Wyrok z dnia 14 lutego 2001 r., III SA 3226/99

wyrok z dnia 14 lutego 2001 r., III SA 3226/99

Tekst

TEZY

1 Dopiero po ostatecznym orzeczeniu organu odwoławczego można mówić o rozstrzygnięciu zagadnienia wstępnego.

Uzasadnienie

2 Decyzjami dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 2, 10 i 11 września 1997 r. po wznowieniu postępowania zostało uchylonych szereg decyzji wymiarowych, w których dokonano "C." Sp. z o.o. w W. wymiaru cła oraz obliczono i pobrano w charakterze płatnika od towarów i usług oraz podatek importowy od sprowadzonych przez Spółkę na polski obszar celny kosmetyków, a to w związku z ujawnieniem dokumentów, z których miało wynikać, że wystawione faktury nie odzwierciedlały rzeczywistej wartości towaru. Od decyzji tych zostały wniesione odwołania. We wrześniu 1997 r. Urząd Skarbowy w W. szeregiem decyzji z dnia 10 i 11 sierpnia 1999 r. wymierzył Spółce podatek od towarów i usług oraz podatek importowy uwzględniając wartość celną towarów zgodnie z powołanymi decyzjami dyrektora Urzędu Celnego w W. W odwołaniach od tych decyzji Spółka zarzuciła przewlekłość postępowania odwoławczego w sprawach celnych - decyzje odwoławcze nie zostały wydane mimo upływu 2 lat oraz przedwczesność decyzji zaskarżonych, a to wobec niewydania ostatecznej decyzji w sprawie celnej przez Prezesa GUC. Izba Skarbowa w W. 10 decyzjami z dnia 3, 4, 5, 8 i 9 listopada 1999 r., nr odpowiednio 62 oraz 65 i 78, utrzymała w mocy zaskarżone decyzje. W uzasadnieniu decyzji powołano się na art. 11a ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, zwaną dalej "ustawą o VAT" oraz art. 7a ust. 1 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1993 r. o podatku importowym od towarów sprowadzonych lub nadsyłanych z zagranicy /Dz.U. nr 123 poz. 557 ze zm./, zwaną dalej "ustawą o podatku importowym", wyrażając pogląd, iż wobec tego, że organem właściwym do wydania decyzji w sprawie określenia wartości celnej towaru jest dyrektor Urzędu Celnego /art. 111 Prawa celnego z 1989 r./, to w sytuacji wydania przez ten organ decyzji zmieniającej wartość celną towaru stanowiącą podstawę opodatkowania podatkiem VAT i podatkiem importowym - Urząd Skarbowy słusznie wydał decyzje ustalające zobowiązanie podatkowe będąc do tego zobowiązany w art. 11a ust. 1 ustawy o VAT i art. 7a ust. 1 ustawy o podatku importowym. Nadmieniono ponadto, że w razie uchylenia decyzji dyrektora Urzędu Celnego zaistnieją przesłanki określone w art. 240 par. 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej do zmiany decyzji Urzędu Skarbowego. W skargach na te decyzje, wniesionych przez Spółkę "C." do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniesiono o ich uchylenie wraz z decyzjami je poprzedzającymi, jako przedwczesnych, wobec niewydania w sprawach celnych decyzji odwoławczych. Ponadto w uzasadnieniu skargi powołano się na pismo GUC z dnia 25 listopada 1999 r. informujące o przedłużającym się postępowaniu wyjaśniającym, w związku z potrzebą przeprowadzenia takiego postępowania z organami administracji celnej za granicą i wyrażono pogląd, iż w takiej sytuacji sprawy podatkowe powinny być zawieszone zgodnie z art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ze znajdujących się w aktach sprawy decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23-28 lutego 2000 r. wynika, że decyzje dyrektora Urzędu Ceł w W. z września 1997 r. w przedmiocie wymiaru cła Spółce "C." od sprowadzonych kosmetyków zostały w całości uchylone, zaś postępowanie przed organem I instancji zostało umorzone. W odpowiedzi na skargi noszące datę 14 marca 2000 r. wniesiono o ich oddalenie ponawiając argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Ponadto podano, że wniesienie odwołania od decyzji w przedmiocie wymiaru cła nie skutkuje automatycznie brakiem podstaw do wydania decyzji przez Urząd Skarbowy i wyrażono pogląd, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowań podatkowych na podstawie art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż zagadnienie wstępne, jakim było niewątpliwie w rozpatrywanej sprawie ustalenie wartości celnej towaru, zostało rozstrzygnięte decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego. Ponadto w związku z decyzjami Prezesa GUC z dnia 23 i 28 lutego 2000 r. podano, że zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 par. 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej. Natomiast w dacie wydawania zaskarżonych decyzji istniała podstawa - decyzja Urzędu Celnego - do ustalenia zobowiązania podatkowego w VAT i podatku importowym.

3 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4 Sąd w składzie orzekającym w niniejszych sprawach podzielił pogląd wyrażony przez stronę skarżącą, iż wydawanie decyzji podatkowych przed uprzednim załatwieniem decyzjami ostatecznymi problematyki wymiaru cła i w ramach tego ustalenia wartości celnej sprowadzonych przez Spółkę "C." kosmetyków było przedwczesne. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że problematyka zawieszenia postępowania w sprawach podatkowych została w Ordynacji podatkowej załatwiona odmiennie niż w Kpa - zawieszenie postępowania w razie zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest obligatoryjne /w art. 166 Kpa przewidywano możliwość zawieszenia/ i w dodatku w Ordynacji podatkowej brak jest też odpowiednika art. 100 par. 2 Kpa. Skoro więc w sprawie zaistnieje konieczność rozstrzygnięcia w trybie zasadniczym kwestii wstępnej /prejudycjalnej, wpadkowej/, tj. rozstrzygnięcie zagadnienia materialnoprawnego, będącego we właściwości innego organu, mającego charakter zagadnienia otwartego i samoistnego, od którego rozstrzygnięcia zależy wynik sprawy głównej, to należy zawiesić /obligatoryjnie/ postępowanie podatkowe do czasu rozstrzygnięcia kwestii wstępnej. W rozpatrywanych sprawach nie budzi wątpliwości, także Izby Skarbowej w W., czego dowodem jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji oraz w uzasadnieniach odpowiedzi na skargi, iż ustalenie wartości celnej towaru miało charakter zagadnienia wstępnego dla wymiaru podatku od towarów i usług i podatku importowego. Orzekające w sprawach organy podatkowe błędnie jednak przyjęły, iż rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego nastąpiło już w decyzjach dyrektora Urzędu Celnego /art. 111 Prawa celnego z 1989 r./, zapominając całkowicie, iż także postępowanie celne jest dwuinstancyjne i w znacznym stopniu mają do niego zastosowanie przepisy Kpa /art. 1 ust. 2 Prawa celnego z 1989 r./, np. art. 138 Kpa. Oznacza to, że organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Sprawia to, że dopiero po ostatecznym orzeczeniu organu odwoławczego można mówić o rozstrzygnięciu zagadnienia wstępnego.

5 Omówiona powyżej problematyka utraciła na aktualności w związku z wydaniem przez Prezesa GUC decyzji uchylających w całości decyzje dyrektora Urzędu celnego w W. i umarzających postępowanie przed organem I instancji, gdyż po prostu zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte odmiennie od przyjętego w zaskarżonych decyzjach i decyzjach je poprzedzających /art. 240 par. 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej/, a więc zaistniała jedna z przesłanek do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

6 Zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd jest obowiązany uchylić decyzję i to niezależnie od tego, czy naruszenie przepisów prawa procesowego miało wpływ na decyzję, jeśli decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, czyli praktycznie rzecz biorąc, gdy wystąpi jedna z przesłanek wznowienia i brak jest przesłanek negatywnych określonych w art. 245 par. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 245 par. 2 Ordynacji podatkowej. W rozpatrywanych sprawach, wobec zaistnienia przesłanki z art. 240 par. 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej i niezaistnienia powołanych przesłanek negatywnych, należało orzec, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego nie orzekano wobec zwolnienia strony skarżącej od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego.