Wyrok z dnia 21 stycznia 1998 r., I SA/Gd 209/96

wyrok z dnia 21 stycznia 1998 r., I SA/Gd 209/96

Tekst

TEZY

1 1. Odpowiedź na skargę nie jest formą uzupełnienia motywów zaskarżonego aktu i argumentacja z odpowiedzi na skargę nie może być brana pod rozwagę przez sąd administracyjny przy ocenie zgodności zaskarżonego aktu z prawem.

2 2. Postępowanie w sprawie wszczęte zostało z urzędu na skutek zawiadomienia organu I instancji przez urząd kontroli skarbowej w trybie art. 20 ust. 6 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o cenach /Dz.U. nr 7 poz. 52 ze zm./ i art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /Dz.U. nr 100 poz. 442 ze zm./j, przy czym zawiadomieniu, stosownie do drugiego z ww. przepisów, towarzyszyło przekazanie wyniku kontroli wraz z dokumentacją czynności kontrolnych. Wszczęcie w ten sposób postępowania w niczym nie zmieniało nałożonych procedurą administracyjną obowiązków organu właściwego do wydania decyzji z art. 20 ust. 5 ustawy o cenach. To, co wcześniej udokumentował urząd kontroli skarbowej, w postępowaniu przed Urzędem Skarbowym i później przed Izbą Skarbową, nie było niczym innym niż materiałem dowodowym, podlegającym ocenie na zasadach ogólnych.

3 3. Zagadnienie ceny wyjściowej /bazowej/ z punktu widzenia art. 13 ust. 2 pkt 1 ustawy o cenach nie może być rozważane w sposób formalny, bez uwzględnienia celów, dla jakich nadal funkcjonuje ta ustawa i bez uwzględnienia zasad gospodarki rynkowej. Ustawa o cenach ma chronić interesy nabywców /kupujących/.

4 4. "Ceną ostatnio stosowaną" w rozumieniu par. 1 pkt 2 kolejnych zarządzeń Ministra Finansów - począwszy od zarządzenia Nr 78 z dnia 30 grudnia 1992 r. /Dz.Urz. MF nr 17 poz. 90/, a skończywszy na zarządzeniu Nr 101 z dnia 27 grudnia 1993 r. /Dz.Urz. MF nr 23 poz. 98/ - jest cena ustalona umową zawartą przez dostawcę /sprzedawcę/ energii cieplnej z jej odbiorcą /kupującym/, bez uwzględnienia obniżek ceny /upustów/.

Uzasadnienie

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć najdalej idący jej zarzut /z pisma uzupełniającego skargę/ okazał się chybiony.

7 Kwestię tę w pełni wyjaśniają złożone przez Izbę materiały dowodzące, że Zastępca Naczelnika Urzędu, który podpisał decyzję organu I instancji był osobą upoważnioną do tej czynności w rozumieniu art. 107 par. 1 Kpa.

8 Odmiennie rzecz ma się z zarzutami z samej skargi.

9 Te w zasadzie w całości zasługują na podzielenie.

10 Postępowanie w sprawie wszczęte zostało z urzędu na skutek zawiadomienia organu I instancji przez Urząd Kontroli Skarbowej w trybie art. 20 ust. 6 ustawy o cenach i art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /Dz.U. nr 100 poz. 442 ze zm./, przy czym zawiadomieniu, stosownie do drugiego z ww. przepisów, towarzyszyło przekazanie wyniku kontroli wraz z dokumentacją czynności kontrolnych.

11 Wszczęcie w ten sposób postępowania w niczym nie zmieniało nałożonych procedurą administracyjną obowiązków organu właściwego do wydania decyzji z art. 20 ust. 5 ustawy o cenach. To, co wcześniej udokumentował Urząd Kontroli Skarbowej w postępowaniu przed Urzędem Skarbowym i później przed Izbą Skarbową, nie było niczym innym niż materiałem dowodowym, podlegającym ocenie na zasadach ogólnych i na tych samych zasadach podlegającym uzupełnieniu z urzędu lub na wniosek strony /art. 77 par. 1 Kpa/.

12 Treść motywów decyzji organów obu instancji dowodzi czego innego, a mianowicie, że organy te czuły się związane wynikiem kontroli, a materiały dowodowe przedstawione przez Urząd Kontroli traktowały nie tylko jako wystarczające do rozstrzygnięcia w sprawie, ale jako jedyne dopuszczalne.

13 Zgodzić się trzeba z zarzutem, iż na skutek braku zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania /art. 61 par. 4 Kpa/ został on praktycznie pozbawiony udziału w postępowaniu przed Urzędem Skarbowym. W ostatecznym jednak wyniku dalej idące w skutkach dla ostatecznego rozstrzygnięcia uchybienia należy przypisać organowi odwoławczemu, którego obowiązki w zakresie rozpoznania sprawy w polskiej procedurze administracyjnej nie różnią się od obowiązków organu I instancji.

14 W odwołaniu skarżący powoływał się na umowy jakie zawierał z odbiorcami energii cieplnej. Koniecznym więc było dopuszczenie dowodu z tych umów i ich ocena. A za zupełnie niedopuszczalne uznać trzeba odwoływanie się w tej kwestii do odpowiedzi, jaką skarżący przed wszczęciem postępowania uzyskał z Urzędu Kontroli Skarbowej.

15 Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa procesowego nie tylko wymienionych w skardze, ale także z naruszeniem art. art. 75, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa i to w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

16 Odnośnie uchybień procesowych wskazać też trzeba, że odpowiedź na skargę nie jest formą uzupełnienia motywów zaskarżonego aktu i argumentacja z odpowiedzi na skargę nie może być brana pod rozwagę przez Sąd administracyjny przy ocenie zgodności zaskarżonego aktu z prawem.

17 Zresztą nie zasługuje ona na podzielenie z przyczyn już merytorycznych.

18 Zagadnienie ceny wyjściowej /bazowej/ z punktu widzenia art. 13 ust. 2 pkt 1 ustawy o cenach nie może być rozważane w sposób formalny, bez uwzględnienia celów, dla jakich nadal funkcjonuje ta ustawa i bez uwzględnienia zasad gospodarki rynkowej.

19 Ustawa o cenach ma chronić interesy nabywców /kupujących/.

20 Przy wykładni umownej ceny wyjściowej, jaką zastosowały w sprawie organy obu instancji, ochrona ta stałaby się iluzoryczna.

21 Producent i sprzedawca energii cieplnej dostarczanej do celów użytkowych zainteresowany byłby nie tylko ustaleniem ceny wyjściowej w możliwie najwyższej wysokości, ale zostałby też pozbawiony możliwości z jakichkolwiek przyczyn, do stosowania wobec wszystkich lub wybranych odbiorców, upustów cenowych w stosunku do ceny określonej umową.

22 Stan taki w sprawie zresztą najlepiej ilustrują dokonane przez Izbę porównania pomiędzy cenami płaconymi przez Jednostkę Wojskową (...) a cenami płaconymi przez innych odbiorców zbiorowych. Wynika z nich rzecz paradoksalna, a mianowicie, że skarżący nie naruszyłby prawa, gdyby w stosunku do tej Jednostki pierwotnie nie stosował upustu z umówionej ceny i pobierał cenę taką samą jak od innych odbiorców. W efekcie, w całym spornym okresie rozliczeniowym, chroniona ustawą o cenach Jednostka zapłaciłaby znacznie wyższe należności.

23 Reasumując te część rozważań przyjąć należy, że "ceną ostatnio stosowaną" w rozumieniu par. 1 pkt 2 kolejnych zarządzeń Ministra Finansów - począwszy od zarządzenia Nr 78 z dnia 30 grudnia 1992 r., a skończywszy na zarządzeniu Nr 101 z dnia 27 grudnia 1993 r. - jest cena ustalona umową zawartą przez dostawcę /sprzedawcę/ energii cieplnej z jej odbiorcą /kupującym/, bez uwzględnienia obniżek ceny /upustów/.

24 Innym zagadnieniem dotyczącym meritum sprawy są ceny urzędowe energii cieplnej dostarczanej do mieszkań na cele bytowe.

25 W samej skardze brak jest wyraźnych zarzutów przeciwko tej części decyzji, która brała się z ustalenia, że skarżący przekroczył także poziom cen urzędowych.

26 Zarzuty takie miały miejsce jednak w odwołaniu, a Izba zupełnie się do nich nie ustosunkowała.

27 Skarżący twierdził wówczas, że ustalona cena energii cieplnej na cele bytowe, dotyczyła wyłącznie okresu grzewczego.

28 Jeżeli zatem była to cena energii dostarczanej z pominięciem urządzeń pomiarowych, a więc cena za jeden metr kwadratowy powierzchni ogrzewanej, to zwrócić należy uwagę, że wykonawcze - w stosunku do art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o cenach - decyzje Ministra Finansów publikowane w formie komunikatów ustalały cenę płatną miesięcznie w ciągu całego roku.

29 W sytuacji kiedy twierdzenia skarżącego okażą się prawdziwe, przy ponownym rozpoznaniu sprawy trzeba będzie rozliczyć płaconą przez odbiorców cenę w stosunku rocznym.

30 Z przytoczonych względów zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 2 pkt 1 i 3 oraz zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.