Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2005 r., OSK 1242/04

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2005 r., OSK 1242/04

Tekst

TEZY

1 Z rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców wynika, że czynności orzecznicze dotyczą stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami u osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi lub tramwajami oraz osób kierujących tymi pojazdami. Orzeczenia wydane w tym postępowaniu stanowią jedynie stwierdzenie stanu zdrowia określonej osoby, a więc mają charakter zaświadczeń o stanie faktycznym.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojciecha S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2004 r. III SA/Gl 153/04 w sprawie ze skargi Wojciecha S. na pismo Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 3 listopada 2003 r. (...) w przedmiocie badań lekarskich kierowców postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

3 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę Wojciecha S. na pismo Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 3 listopada 2003 r., (...) w przedmiocie badań lekarskich kierowców.

4 Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie następującego stanu faktycznego i prawnego:

5 Zaskarżonym pismem Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował Wojciecha S., że orzeczenie lekarskie M. Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 1 sierpnia 2003 r., (...), w którym stwierdzono u odwołującego się brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz ustalono datę ponownego badania lekarskiego za trzy lata, stało się ostateczne. W piśmie tym Instytut wskazał, że procedurę wnoszenia odwołania od orzeczeń lekarskich ustalających stan zdrowia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców reguluje przepis par. 13 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców /Dz.U. nr 69 poz. 772/. Zgodnie z przepisem par. 14 rozporządzenia, Wojciech S. pismem z dnia 19 sierpnia 2003 r. został wezwany na badania lekarskie. Na badanie to, zaplanowane na dzień 8 września 2003 r., nie stawił się, dlatego też pismem z dnia 3 listopada 2003 r. został poinformowany, że zaskarżone przez niego orzeczenie lekarskie M. Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 1 sierpnia 2003 r. stało się ostateczne. Jednocześnie Instytut zwrócił uwagę, że jego pismo z dnia 3 listopada 2003 r. nie jest decyzją administracyjną ani też orzeczeniem lekarskim. Podkreślił ponadto, że wydanie orzeczenia lekarskiego jest możliwe jedynie po uprzednim zbadaniu osoby zainteresowanej.

6 Pismem z dnia 30 grudnia 2003 r. Wojciech S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach skargę na pismo Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 3 listopada 2003 r., (...). Skarżący wniósł m.in. o uchylenie orzeczenia lekarskiego M. Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 1 sierpnia 2003 r., (...). W kolejnym natomiast piśmie procesowym /z dnia z 28 marca 2004 r./ skarżący zarzucił, że Instytut nie przesłał Sądowi całości akt postępowania, do czego był zobowiązany z mocy prawa, jak też zarzucił, że zaskarżone pismo jest decyzją administracyjną wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa. Taką decyzją jest również zaskarżone orzeczenie lekarskie.

7 Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w odpowiedzi na skargę przyznał, że skarżący wniósł odwołanie od orzeczenia lekarskiego M. Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 1 sierpnia 2003 r., (...). Dlatego też, zgodnie z przepisem par. 14 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców /Dz.U. nr 69 poz. 772; zwane dalej rozporządzeniem/ wyznaczono skarżącemu termin badania /na dzień 8 września 2003 r./. Przewidziane badanie lekarskie nie zostało jednak przeprowadzone i w konsekwencji w terminie trzydziestu dni Instytut nie zdołał wydać orzeczenia. Ponownie podkreślił, że zaskarżone pismo nie jest ani decyzją administracyjną, ani też orzeczeniem lekarskim, a jedynie odpowiedzią informująca skarżącego, że orzeczenie lekarskie, zgodnie z par. 14 rozporządzenia, Instytut mógł wydać po uprzednim przebadaniu go.

8 Wobec takiego stanu rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny po stwierdzeniu, że skarżone pismo nie jest decyzją administracyjną bądź postanowieniem ani też aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień albo obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 par. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ odrzucił skargę na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd podkreślił, że przepisy art. 3 par. 2 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczają rzeczowy zakres kompetencji sądów administracyjnych i że zarówno orzeczenie lekarskie z dnia 1 sierpnia 2003 r., jak i pismo z dnia 3 listopada 2003 r. nie pochodzą od organu administracji publicznej. W sprawie brak więc ostatecznej decyzji administracyjnej.

9 Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Wojciech S. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której powołując się na obie podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie par. 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999 r. przez błędne przyjęcie, że M. Ośrodek Medycyny Pracy w K. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie są organami wykonującymi zadania z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 1 pkt 2 Kpa w przypadku prowadzenia badań kierowców. W ramach drugiej z podstaw kasacyjnych zarzucił naruszenie art. 52 par. 2 i art. 134 par. 1 oraz art. 166 w zw. z art. 141 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające wpływ na wynik sprawy.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

12 Przede wszystkim podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej /art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi na podstawie art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jej podstawami. Przytoczone podstawy kasacyjne determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie może tym samym podjąć własnej inicjatywy w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Rola Sądu w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się wyłącznie do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów skarżącego.

13 Skarżący w swojej skardze kasacyjnej powołuje się m.in. na naruszenie prawa materialnego. W związku z takim ukierunkowaniem tej skargi należy podkreślić, że art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidując oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego określa jednocześnie postacie, w jakich to naruszenie może nastąpić, a mianowicie przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Ostatnio wymieniona postać naruszenia prawa materialnego wyraża się pominięciem obowiązującego przepisu, który powinien być zastosowany w konkretnej sprawie. Wadliwość tej postaci naruszenia prawa sprowadza się więc w istocie do wadliwego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej lub mylnej subsumcji. Z tego punktu widzenia skarga kasacyjna wniesiona przez skarżącego czyni zadość powyższym wymaganiom, gdyż wskazuje na OSK 1242/04 niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji par. 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców /Dz.U. nr 69 poz. 772; zwane dalej rozporządzeniem/. W związku z tak sformułowanym zarzutem to należy stwierdzić, że w myśl par. 10 rozporządzenia, badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ przeprowadza się w jednostkach organizacyjnych, o których mowa w par. 13 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 tegoż rozporządzenia.

14 Chodzi tu o osoby poddawane badaniom lekarskim w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, tj. osoby ubiegające się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia; kierujące pojazdem skierowane przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli: uczestniczyły w wypadku drogowym, w którym był zabity lub ranny, kierowały pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, ponadto osoby kierujące pojazdem skierowane decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu ich zdrowia. Jednostkami uprawnionymi do przeprowadzenia badań są: wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania badanego oraz ustawowo wyszczególnione w par. 13 ust. 3 rozporządzenia jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy. Jedną z tych jednostek jest Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Zaznaczyć należy, że w pierwszej instancji orzeczenia lekarskie wydają uprawnieni lekarze.

15 Z powyższych przepisów w żadnej mierze nie wynika, ażeby uprawnione do przeprowadzania przedmiotowych badań wojewódzkie ośrodki medycyny pracy i jednostki badawczo -rozwojowe były organami administracji publicznej, a wydawane przez nie orzeczenia miały charakter decyzji administracyjnych. To samo odnosi się do orzeczeń wydawanych przez uprawnionych lekarzy. Uprawnieni do przeprowadzenia badań lekarze i określone w rozporządzeniu jednostki nie są organami, które samodzielnie wszczynają postępowanie z urzędu lub prowadzają je po wniesieniu wniosku przez stronę. Z rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców wynika, że czynności orzecznicze dotyczą stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami u osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi lub tramwajami oraz osób kierujących tymi pojazdami. Orzeczenia wydane w tym postępowaniu stanowią jedynie stwierdzenie stanu zdrowia określonej osoby, a więc mają charakter zaświadczeń o stanie faktycznym. Wydawane są w postępowaniu dwuinstancyjnym /par. 13 rozporządzenia/, a orzeczenia organu odwoławczego chociaż są ostateczne, to jednak nie kończą postępowania dotyczącego uprawnienia badanej osoby do kierowania pojazdami, bo postępowanie to dalej się toczy, z tym że już przed właściwym organem administracji publicznej. W tym właśnie postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej zainteresowana osoba może zgłaszać wszelkie zarzuty związane z warunkami i trybem przeprowadzania badań lekarskich oraz z wydawaniem orzeczeń lekarskich.

16 Z przytoczonych względów zgłoszone przez skarżącego w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego i prawa o postępowaniu należy uznać za nietrafne. Skoro więc skarga nie dotyczyła aktu lub czynności wymienionych w art. 3 par. 2 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to tym samym zachodzący w sprawie brak kompetencji sądu administracyjnego uzasadniał jej odrzucenie na podstawie art. 58 par. 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

17 W tej sytuacji zgodnie z art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.