu kanalizacyjnym do ich budynku.

7 Wojewoda P. uznając słuszność zarzutów podniesionych przez małżonków G. zaskarżoną decyzją z dnia 9.02.2001 r. stwierdził w części nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia 29.12.1993 r.

8 Uznał mianowicie, że według karty uczestnika scalenia gruntów nr 143, w której spisane zostały życzenia rolnika co do lokalizacji jego gruntów po scaleniu, należąca do Bogusławy i Stefana G. przed scaleniem działka zabudowana nr 839/3, o pow. 0.12, winna pozostać w stanie dotychczasowym. Tymczasem z akt postępowania scaleniowego, tj. mapy ewidencji gruntów sprzed scalenia i mapy ewidencji gruntów założonej po scaleniu wynika, że przebieg granicy istniejący na spornym odcinku przed scaleniem zasadniczo różni się od przebiegu tej granicy po scaleniu.

9 Stwierdził też, że grunt sprzed scalenia, przez który przebiega przyłącze kanalizacyjne wraz ze studzienką do budynku Bogusławy i Stefana G., stanowi wraz z budynkiem całość techniczno-użytkową i należy go uznać jako grunt zabudowany. Tymczasem gruntu tego pozbawiono wnioskodawców bez stosownej deklaracji na objęcie scaleniem ich zabudowanej działki nr 839/3, o pow. 0.12 ha.

10 W związku z powyższym Wojewoda uznał, że objęcie scaleniem zabudowanej działki nr 839/3 bez zgody ich właścicieli, stanowi rażące naruszenie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów /Dz.U. 1989 nr 58 poz. 349/ i decyzją z dnia 9.02.2001 r. stwierdził w tej części nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia 29.12.1993 r.

11 Z decyzją tą nie zgodził się Zarząd Gminy J.-P. oraz Krzysztof S. i wnieśli od niej odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

12 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu ww. odwołań uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie.

13 Scalenia gruntów wsi J.-P. dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów /Dz.U. 1989 nr 58 poz. 349/. Zgodnie z art. 2 ust. 3 powołanej ustawy grunty zabudowane mogą być scalane tylko na wniosek właściciela /samoistnego posiadacza/.

14 W aktach sprawy nadesłanych przez Urząd Wojewódzki w R. brak jest stosownych deklaracji Bogusławy i Stefana G. i jego sąsiadów na poddanie scaleniu ich gruntów pod zabudowaniami. Oznacza to tym samym, że w postępowaniu scaleniowym, odnośnie zabudowanych działek nr 600, 604 i 605, których granice po scaleniu uległy zmianie został rażąco naruszony przytoczony powyżej przepis art. 2 ust. 3 powołanej ustawy.

15 Z treści skargi wniesionej do Sądu przez Gminę J.-P. wynika, że domaga się ona uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (...) z dnia 16 lipca 2001 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody P. z dnia 9 lutego 2001 r.

16 W uzasadnieniu podniesiono, że zawarte w decyzji organu odwoławczego stwierdzenie, że nie można objąć scaleniem siedliska jest chybione.

17 Zdaniem skarżącej gminy wykładnia gramatyczna przepisu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów /Dz.U. 1989 nr 58, poz. 349 ze zm./ wskazuje, że za grunt zabudowany należy uznać grunty, na których znajdują się budynki, a scalenie spowoduje konieczność ich rozbiórki. Przepis ten nie nawiązuje do oznaczenia ewidencyjnego gruntów i nie posługuje się pojęciem działki ewidencyjnej jako jednostki podstawowej.

18 Taka wykładnia pozwala wywieść, że gruntu zabudowanego nie można utożsamiać z działką budowlaną.

19 Oznacza to, że objęcie scaleniem części działki budowlanej w taki sposób, że nie zachodzi konieczność rozbiórki lub przeniesienia budynków nie narusza dyspozycji powołanego wyżej przepisu.

20 Nieprawdopodobne jest również twierdzenie, że bez wiedzy i zgody Bogusławy i Stefana G. dokonano zmiany przebiegu granicy, przeczy temu podpis w protokole z ustalenia granicy w dniu 20.02.1992 r. i w karcie uczestników scalenia. Co się zaś tyczy studzienki kanalizacyjnej to wybudowana została z dwóch kręgów betonowych wspólnie przez Stefana G. i Bolesława J. w celu odprowadzenia ścieków z ich budynków do kanalizacji gminnej.

21 Rozważając skarżąca stwierdza, że w świetle powyższych faktów nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa.

22 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

23 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

24 Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ ten Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko na podstawie kryterium zgodności z prawem.

25 Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego.

26 Przy rozpatrywaniu niniejszej skargi Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do zapisu art. 51 powołanej wyżej ustawy o NSA - nie będąc związany granicami skargi stwierdził rażące naruszenie przepisów postępowania.

27 Otóż stosownie do art. 10 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej /Dz.U. nr 12 poz. 136 ze zm./ od dnia 23 lutego 2000 r., art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów /Dz.U. 1989 nr 58 poz. 349 ze zm./ otrzymał następujące brzmienie "Postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza się na koszt Skarbu Państwa z zastosowaniem art. 4 pkt 2, starosta, jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest samorządowe kolegium odwoławcze".

28 Z mocy art. 58 tej ustawy powyższa zmiana dotyczy wszczętego przed tym dniem /23 lutego 2000 r./ postępowania scaleniowego lub wymiennego, które toczy się na podstawie dotychczasowych zasad.

29 Tak sformułowany przepis przejściowy stosuje się w orzecznictwie do wszystkich trybów postępowania scaleniowego lub wymiennego, wszczętego przed dniem 23 lutego 2000 r. i nadal prowadzonego, aż do jego zakończenia, gdyż nie ma w nim zawężenia tylko do trybu zwyczajnego.

30 Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia 29 grudnia 1993 r. zatwierdzająca projekt scalenia gruntów, była ostatecznym orzeczeniem organu I instancji.

31 W rozpoznawanej sprawie Bogusław i Stefan G. w dniu 5 grudnia 2000 r. złożyli w Urzędzie Wojewódzkim w R. wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Wniosek ten powinien być rozpoznany z uwzględnieniem unormowania dokonanego w art. 10 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r.

32 Zarówno orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, jak i doktryna przyjęły, że decyzje administracyjne wydawane w postępowaniach w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej /art. 154-155, art. 161-163 Kpa/, jak również decyzje wydawane w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej /art. 157 i art. 158 w zw. z art. 156 par. 1 Kpa/ są decyzjami wydanymi "w nowej sprawie", "w nowym postępowaniu" i są "nowymi decyzjami".

33 Wobec tego organem właściwym do rozpoznania wniosku Bogusławy i Stefana G. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P., jest samorządowe kolegium odwoławcze.

34 Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji a następnie odwołanie od wydanej decyzji rozpoznały więc niewłaściwe organy tj. Wojewoda P. oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

35 Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o NSA w zw. z art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa oraz stosownie do art. 55 ust. 1 tej ustawy orzekł jak w sentencji wyroku.