Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2004 r., OZ 399/04

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2004 r., OZ 399/04

Tekst

TEZY

1 W postępowaniu dotyczącym praw następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) najemcom lokali nie przysługuje prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 9 września 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ewy E.-F., Jasmina E.-F. i Małgorzaty S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2004 r. I SA 38/03 o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym na prawach strony w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 19 listopada 2002 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej - postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

3 Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2004 r., I SA 38/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wnoszącym zażalenie dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na prawach strony podając w uzasadnieniu, iż "kwestia interesu prawnego wnioskodawczyni była już kilkakrotnie rozstrzygana w postępowaniach toczących się w granicach niniejszej sprawy", której przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy W.-M. z dnia 6 sierpnia 1990 r., (...) o oddaniu w użytkowanie wieczyste działki (...) w W. i zwrocie budynku znajdującego się na tym gruncie.

4 Od kwestionowanej decyzji z dnia 6 sierpnia 1990 r. odwołanie wniosły m.in. wnioskodawczynie, będące najemcami budynku (...) w Warszawie. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 1991 r., nr 6191 Prezydent m.st. Warszawy stwierdził niedopuszczalność odwołania uznając, że lokatorzy budynku nie są stronami w rozumieniu art. 28 Kpa. Następnie Ewa E.-F. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 6 sierpnia 1990 r., lecz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 11 lipca 1997 r., (...) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie, którą utrzymało w mocy decyzją z dnia 2 września 1997 r., (...), zaznaczając, że wnioskodawczynie nie mają przymiotu strony w tym postępowaniu.

5 Skargę na powyższą decyzję wniesioną przez Ewę E.-F. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 października 2000 r., IV SA 1934/97 oddalił, potwierdzając stanowisko organu, iż skarżąca jako najemca lokalu nie ma przymiotu strony, a więc legitymacji procesowej do występowania ze skargą. Sąd w uzasadnieniu podkreślił, iż pojęcie strony, a więc podmiotu, któremu w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym przysługuje szczególna pozycja procesowa, zostało zbudowane w art. 28 Kpa na prawnej kategorii interesu strony. Zgodnie z tym przepisem stroną postępowania jest tylko ten podmiot, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie NSA, nie budzi wątpliwości pogląd, że kategoria interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego.

6 Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie dotyczy praw następców prawnych byłych właścicieli do gruntu i znajdującego się na nim budynku mieszkalnego, objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy /Dz.U. nr 50 poz. 279/.

7 Sąd w niniejszej sprawie ustalił, że status prawny wnioskodawczyni od czasu wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uległ zmianie, a zatem są one nadal najemcami lokalu. Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, Sąd uznał, że jest związany oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

8 Zażalenie na powyższe postanowienie wniosły Ewa i Jasmin E.-F. oraz Małgorzata S., podnosząc, iż są jako najemcy zainteresowane sprawą uczestnictwa w postępowaniu, gdyż "zwrot" nieruchomości dotyka wprost ich interesów prawnych ze względu na utratę możliwości wykupu lokalu. Powołały się na uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r., OPS 6/03, w której został wyrażony pogląd, iż najemca, który zawarł umowę ze Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego, jest stroną w postępowaniu o zwrot nieruchomości.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

10 Całkowicie należy podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż w postępowaniu dotyczącym praw następców prawnych byłych właścicieli do gruntu i znajdującego się na nim budynku mieszkalnego, objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, najemcom lokali w tych budynkach, pomimo iż ich prawo do lokalu opierało się na stosunku ze Skarbem Państwa /jednostka samorządu terytorialnego/, prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym nie przysługuje. Brak jest bowiem takiego przepisu prawa materialnego, z którego mógłby wynikać interes prawny najemców w rozumieniu art. 28 Kpa.

11 Również Sąd uznał się związany oceną prawną w tym względzie, wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 października 2000 r., IV SA 1934/97, skoro dotyczył on oceny udziału wnoszących skargę kasacyjną jako najemców lokali w postępowaniu dotyczącym tej samej nieruchomości w aspekcie stosowania dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

12 Nie można podzielić stanowiska przedstawionego w zażaleniu, iż stan ten zmienia uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r., OPS 6/03 /ONSA 2004 Nr 1 poz. 10/. Uchwała ta dotyczy bowiem spraw zwrotu nieruchomości wywłaszczonych. W niniejszej sprawie natomiast nieruchomość (...) w W. nie została wywłaszczona, lecz jej własność odjęta na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r.

13 Nie można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że pogląd wyrażony w tej uchwale ma odniesienie do niniejszej sprawy.

14 Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.