Wyrok z dnia 20 sierpnia 2026 r., XIV C 1544/25

wyrok z dnia 20 sierpnia 2026 r., XIV C 1544/25

Tekst

1 Wyrok+Uzasadnienie

2 Sygnatura akt XIV C [xAnon]/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

3 5 lipca 2026 roku

4 Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku XIV Wydział Cywilny w składzie:

5 Przewodniczący: asesor sądowy [xAnon]

6 po rozpoznaniu 5 lipca 2026 roku w [xAnon]

7 na posiedzeniu niejawnym

8 sprawy z powództwa [xAnon] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [xAnon]

9 przeciwko Towarzystwu [xAnon] Spółce Akcyjnej z siedzibą w [xAnon]

10 o zapłatę

11 I.

12 zasądza od pozwanej na rzecz powódki 857,55 zł (osiemset pięćdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt pięć groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 26 września 2025 roku do dnia zapłaty;

13 II.

14 zasądza od pozwanej na rzecz powódki 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym tę kwotę zasądzono, do dnia zapłaty.

15 asesor sądowy [xAnon]

16 Sygnatura akt XIV C [xAnon]/25

Uzasadnienie

17 wyroku z 5 lipca 2026 r. k. 56

18 ograniczone do wyjaśnienia podstawy prawnej (art. 505

19 8

20 § 4 k.p.c.)

21 Powództwo jest zasadne.

22 I. Podstawa odpowiedzialności pozwanej

23 Podstawę odpowiedzialności ubezpieczyciela stanowi art. 805 § 1 i § 2 pkt 1 k.c. oraz art. 821 k.c. Pozwany zobowiązał się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, zapłacić odszkodowanie za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku (uszkodzenia pojazdu), w zamian za składkę. Szkoda w pojeździe jest interesem majątkowym, który nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu. Niespornie 12 sierpnia 2025 roku miał miejsce wypadek ubezpieczeniowy, w wyniku którego uszkodzeniu uległ pojazd [xAnon] posiadający numer rejestracyjny [xAnon] stanowiący własność [xAnon]. Pojazd był ubezpieczony w ramach Autocasco w pozwanym zakładzie ubezpieczeń. Szkoda została zgłoszona temu ubezpieczycielowi, a poszkodowany zlecił naprawę pojazdu [xAnon] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [xAnon]. II. Legitymacje stron

24 Poszkodowany zbył wierzytelność o zapłatę odszkodowania na rzecz ww. zakładu naprawczego, a ten zbył wierzytelność na rzecz powódki. Wierzyciel mógł bez zgody ubezpieczyciela jako dłużnika przenieść wierzytelność na rzecz innej osoby (art. 509 § 1 i 2 k.c.). Nie ujawniły się okoliczności, aby przelewom sprzeciwiała się ustawa, zastrzeżenie umowne, ani właściwość zobowiązania. Treść przelanej wierzytelności nie budzi wątpliwości. Wraz z wierzytelnością przeszły na powoda wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Legitymacja powódki i pozwanej nie była kwestionowana. III. Podstawa wysokości roszczenia

25 Naprawiając pojazd zakład naprawczy zastosował stawkę 350 zł netto za godzinę prac blacharskich, mechanicznych i lakierniczych. Ubezpieczyciel obliczył wysokość odszkodowania przyjmując stawkę 184 zł netto.

26 Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 2 lit a OWU wysokość odszkodowania ustalana jest przez [xAnon] w kwocie brutto (z VAT) na podstawie wystawionych przez warsztat faktur VAT za naprawę pojazdu (obejmujących koszty robocizny, części zamiennych, materiałów (w tym lakierniczych)), uwzględniających uzgodnione wcześniej z [xAnon] koszty oraz sposób i zakres naprawy. [xAnon] uznaje koszty naprawy wynikające z przedstawionych faktur VAT do poziomu kosztów robocizny ustalonych w oparciu o naprawcze normy czasowe określone przez producenta pojazdu i ujęte w systemie [xAnon], [xAnon] lub DAT, z zastosowaniem stawki za 1 roboczogodzinę, której wysokość zależy od warsztatu naprawiającego pojazd. W przypadku, gdy naprawa pojazdu nastąpiła w innym warsztacie niż warsztat rekomendowany, stosuje się: „stawkę za 1 roboczogodzinę na poziomie średniej arytmetycznej stawek stosowanych przez warsztaty rekomendowane [xAnon] albo warsztaty rekomendowane nie [xAnon], odpowiednio do kategorii warsztatu wykonującego naprawę, działające na terenie województwa, w którym znajduje się ten warsztat”.

27 „Warsztat rekomendowany” to warsztat naprawczy na terenie RP posiadający umowę o współpracę z wartą. Lista warsztatów rekomendowanych znajduje się na stronie internetowej warty www.warta.pl (§ 2 pkt 18 OWU).

28 „Kategoria warsztatu” to podział warsztatów naprawczych według kryterium posiadania autoryzacji producentów pojazdów (autoryzowane stacje obsługi – [xAnon] i nieautoryzowane stacje obsługi – nie [xAnon]) oraz grup marek i rodzajów naprawianych pojazdów (§ 2 pkt 4 OWU).

29 Pozwana przedstawiła tabelę i wewnętrzną opinię z zestawieniem warsztatów [xAnon] w województwie [xAnon] oraz stawek za godzinę prac, z których wynika, że średnia arytmetyczna stawek stosowanych przez te zakłady naprawcze wynosi 184 zł netto.

30 IV. Niedozwolony charakter postanowienia OWU

31 Postanowienie § 14 ust. 2 pkt 2 lit a oraz § 2 pkt 18 OWU ma charakter niedozwolony.

32 Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (art. 3851 § 1 k.c.). Zawierając umowę ubezpieczenia poszkodowany występował w charakterze konsumenta, czyli osoby fizycznej, która dokonała z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio ze swoją działalnością gospodarczą ani zawodową (art. 221 k.c.), zaś pozwana występowała w charakterze przedsiębiorcy, czyli osoby prawnej, która we własnym imieniu wykonywała działalność gospodarczą (art. 431 k.c). Postanowienia OWU nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem. Umowę zawarto na wzorcu zaproponowanym konsumentowi, a w takiej sytuacji obowiązuje domniemanie, że na postanowienia umowy przejęte z wzorca konsument nie ma rzeczywistego wpływu, tj. nie były one z nim indywidualnie uzgodnione (art. 3851 § 3 k.c.). Pozwana, wbrew ciężarowi dowodu z art. 3851 § 4 k.c., nie zaoferowała żadnych dowodów w celu obalenia tego domniemania. Postanowienie OWU rażąco narusza interesy konsumenta, przez co rozumie się nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków konsumenta na jego niekorzyść (wyrok SN z 13.7.2005 r. I CK 832/04; z 29.8.2013 r. I CSK 660/12; z 30.9.2015 r. I CSK 800/14).

33 Po pierwsze, dane niezbędne do wyliczenia wysokości przyszłego świadczenia ubezpieczyciela kształtuje jednostronnie sam ubezpieczyciel. To zakład ubezpieczeń kreuje listę warsztatów rekomendowanych, decydując z jakim podmiotem podejmie współpracę. Może on więc dobrowolnie wybierać warsztaty naprawcze, które oferują najniższe stawki za roboczogodzinę, co pozwoliłoby na obniżanie wypłacanego odszkodowania. W efekcie ubezpieczyciel zastrzegł dla siebie pośrednią możliwość jednostronnego kształtowania wysokości swojego świadczenia. Postanowienie umowne tej treści, które przewiduje wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia, a także postanowienie, które uzależnia spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta, w razie wątpliwości uważa się za niedozwolone (art. 3853 pkt 8 i 18 k.c.). Po drugie, konsument uprawniony z umowy ubezpieczenia powinien być w stanie obliczyć przynajmniej na dzień, w którym planuje naprawić pojazd, jaką wysokość stawki za roboczogodzinę przyjmie zakład ubezpieczeń ustalając wysokość odszkodowania. Wiedza ta jest konsumentowi niezbędna do stwierdzenia, na jakie koszty może on sobie pozwolić, gdyby zlecił naprawę wybranemu przez siebie warsztatowi. Ubezpieczony nie ma przecież obowiązku korzystać z usług warsztatu rekomendowanego przez pozwaną. Przewidują to wprost postanowienia OWU, które na wypadek skorzystania z usług innego warsztatu przewidują obliczenie wysokości odszkodowania według stawki średniej. Żeby natomiast ocenić, czy naprawa w takim warsztacie, innym niż rekomendowany, jest dla konsumenta opłacalna, musi on znać wysokość stawek, na podstawie których ubezpieczyciel wyliczy wysokość odszkodowania, albo przynajmniej powinien być w stanie obliczyć wysokość tych stawek na podstawie znanych mu danych i kryteriów. Wiedzę, jakie są stawki warsztatów rekomendowanych, posiada wyłącznie ubezpieczyciel. Do publicznej wiadomości podaje on tylko listę warsztatów, a nie wysokość stawek. Choćby więc konsument przed dokonaniem naprawy pojazdu zwrócił się do ubezpieczyciela o udzielenie informacji, ile wynosi średnia arytmetyczna stawek według OWU, aby wiedzieć, na jaki koszt naprawy może sobie pozwolić, ubezpieczyciel mógłby tę stawkę ukształtować dowolnie, a konsument nie miałby żadnej możliwości weryfikacji, czy ubezpieczyciel postąpił zgodnie z umową (OWU).

34 Możliwości takiej weryfikacji nie ma nawet sąd w niniejszym postępowaniu po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Pozwana, choć przedłożyła umowy współpracy z zakładami naprawczymi, mogła celowo eliminować warsztaty stosujące wyższe stawki (nie przedstawić umów z tymi warsztatami, pominąć je w wewnętrznej opinii oraz zestawieniu warsztatów i stawek albo przedstawiać umowy w nieaktualnym brzmieniu, z nieobowiązującą już stawką), aby wynik średniej był odpowiednio niski, przebiegając w ekonomicznie akceptowalnym i opłacalnym dla ubezpieczyciela poziomie. Sąd nie zarzuca pozwanej, że faktycznie dopuściła się takiej praktyki procesowej. Nie zmienia to faktu, że przestawione przez pozwaną wyliczenia stawki nie mają charakteru pewnego, a ich prawdziwość zależy wyłącznie od dobrej woli oraz uczciwości ubezpieczyciela. Sądowi z urzędu również wiadomo z innych postępowań toczących się pomiędzy tymi samymi stronami, że lista warsztatów rekomendowanych na stronie internetowej [xAnon] jest aktualizowana, co oznacza, że w chwili wyrokowania lista ta różni się od listy aktualnej na okres naprawy pojazdu. Obiektywna weryfikacja, czy ubezpieczyciel obliczył wysokość odszkodowania zgodnie z OWU, jest zatem możliwa wyłącznie przy założeniu, że ubezpieczyciel przedstawi konsumentowi oraz sądowi kompletną i prawdziwą listę warsztatów rekomendowanych z danego okresu. Twierdzenia pozwanej (tabela z zestawieniem warsztatów i stawek) nie są natomiast dowodami, a w świetle ich zaprzeczenia przez powódkę sąd nie może czynić na ich podstawie ustaleń faktycznych. Ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta oraz ubezpieczyciela w taki sposób, który (1) zapewnia ubezpieczycielowi możliwość dowolnego i jednostronnego kształtowania wysokości swojego świadczenia, (2) pozbawia konsumenta możliwości poznania dokładnych kryteriów ustalania wysokości odszkodowania i (3) pozbawia konsumenta możliwości weryfikacji, czy ubezpieczyciel obliczył odszkodowanie zgodnie z umową, ani czy świadczenie konsumenta jest ekwiwalentne względem świadczenia ubezpieczyciela, rodzi rażącą dysproporcję na niekorzyść konsumenta, czyli rażąco narusza jego interesy, oraz jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, w tym lojalnością i transparentnością działania pozwanej jako zakładu ubezpieczeń.

35 Omawiane postanowienie OWU określa główne świadczenie pozwanej, a mianowicie wysokość odszkodowania, które jest świadczeniem ubezpieczyciela w ramach umowy ubezpieczenia. Jest ono jednak sformułowane niejednoznacznie, zatem stwierdzenie jego niedozwolonego charakteru jest dopuszczalne.

36 Precyzyjny jest rodzaj średniej (arytmetyczna). Zdefiniowane zostało, na jakim terenie mają prowadzić działalność warsztaty brane pod uwagę przy obliczeniach. Stopień precyzji postanowienia OWU nie jest jednak dostateczny.

37 Po pierwsze, na podstawie tekstu postanowienia umowy nie daje się ustalić z jakiego dnia lub choćby okresu należy przyjąć stawki stosowane przez dane warsztaty rekomendowane, zwłaszcza czy ma to być dzień, miesiąc, kwartał czy rok wystąpienia szkody, zgłoszenia szkody, naprawy pojazdu czy dzień ustalenia odszkodowania. Niejednoznaczność w tej kwestii ma znaczenie, ponieważ wysokość stawek za roboczogodzinę prac blacharskich, mechanicznych i lakierniczych podlega zmianom, również w ramach umów współpracy zawieranych przez pozwaną z poszczególnymi zakładami naprawczymi. Z opinii wewnętrznej i tabeli przedstawionej przez pozwaną wynika, że pozwana, ustalając wysokość świadczenia, przyjęła stawki obowiązujące w 2025 r. Działanie to jest jednak oderwane od treści OWU, które nie określa przecież, że podstawę obliczeń mają stanowić stawki akurat w danym roku, a nie np. kwartale. Pozwana zawarła z warsztatami naprawczymi umowy współpracy na czas nieokreślony, zatem strony tych umów mogą z dowolną częstotliwością zmieniać ich treść z zakresie stawki za roboczogodzinę, choćby co miesiąc lub kwartał, a przyczyny takich zmian mogą być różne. Stawki stanowiące podstawę obliczenia średniej arytmetycznej mogą zatem realnie ulec radykalnej zmianie od dnia wystąpienia szkody do dnia ustalenia odszkodowania. W konsekwencji w czasie trwania umowy i nawet w czasie trwania postępowania likwidacyjnego zmieniałaby się istotna cecha świadczenia ubezpieczyciela, jaką jest wysokość odszkodowania. Precyzja w omawianym zakresie jest zatem konieczna. Po drugie, niejednoznaczny jest zakres desygnatów nazwy „rekomendowane warsztaty”. Postanowienie OWU odsyła do listy umieszczonej na stronie internetowej ubezpieczyciela. Nie precyzuje jednak, z jakiego dnia lub okresu powinna pochodzić taka lista, czyli zwłaszcza (jak powyżej) dnia, miesiąca, kwartału lub roku wystąpienia szkody, zgłoszenia szkody, naprawy pojazdu czy ustalenia odszkodowania. Daty tych zdarzeń mogą być istotnie od siebie oddalone, a lista warsztatów współpracujących z pozwaną jest podatna na zmiany. W umowach współpracy zakłady naprawcze i ubezpieczyciel przewidziały możliwość rozwiązania umowy za jednomiesięcznym okresem wypowiedzenia. Uwzględniając przeciętny czas trwania postępowań likwidacyjnych w sprawach szkód w pojazdach mechanicznych (zgodnie z art. 817 § 1 i 2 k.c. maksymalnie 30 lub 90 dni), lista warsztatów rekomendowanych może ulec zmianie od dnia wystąpienia szkody do dnia ustalenia odszkodowania. Zatem oprócz wysokości stawek stosowanych przez poszczególne warsztaty rekomendowane, również lista warsztatów rekomendowanych może ulec realnej zmianie w czasie trwania umowy, a nawet w czasie trwania postępowania likwidacyjnego, co spowodowałoby zmianę cech świadczenia ubezpieczyciela, jaką jest wysokość odszkodowania. Precyzja jest zatem konieczna również w przypadku pojęcia „rekomendowanych warsztatów”.

38 Po trzecie, niejednoznaczne są kryteria rozróżnienia „kategorii warsztatów”. Średnia stawka powinna być obliczona z uwzględnieniem warsztatów „porównywalnej kategorii” do warsztatu dokonującego naprawy. Kryteria rozróżniające kategorię warsztatów obejmują nie tylko posiadanie autoryzacji ([xAnon] lub nie [xAnon]), lecz także „grupy marek i rodzajów naprawianych pojazdów”. Przedstawiona przez pozwaną tabela z zestawieniem warsztatów i stawek, choć dzieli warsztaty na [xAnon] i nie [xAnon], a jako rodzaje naprawianych pojazdów rozróżnia osobowe i ciężarowe do 3,5 tony, to nie wprowadza żadnego rozróżnienia na „grupy marek”, co jest wymogiem OWU. Skoro sama pozwana, przytaczając twierdzenia o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia, nie jest w stanie wykonać postanowień OWU, których jest proferentem, wzmocnieniu ulega ocena sądu, że postanowienia te są niejednoznaczne. Tym samym postanowienie § 14 ust. 2 pkt 2 lit a oraz § 2 pkt 18 OWU spełnia wszystkie definicyjne przesłanki pozytywne i nie spełnia przesłanki negatywnej niedozwolonego postanowienia umownego. Nie ono wiąże zatem konsumenta ex tunc. W konsekwencji nie wiąże ono również cesjonariusza, albowiem cedent mógł przelać na niego jedynie prawa i obowiązki, którymi sam był związany (nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet). Ustalenie średniej arytmetycznej ściśle według postanowień OWU nie byłoby możliwe nawet opierając się w pełni na samych twierdzeniach pozwanej o wysokości stawek i liście warsztatów rekomendowanych. Jak już wyjaśniono, przedstawiona lista warsztatów rekomendowanych i stosowane przez nie stawki nie odpowiada postanowieniom umowy, skoro nie rozróżnia kategorii warsztatów z uwzględnieniem „grup marek pojazdów” zgodnie z § 2 pkt 4 OWU. VI. Wysokość zasądzonego świadczenia

39 Pozwana jest obowiązana wypłacić odszkodowanie za koszty naprawy uszkodzeń pojazdu związanych ze zdarzeniem (§ 14 ust. 1 OWU). Koszty te, z braku wiążących postanowień dotyczących ustalenia wysokości odszkodowania w przedmiotowej sprawie, oraz w celu uniknięcia dowolności, powinny kształtować się na poziomie rynkowym.

40 Stawki zastosowane przez warsztat poszkodowanej (350 zł netto) mieściły się w przedziale rynkowych stawek za roboczogodzinę prac blacharsko-mechanicznych i lakierniczych stosowanych w 2025 r. na rynku lokalnym. Jest to fakt znany sądowi z urzędu, na który sąd zwrócił uwagę stron pismem sądowym z 2 kwietnia 2026 r. (art. 228 § 2 k.p.c.). Dowód z opinii biegłego na ten fakt został pominięty z uwagi na nieuiszczenie zaliczek przez strony. Wysokość niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu wg tak ustalonych stawek wynosi 4403,59 zł. Zakres uszkodzeń i zakres dokonanej naprawy nie były sporne. Pozwana wypłaciła 3546,04 zł, więc do zapłaty pozostaje 857,55 zł, tj. cała kwota dochodzona pozwem.

41 VII. Odsetki za opóźnienie

42 Pozwana opóźniała się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, więc powódka mógł domagać się odsetek za czas opóźnienia, od dnia, gdy roszczenie stało się wymagalne (art. 481 § 1 k.c.).

43 Zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w 30 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe. Odszkodowanie wypłaca się wówczas w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie (art. 817 § 1 i 2 k.c.). Zgłoszenie szkody nastąpiło 18 sierpnia 2025 r. Wezwanie do zapłaty z fakturą za naprawę dotarło do ubezpieczyciela w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią 11 września 2025 r. Dopiero tego dnia wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia wysokości odszkodowania stało się możliwe. Termin 14 dni na spełnienie świadczenia upłynął 25 września 2025 r. Od dnia następnego pozwana pozostaje w opóźnieniu i jest obowiązana do zapłaty odsetek. VIII. Koszty procesu

44 Pozwana, jako strona przegrywająca, zwróci powódce poniesione przez nią koszty procesu niezbędne dla dochodzenia jej praw, zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (art. 98 § 1 i 11 k.p.c.).

45 Powódka poniosła 387 zł kosztów procesu, w tym 100 zł opłaty od pozwu, 270 zł kosztów zastępstwa procesowego i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

46 Wysokość poszczególnych kosztów sąd ustalił na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z 16.11.2006 r. o opłacie skarbowej.

47 asesor sądowy [xAnon]