Wyrok z dnia 16 listopada 1998 r., I SA/Lu 837/97

wyrok z dnia 16 listopada 1998 r., I SA/Lu 837/97

Tekst

TEZY

1 Zdolność administracyjnoprawną spółki cywilnej w zakresie podatków określają ustawy regulujące zasady opodatkowania. Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące we własnym imieniu i na własny rachunek czynności, o których mowa w art. 2 tej ustawy.

2 Z chwilą ustania spółki cywilnej /na skutek upływu okresu, na jaki została zawarta, rozwiązanie spółki lub wystąpienie z dwuosobowej spółki jednego ze wspólników/ traci ona zdolność do tego, by być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa podatkowego, bowiem przestaje istnieć jako jednostka organizacyjna. Okoliczność ta nie przesądza jednak o wygaśnięciu zobowiązania podatkowego jako publicznoprawnego długu spółki.

Uzasadnienie

3 Zaskarżoną decyzją z dnia 16 lipca 1997 r. Izba Skarbowa po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika Andrzeja C. i Tomasza Z. od decyzji Urzędu Skarbowego w L. z dnia 27.03.1997 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za I-V; VI-VIII; X i XII 1995 r. w łącznej kwocie 1.221 zł i ustalającej kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 1.632 zł - utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

4 W ocenie organów podatkowych, na podstawie zebranych materiałów dowodowych zebranych w toku postępowania administracyjnego Spółka cywilna "L." nieprawidłowo obliczała podatek należny, odliczała podatek naliczony oraz nieprawidłowo prowadziła ewidencję zakupu.

5 Z akt wynika, iż spółka odliczała podatek naliczony przy zakupie części składowych do samochodu osobowego w miesiącach: luty, kwiecień, maj, lipiec, sierpień i grudzień 1995 r., co narusza przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Odsprzedaż części do samochodów osobowych nie stanowi przedmiotu działalności spółki.

6 Kontrola ewidencji wykazała jej wadliwość polegającą na ujęciu dokumentów, na które nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 4 oraz odliczenie podatku VAT z faktur w nieprawidłowej kwocie. Wadliwość ta spowodowała nieuzasadnione obniżenie podatku należnego poprzez zawyżenie podatku naliczonego, co w konsekwencji skutkuje sankcję przewidzianą w art. 27 ust. 5 ustawy VAT, a w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (...) /Dz.U. nr 137 poz. 640/ daje podstawę do zastosowania art. 27 ust. 5 i 6 w brzmieniu nadanym tą ustawą.

7 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnika Andrzeja C. i Tomasza Z. na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA wnosił o uchylenie w części zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług.

8 W ocenie skarżących nie ulega wątpliwości, że ograniczenie zawarte w cyt. przepisie prawa nie dotyczy nabywanych części i usług w związku z eksploatacją samochodu i koniecznością dokonywania w tym samochodzie napraw, w związku z czym interpretacja art. 25 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy dokonana przez organy podatkowe jest błędna.

9 W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w L. wnosiła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Nie będąc, zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368/ związany granicami skargi Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, przy czym naruszenie to wyczerpuje przesłankę wymienioną w art. 156 par. 1 pkt 4 Kpa, której wypełnienie obliguje do stwierdzenia nieważności decyzji skierowanej do osoby nie będącej stroną w sprawie.

12 Z protokołu kontroli Inspektora Kontroli Skarbowej wynika, iż "L." s.c. Andrzej C. i Tomasz Z. wykreślona została z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 14.06.1996 r., zaś w miesiącu sierpniu 1996 r. przeprowadzono kontrolę podatkową m.in. w zakresie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku VAT oraz dochodowego od osób fizycznych w związku z rozwiązaniem spółki cywilnej.

13 Zgodnie z art. 28 Kpa stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie - a więc każdy, kto może być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, rozstrzyganych w drodze wydania decyzji administracyjnej.

14 Zgodnie z art. 30 par. 1 Kpa zdolność prawną i wynikającą z niej zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

15 Charakter prawny spółki cywilnej unormowany jest w art. 860-875 Kc. Jest ona jednostką organizacyjną nie mającą osobowości prawnej.

16 Na gruncie prawa cywilnego spółka nie może być podmiotem stosunków cywilnoprawnych, gdyż jest jedynie "zespołem wspólników nie wyposażonym w osobowość prawną, która mogłaby być przeciwstawiona podmiotowości prawnej wspólników /uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1993 r. III CZP 176/92 - OSNCP 1993 nr 10 poz. 171/.

17 Zastrzeżenie zawarte w art. 30 par. 1 Kpa wyklucza ocenę zdolności prawnej Spółki cywilnej jako strony postępowania podatkowego według unormowań zawartych w przepisach Kc.

18 Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych stroną postępowania podatkowego obowiązaną do uiszczenia podatku z tytułu ciążącego na niej obowiązku podatkowego jest jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej.

19 Zdolność administracyjnoprawną spółki cywilnej w zakresie podatków określają ustawy regulujące zasady opodatkowania.

20 Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące we własnym imieniu i na własny rachunek czynności, o których mowa w art. 2 tej ustawy. Wykonywanie przez spółkę cywilną czynności rodzących obowiązek podatkowy w tym podatku następuje we własnym imieniu i na własny rachunek spółki, a to w związku z art. 863 i art. 864 Kc. Zdolność podatkowoprawna spółki cywilnej uregulowana jest odrębnie od zdolności prawnej wspólników, co podkreśla art. 47 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych normujący solidarną odpowiedzialność wspólników za zobowiązania podatkowe spółki. Z chwilą ustania spółki cywilnej /na skutek upływu okresu, na jaki została zawarta, rozwiązanie spółki lub wystąpienie z dwuosobowej spółki jednego ze wspólników/ traci ona zdolność do tego, by być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa podatkowego, bowiem przestaje istnieć jako jednostka organizacyjna.

21 Okoliczność ta nie przesądza jednak o wygaśnięciu zobowiązania podatkowego jako publicznoprawnego długu spółki.

22 Ponieważ postępowanie podatkowe prowadzone było z udziałem osób nie będących stronami, a wydane w jego wyniku decyzje dotknięte są wadą nieważności wskazaną w art. 156 par. 1 pkt 4 Kpa, ocena materialnoprawnej poprawności dokonanego wymiaru podatku nie jest w niniejszym postępowaniu możliwa.

23 Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 ust. 3 i art. 29 oraz w zakresie kosztów - art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekł jak w sentencji.