Wyrok z dnia 13 sierpnia 2003 r., II SA/Kr 2361/02

wyrok z dnia 13 sierpnia 2003 r., II SA/Kr 2361/02

Tekst

TEZY

1 Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 par. 1 Kpa to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego, takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego. Organ administracji państwowej rozpoznając sprawę w trybie postępowaniu administracyjnego załatwia ją przez wydanie, decyzji pozytywnej albo negatywnej. W przypadku braku żądanego dobra wyda decyzję odmowną. Brak przedmiotu roszczenia nie, stoi zatem na przeszkodzie wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Małgorzaty O. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 lipca 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy wstrzymania robót budowlanych - skargę oddala.

Uzasadnienie

3 Postanowieniem (...) z dnia 6.05.2002 r. (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu K., działając na podstawie art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lutego 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm.- obecnie t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm. -zwanej dalej Prawem Budowlanym z 1994 r./ - "w wykonaniu sentencji wyroku NSA z dnia 20 lutego 2002 r. II SAB/Kr 112/01" odmówiono wstrzymania robót prowadzonych przez Zakład Energetyczny polegających na konserwacji linii napowietrznej na działce nr 428 w Ch., ponieważ prace te były prowadzone ze względu na istniejące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia i zostały zakończone. Orzeczono również, że "brak jest możliwości przywrócenia stanu poprzedniego tj. wymiany słupa utrzymującego linię energetyczną (...) na stary zniszczony słup drewniany".

4 Na skutek zażalenia Małgorzaty O. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., postanowieniem z dnia 30.07.2002 r. (...) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł, że odmawia Małgorzacie O. właścicielce działki nr 428 w Ch. wstrzymania robót budowlanych prowadzonych przez Zakład Energetyczny polegających na wymianie słupa linii napowietrznej na dz.428. W uzasadnieniu podano, że postępowanie wszczęte zostało na wniosek Małgorzaty O. z dnia 13.09.2000 r., domagający się natychmiastowego wstrzymania robót polegających na wymianie niektórych słupów na nowe. Wydane przez organ I instancji postanowienie jest nieprawidłowe bowiem jednym aktem rozstrzygnięto w dwóch kwestiach regulowanych odrębnymi przepisami Prawa budowlanego z 1994 r. Ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że roboty budowlane związane z wymianą słupa napowietrznej linii elektroenergetycznej w chwili wydania zaskarżonego postanowienia zostały już zakończone. Zatem nie zachodzi możliwość wstrzymania robót na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. W dalszym ciągu uzasadnienia podniesiono, że wymiana /remont/ elementu konstrukcji sieci technicznej, która jest obiektem budowlanym nie jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Do tej więc sytuacji organ I instancji winien zastosować dyspozycję art. 51 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego z 1994 r. W tej więc kwestii organ I instancji winien sprawę rozstrzygnąć przez wydanie decyzji.

5 Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła Małgorzata O. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia ja poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z powodu:

6 1/ konieczności przeprowadzenia postępowania administracyjnego,

7 2/ pozbawienia skarżącej gwarancji procesowych z powodu wad toczącego się postępowania,

8 3/ "kwalifikowanej wady procesowej - z uwagi na niewłaściwy tryb zastosowany w sprawie przez orzekanie co do meritum w bezprzedmiotowej sprawie, w której przedmiot postępowania czyli trwające roboty budowlane nie istnieją od dwóch lat z powodu ich zakończenia".

9 W uzasadnieniu skargi, wywiodła, że opieszałość organów spowodowała zakończenie robót budowlanych, a organy nie przeprowadziły "elementarnego postępowania administracyjnego" koniecznego dla ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych pozwalających na ustalenie czy prowadzona inwestycja jest remontem, czy nową budową. Zdaniem skarżącej błędne jest ustalenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sprawie chodzi o remont a w konsekwencji udzielone "wskazówki" co do zastosowania art. 51 Prawa budowlanego z 1994 r., są błędne. Zdaniem skarżącej wobec nieistnienia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, nie jest możliwe zastosowanie art. 51 Prawa budowlanego z 1994 r., co w konsekwencji doprowadzi do wydania następnego aktu z rażącym naruszeniem prawa. W postępowaniu wszczętym na podstawie art. 50 Prawa budowlanego z 1994 r., stwierdzenie zakończenia robót winno doprowadzić do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 par. 1 Kpa. W związku z wykonaniem obiektu w warunkach samowoli i braku przesłanek do zastosowania art. 51, zastosowanie winien mieć art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r.

10 W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należy uznać za nieuzasadnioną. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 21 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów. W związku z treścią skargi, należy zwrócić uwagę na przedmiot sprawy w której zapadło zaskarżone postanowienie. Zaskarżone postanowienie, w sposób reformatoryjny orzeka o sprawie wszczętej na wniosek skarżącej a dotyczącej wstrzymania robót budowlanych prowadzonych przez Zakład Energetyczny polegających na wymianie słupa linii napowietrznej na dz.428 w Ch. Postanowienie odmawia wstrzymania przedmiotowych robót budowlanych z uwagi na fakt ich zakończenia. I kontroli sądowej może być poddane tylko to postanowienie /w sprawie nie może mieć zastosowania art. 29 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym bowiem nie jest to niezbędne dla końcowego załatwienia tej sprawy/. Z akt sprawy wynika, że w sprawie zapadły w okresie późniejszym jeszcze inne orzeczenia organów ale nie są one przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie. Kontroli sądowej będą poddane gdy zostaną na właściwej drodze zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

12 Tak więc kontroli Sądu podlega tylko postanowienie z dnia 30.07.2002 r. Dokonana kontrola Sądowa nie stwierdziła aby można przyjąć, że zaskarżone postanowienie naruszało prawo. Skarżąca nie kwestionuje faktu, że w chwili podejmowania zaskarżonego postanowienia, przedmiotowe roboty zostały już zakończone. W tej sytuacji brak było podstaw do wydania postanowienia o wstrzymaniu bowiem nie było już czego wstrzymywać. Pogląd skarżącej jakoby brak wstrzymania uniemożliwiał zastosowanie art. 51 Prawa budowlanego z 1994 r., nie uwzględnia treści art. 51 ust. 4 tego prawa. Dalsze kwestie podniesione w skardze będą przedmiotem rozstrzygnięć organów w sprawie bowiem zaskarżone postanowienie nie kończy postępowania a orzeka jedynie w kwestii wstrzymania robót budowlanych.

13 Kwestia czy w takim przypadku organ winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania czy też odmówić żądaniu strony, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest rozstrzygana niejednolicie. Sąd w składzie obecnym, na gruncie sprawy niniejszej, stoi na stanowisku, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 par. 1 Kpa to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego, takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego. Organ administracji państwowej rozpoznając sprawę w trybie postępowaniu administracyjnego załatwia ją przez wydanie, decyzji pozytywnej albo negatywnej. W przypadku braku żądanego dobra wyda decyzję odmowną. Brak przedmiotu roszczenia nie, stoi zatem na przeszkodzie wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, skoro dokonana kontrola sądowa nie wykazała aby zaskarżone postanowienie, naruszało prawo na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało orzec jak w sentencji.