Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2015 r., I OZ 1171/15

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2015 r., I OZ 1171/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2015 r. o sygn. akt I SA/Wa 1115/12 z wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 M.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 marca 2012 r., nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej.

3 Wyrokiem z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1115/12 Sąd oddalił skargę M.S.

4 W dniu 4 marca 2015 r. (data prezentaty) wpłynął do Sądu wniosek M.S. o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu PPF Skarżący oświadczył w nim, że zamieszkuje sam i nie ma środków do życia. Jest bezrobotny i nie przysługuje mu emerytura ani renta. Nie posiada oszczędności, ani nieruchomości, z wyjątkiem mieszkania o powierzchni 32 m2.

5 Zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2015 r., Sąd wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji, czy przyznana M.S. renta z tytułu niezdolności do pracy jest przyjmowana przez uprawnionego. W przypadku negatywnej odpowiedzi Sąd wezwał o wskazanie kwoty świadczenia, które w przypadku złożenia wniosku o wznowienie wypłaty renty byłaby wypłacona M.S.

6 Odpowiadając na powyższe zarządzenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że M.S. ma przyznane prawo do renty, jednak jej wyłata została wstrzymana na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W przypadku gdyby M.S. złożył w maju 2015 r. wniosek o wznowienie wypłaty świadczenia otrzymałby rentę za okres od maja 2012 r. do kwietnia 2015 r. w wysokości 29.778,63 zł.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

8 Sąd stanął na stanowisku, że przewidziana w przepisach instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast w przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca. W niniejszej sprawie zdaniem WSA w Warszawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznych kosztów jego utrzymania. Na podstawie zebranych informacji Sąd ten uznał, że skarżący jest osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. M.S. może uzyskać środki pieniężne dokonując odbioru kwoty zgromadzonej z tytułu wskazanej, niepobieranej renty za okres ostatnich 3 lat. Prawo pomocy adresowane jest bowiem do osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej z przyczyn od nich niezależnych. Natomiast M.S., jest świadomy faktu, że renta mu przysługuje, mimo deklarowania braku środków do życia - dobrowolnie jej nie pobiera. Z uwagi na to, że podjął decyzję o rezygnacji z jednego ze źródeł utrzymania, to konsekwencją dokonanego wyboru jest stwierdzenie, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn wyłącznie od niego zależnych. Jednocześnie jego sytuacji majątkowej w żaden sposób nie można porównywać do sytuacji majątkowej osób, które - mimo podejmowanych starań - nie są w stanie opłacić kosztów udziału w postępowaniu.

9 Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.S.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

12 Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

13 Na podstawie art. 245 § 1-3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

14 We wniesionym zażaleniu M.S. nie podważył prawdziwości twierdzeń ZUS o przysługującej mu rencie. Nie wykazał też, że przysługująca mu renta stanowi – jak twierdzi – nienależne świadczenie. Ponadto nie wskazał okoliczności, które by na to wskazywały. Sąd pierwszej instancji nie miał zatem powodów, aby uznać, że informacje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie odpowiadają prawdzie. Biorąc zaś pod uwagę środki finansowe, jakimi w świetle dostępnych sądowi materiałów dysponować może skarżący, nie powinno ulegać wątpliwości, iż poniesienie przez niego kosztów wynajęcia pełnomocnika nie będzie powodowało uszczerbku w utrzymaniu się skarżącego w stopniu, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Godzi się przy tym dodać, że przyznanie prawa pomocy nie może wystąpić w sytuacji, gdy sam wnioskujący o to prawo własnym działaniem doprowadza się do stanu zubożenia, który miałby uzasadniać przyznanie tego prawa (por. postanowienie NSA z dnia 1 lipca 2015 r. o sygn. akt I OZ 727/15). W tym kontekście Sąd zauważa, że jak wynika z akt sprawy skarżący nie złożył stosowanego wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, aby wznowić wypłaty mu renty.

15 W nawiązaniu do zarzutów zażalenia należy też dodać, że nie było przeciwwskazań prawnych do tego, aby w sprawie orzekła Sędzia WSA Elżbieta Lenart (por. art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).

16 Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.