Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2023 r., I OZ 610/22

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2023 r., I OZ 610/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 24 października 2022 r., sygn. akt II SA/GI 1192/22 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 24 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1192/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (daje również Sąd I instancji/Sąd Wojewódzki) odrzucił skargę S. S. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej również Kolegium) z [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

3 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 27 lipca 2022 r. Z. S., działający jako kurator częściowo ubezwłasnowolnionego S. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na opisaną powyżej decyzję Kolegium.

4 W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 19 sierpnia 2022 r., wezwano Z. S. do usunięcia, w terminie 7 dni, od dnia doręczenia wezwania, braku formalnego skargi poprzez nadesłanie odpisu postanowienia sądu rejonowego o ustanowieniu jego osoby kuratorem do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi, przy jednoczesnym wskazaniu, że należy do kręgu osób wymienionych w art. 35 P.p.s.a., uprawnionych do występowania w charakterze pełnomocnika skarżącego przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze pełnomocnika.

5 Powyższe wezwanie doręczone zostało Z. S. 6 września 2022 r. Mimo upływ terminu brak formalny skargi nie został jednak uzupełniony.

6 W piśmie z 19 sierpnia 2022 r. (powinno być z 18 września 2022 r.) nadesłanym telefaksem oraz drogą pocztową, Z. S. oświadczył, że nie wyraża zgody na tryb uproszczony oraz wnosi o zawieszenie postępowania na okres czterech tygodni, celem umożliwienia mu zapoznania się z odpowiedzią na skargę i ustosunkowania się do niej. Z uwagi na to, że ponad dwa tygodnie przebywał poza domem - nie miał możliwości zapoznania się treścią ww. odpowiedzi.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucając skargę zwrócił uwagę, że Z. S. wniósł skargę, wskazując, że działa jako kurator i pełnomocnik S. S. Nie przedłożył jednak odpisu prawomocnego orzeczenia sądowego o ustanowieniu go kuratorem, co uniemożliwiło ustalenie zakresu uprawnień kuratora. Sąd I instancji wskazał przy tym, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że został on ustanowiony kuratorem dla częściowo ubezwłasnowolnionego brata S. S.

8 Obowiązkiem Sądu było więc zweryfikowanie, czy Z. S. na mocy postanowienia sądu opiekuńczego jest uprawniony do dokonywania czynności prawnych i procesowych w imieniu S. S. Sąd I instancji wskazał przy tym, że kurator może podejmować działania w postępowaniu administracyjnym lub cywilnym, a także dokonywać czynności prawnych jeśli w orzeczeniu o jego powołaniu zostanie do tego upoważniony (jako przedstawiciel ustawowy) (por. G. Matusik, komentarz do art. 183 KRO (w:) K. Osajda, Kodeks rodzinny i opiekuńczy, 2020, wyd. el./Legalis). Uzyskanie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu prawomocnego orzeczenia sądowego o ustanowieniu kuratorem było zatem warunkiem ustalenia zakresu uprawnień kuratora, tj. czy jest on przedstawicielem ustawowym skarżącego.

9 Sąd I instancji wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało doręczone Z. S. 6 września 2022 r. Ustawowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął zatem 13 września 2022 r. Mimo upływu terminu - brak formalny skargi nie został uzupełniony. Jednocześnie Sąd I instancji zaznaczył, że to nie rolą Sądu było wystąpienie do sądu rodzinnego o wydanie postanowienia o ustanowieniu kuratora. To kurator, powołując się na swoje umocowanie do działania w imieniu skarżącego miał obowiązek je wykazać. Dodatkowo Sąd I instancji wyjaśnił, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi jest terminem ustawowym, co oznacza, że nie jest możliwe jego skracanie ani przedłużanie. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w tym terminie braków formalnych skargi, Sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 29/06, POP 2007/5/69).

10 Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. S., wskazując, że odrzucenie skargi z powodu niedoręczenia w terminie siedmiu dni oryginału postanowienia sądu o ustanowieniu go kuratorem świadczy o staraniu się zapobieżenia rozpatrzeniu wniesionej przez niego skargi. Wskazał, że jako kurator Skarżącego nie był w stanie w zakreślonym przez Sąd terminie uzyskać oryginału postanowienia sądu o ustanowieniu go kuratorem. Zaznaczył, że od Sądu w [...] dzieli go 1000 km i granica państwa. Jednocześnie do zażalenia załączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z 18 lutego 2014 r., sygn. akt [...] o ustanowieniu go kuratorem Skarżącego.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

12 Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej "P.p.s.a.", skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednocześnie w myśl art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie natomiast do postanowień art. 29 P.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 P.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W tym miejscu należy wskazać, że odmienny skutek został przewidziany w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., w myśl którego sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, że niespełnienie przez przedstawiciela ustawowego lub organ albo osobę, o której mowa w art. 28 P.p.s.a., obowiązku wykazania swego umocowania przy pierwszej czynności w postępowaniu, stosownie do treści art. 29 tej ustawy, stanowi podstawę do odrzucenia skargi (po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do usunięcia tego braku) na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (por. M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 29, LEX/el. 2019 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego).

13 Wobec powyższego Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach właściwie wezwał Z. S. do usunięcia, w terminie 7 dni od, dnia doręczenia wezwania, braku formalnego skargi przez wykazanie umocowania do działania w imieniu strony skarżącej, tj. przedłożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu orzeczenia sądowego o ustanowieniu go kuratorem S. S., pod rygorem odrzucenia skargi. Nie ulega również wątpliwości, że w terminie wyznaczonym w zarządzeniu z 19 sierpnia 2022 r. - nie nadesłano wymaganego dokumentu, a zatem zaistniała obligatoryjna przesłanka do odrzucenia skargi wskazana w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

14 Dodatkowo podnieść należy, mając na uwadze argumentację zażalenia, że Sąd nie kwestionuje, iż kurator Skarżącego mieszka za granicą. Niemniej jednak słusznie Sąd I instancji wskazał, że to nie rolą Sądu było wystąpienie do sądu rodzinnego o wydanie postanowienia o ustanowieniu go kuratorem. To kurator, powołując się na swoje umocowanie do działania w imieniu Skarżącego miał obowiązek je wykazać. Tym bardziej, że kurator Skarżącego po otrzymaniu wezwania Sądu I instancji do uzupełnienia braku formalnego skargi w dniu 6 września 2022 r., dopiero pismem z 18 września 2022 r. (nadesłanym drogą faksową), a więc po upływie 7 dniowego terminu na jego wykonanie, który upłynął 13 września 2022 r. - oświadczył jedynie, że nie wyraża zgody na tryb uproszczony oraz wnosi o zawieszenie postępowania na okres czterech tygodni, celem umożliwienia mu zapoznania się z odpowiedzią na skargę i ustosunkowania się do niej. Z uwagi na to, że ponad dwa tygodnie przebywał poza domem, nie miał możliwości zapoznania się treścią ww. odpowiedzi. Nie podniósł przy tym, że ma jakiekolwiek trudności z przedłożeniem oryginału lub uwierzytelnionego odpisu prawomocnego orzeczenia sądowego o ustanowieniu go kuratorem S. S. Powyższe podniósł dopiero w złożonym zażaleniu.

15 Końcowo zaznaczyć należy, że okoliczności związane z ewentualnym brakiem winy w niedokonaniu czynności w terminie, takie jak miejsce zamieszkania kuratora poza granicami kraju i niemożności zdobycia w zakreślonym przez Sąd terminie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu orzeczenia sądowego o ustanowieniu go kuratorem S. S. - nie mogą wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Okoliczności te mogą stać się natomiast przedmiotem oceny Sądu I instancji w odrębnym postępowaniu incydentalnym w przypadku złożenia przez kuratora Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.

16 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.