Wyrok z dnia 20 marca 1996 r., SA/Kr 2400/95
wyrok z dnia 20 marca 1996 r., SA/Kr 2400/95Otwórz w aplikacji
Tekst
TEZY
1 Nie można w każdym przypadku sprzedaży udziałów i akcji dopatrywać się związku z działalnością gospodarczą.
2 Sprzedaż taka odbywa się bowiem także poza sferą działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
3 Pierwszy Urząd Skarbowy K. działając na podstawie art. 104 Kpa /Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26 ze zm./ oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486/ określił wysokość zobowiązania przedsiębiorstwa "O." z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 1994 r. na kwotę 6.897.869,20 zł /nowych złotych/.
4 (...) W związku z poczynionymi ustaleniami Urząd Skarbowy dokonał korekt przychodów i kosztów uzyskania przychodu za okres 1.01 - 31.12.1994 r. a następnie określił podatek dochodowy od osób prawnych za rok podatkowy 1994 w wysokości 68.078.692.000 zł /starych/.
5 Natomiast Przedsiębiorstwo "O." jak wynika ze złożonych deklaracji - a zadeklarował tytułem należnego podatku kwotę 42.866.952.000 zł /starych/.
6 W oparciu o powyższe Urząd Skarbowy w K. ustalił różnicę do przypisu 26.111.740.000 zł /starych/.
7 Od powyższej decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego K. Przedsiębiorstwo "O." wniosło odwołanie do Izby Skarbowej w K.
8 Odwołujący się żądał uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i doręczenie nowej decyzji ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Swoje odwołanie Przedsiębiorstwu "O." uzasadniło tym, że dnia 27 kwietnia 1995 r. został ustanowiony pełnomocnik do działań w imieniu przedsiębiorstwa odnośnie wszczętego w dniu 24 kwietnia 1995 r. postępowania podatkowego w celu określenia wysokości zaliczek na podatek dochodowy za okres od 1.01.-30.11.1994 r., natomiast Urząd Skarbowy w K. pismem z dnia 29.08.1995 r. poinformował Przedsiębiorstwo, że zmiana numeru prowadzonej sprawy oznacza, że nie jest konieczne doręczenie wydanej decyzji pełnomocnikowi przedsiębiorstwa.
9 W tej sytuacji odwołujący się podniósł, że prowadzący sprawę pełnomocnik nie miał możliwości podjęcia w imieniu przedsiębiorstwa stosownych działań prawnych oraz, iż został naruszony art. 40 par. 2 Kpa, w konsekwencji czego decyzja z dnia 25.08.1995 r. nie została doręczona stronie.
10 Ponadto Przedsiębiorstwo zaznaczyło, iż jest gotowe w każdej chwili udzielić Pawłowi K. pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy oznaczonej nowym numerem.
11 Odwołujący się nadmienił nadto, że w istotny sposób naruszono prawo przedsiębiorstwa do działania przez pełnomocnika.
12 Izba Skarbowa po rozpoznaniu odwołania Przedsiębiorstwa "O." utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję, uzasadniając swe stanowisko tym, że decyzja została wydana w związku z zakończeniem postępowania podatkowego wszczętego przez Urząd Skarbowy w trybie art. 61 par. 4 Kpa W trakcie toczącego się postępowania Przedsiębiorstwo "O." nie ustanowiło pełnomocnika, a zakres udzielonego pełnomocnictwa obejmował jedynie postępowanie dotyczące określenia wysokości zaliczek na podatek dochodowy za okres 1-11.1994 r.
13 Ponadto Izba Skarbowa nadmieniła, że w odpowiedzi na pismo z dnia 28.04.1995 r. Urząd Skarbowy zwrócił uwagę Przedsiębiorstwu "O.", iż przedstawione pełnomocnictwo z dnia 27.04.1995 r. dotyczyło konkretnej sprawy o ustalenie zobowiązania podatkowego w sprawie zaliczkowych wpłat podatku dochodowego za okres 1.01.-30.11.1995 r. a pomimo zwrócenia uwagi na powyższe, zakres pełnomocnictw nie został rozszerzony.
14 Izba Skarbowa podniosła, że w takiej sytuacji skierowanie i dostarczenie decyzji na adres Przedsiębiorstwa jest w pełni zasadne, a zarzut naruszenia art. 40 par. 2 niesłuszny, gdyż wola strony występowania w odrębnym postępowaniu bez udziału pełnomocnika została jednoznacznie określona.
15 Przedsiębiorstwo "O." wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Urzędu Skarbowego w K. z dnia 25.08.1995 r. określającą wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres 1.01.-31.12.1994 r. utrzymaną w mocy decyzją Izby Skarbowej w K z dnia 10.10.1995 r. żądając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz jej uchylenia.
16 W uzasadnieniu skarżący podniósł, że postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego nie zostało zakończone, jako że Urząd Skarbowy nie wydał decyzji w tej sprawie.
17 Ponadto wnoszący skargę argumentował, że pismo z dnia 3.08.1995 r. nie rodzi żadnych skutków prawnych, gdyż Urząd Skarbowy nie wszczął nowego postępowania wobec braku podstaw oraz że został wprowadzony w błąd przez Urząd Skarbowy.
18 Nadto skarżący zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 8 i naruszenie praw strony do działania przez wyznaczoną, obdarzoną zaufaniem osobę.
19 Przedsiębiorstwo "O." podniosło również, że zaskarżona decyzja Urzędu Skarbowego narusza przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, a w szczególności art. 12 ust. 3. Zdaniem skarżącego przepis ten stanowi lex specialis i nie można go interpretować rozszerzająco na niekorzyść strony. Zdaniem skarżącego doszło również do naruszenia art. 8 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
20 Wnoszący skargę argumentował też, że wykonanie zaskarżonej decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego spowodowałoby utratę płynności finansowej przedsiębiorstwa i naraziłoby to przedsiębiorstwo na znaczną szkodę, trudną do zrekompensowania w przyszłości.
21 W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.
22 Na wstępie Izba Skarbowa zwraca uwagę, że pomimo pouczenia zawartego w decyzji z dnia 10.10.1995 r. podatnik nie zaskarżył tej decyzji, lecz utrzymaną w mocy decyzję I instancji.
23 Następnie Izba Skarbowa argumentuje, że podatnik podnosząc swe zarzuty, nie odniósł się w odwołaniu do merytorycznej strony zaskarżonej decyzji.
24 W odpowiedzi na skargę stwierdzono, że pełnomocnictwo udzielone Pawłowi K. odnosiło się wyłącznie do sprawy określenia zaliczkowych wpłat podatku dochodowego od osób prawnych za okres 1 I - 30 XI 1994 r. Ponieważ postępowanie to było prowadzone po upływie terminu rozliczenia rocznego podatku, Urząd Skarbowy wszczął w trybie art. 61 par. 1 Kpa postępowanie dotyczące określenia zobowiązania podatkowego od osób prawnych za rok 1994 r.
25 W trakcie toczącego się postępowania, o wszczęciu którego strona została zawiadomiona, nie ustanowiono pełnomocnika, a również zakres pełnomocnictwa nie został rozszerzony po zwróceniu uwagi stronie przez Urząd Skarbowy.
26 W tej sytuacji - zdaniem Izby Skarbowej - wola podatnika występowania w odrębnie toczącym się postępowaniu bez udziału pełnomocnika została jednoznacznie określona.
27 Izba Skarbowa podzieliła natomiast pogląd skarżącego, iż postępowanie dotyczące określenia wysokości zaliczek w sytuacji gdy nie została wydana w sprawie decyzja powinno zostać umorzone.
28 Jednakże w odpowiedzi na skargę uznano, iż fakt ten nie ma znaczenia w konkretnej sprawie, wobec tego, że zaskarżona decyzja określająca wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 1994 r. została wydana w wyniku odrębnego postępowania, o wszczęciu którego skarżący został zawiadomiony.
29 Izba Skarbowa ponadto zajęła stanowisko, że przychody ze sprzedaży akcji są związane z prowadzoną przez jednostkę działalnością gospodarczą i jako takie podlegają opodatkowaniu na zasadzie art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
30 W kwestii nieuznania za koszt uzyskania przychodów ujemnych skutków wyceny bilansowej Izba Skarbowa przyjęła, że przychody będące następstwem wyceny bilansowej nie są przychodami należnymi i nie wpływają na dochód do opodatkowania a powstałe w następstwie obniżenia wartości zapasów straty nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.
31 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
32 Istotna rozbieżność w stanowiskach stron dotyczy zakwalifikowania sprzedaży udziałów i akcji do przychodów "związanych z działalnością gospodarczą".
33 Organy podatkowe traktują ten związek jako fakt oczywisty, nie przedstawiając żadnej merytorycznej argumentacji na poparcie tego twierdzenia.
34 Tymczasem sprawa nie jest tak oczywista jakby się mogło wydawać.
35 W przepisach ww. ustawy nie wymieniono odrębnie tego rodzaju przychodów.
36 Zdaniem sądu nie można w każdym przypadku sprzedaży udziałów i akcji dopatrywać się związku z działalnością gospodarczą podmiotu prowadzącego taką działalność.
37 Sprzedaż taka odbywa się bowiem także poza sferą działalności gospodarczej.
38 Świadczy o tym uregulowanie w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, w której wymieniając konkretne przychody pozostające w związku z działalnością gospodarczą, nie wymieniono przychodów ze sprzedaży udziałów i akcji.
39 Należy z tego wnosić, że ustawodawca nie zaliczył generalnie przychodów ze sprzedaży udziałów i akcji, jako związanych z działalnością gospodarczą.
40 Skoro w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych brak jest konkretnych uregulowań w tym przedmiocie, to należy stosować analogiczne zasady jak w ustawie regulującej również podatek dochodowy, tyle że w odniesieniu do osób fizycznych.
41 Takiego podejścia wymaga zasada równości opodatkowania.
42 Trafnie podnosi także skarżący argument z art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jako wspierający brak woli ustawodawcy kwalifikowania każdego przychodu ze sprzedaży udziałów i akcji jako związanego z działalnością gospodarczą.
43 Poza wyżej przedstawioną argumentacją ogólną wskazać trzeba w tym konkretnym przypadku także źródła posiadania udziałów i akcji, które nie zostały nabyte w celu dalszego obrotu, a pochodziły z restrukturyzacji przedsiębiorstwa.
44 Dlatego Sąd nie podzielił zapatrywania organów podatkowych co do charakteru przychodów ze sprzedaży udziałów i akcji.
45 Podzielił natomiast zaopatrywanie co do skutków wyceny bilansowej z przyczyn naprowadzanych w odpowiedzi na skargę.