Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2009 r., I OW 44/09

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2009 r., I OW 44/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody Mazowieckiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Mazowieckim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.J. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 11 stycznia 1963r. znak [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości KW Nr [...] położonej w Warszawie postanawia: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Uzasadnienie

2 Wojewoda Mazowiecki wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozpoznanie negatywnego sporu kompetencyjnego z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie przez wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Warszawie, jako organu właściwego do rozpoznania sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Warszawa [...] z [...] stycznia 1963 r. znak [...], którą stwierdzono projekt podziału nieruchomości KW Nr [...] położonej w Warszawie. O wszczęcie postępowania w sprawie wniósł J. J.

3 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z [...] stycznia 2009 r. nr [...] przekazało wniosek J. J. Wojewodzie Małopolskiemu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w decyzji z [...] stycznia 1963 r. orzeczono, że właściciel nieruchomości obowiązany jest, zgodnie z postanowieniami art. 13 ustawy z 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości, na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. RP Nr 35, poz. 249) przekazać bezpłatnie na własność państwa teren pod ulicę o pow. 208.00 m2.

4 Jak wynika z wypisu rejestru gruntów oraz z odpisu księgi wieczystej ulica [...] stanowi własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej jest wojewoda.

5 Ustosunkowując się do stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Wojewoda Mazowiecki wskazał na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego. Według przyjętego stanowiska w orzecznictwie, właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę przy wydaniu kwestionowanej decyzji, a w przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się organ, na który przeszła właściwość w tych sprawach, a następnie na podstawie art. 17 K.p.a. określa się organ wyższego stopnia. W sprawie podstawą materialnoprawną kwestionowanej decyzji były przepisy ustawy z 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 ze zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 września 1972 r. w związku z wejściem z życie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, która z kolei utraciła moc w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Do dnia 21 grudnia 1997 r. sprawy dotyczące podziału nieruchomości należały do właściwości organów administracji rządowej. Wejście w życie ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zmieniło właściwość rzeczową organów powołanych do orzekania w sprawach podziału nieruchomości, przekazując je organom samorządowym (tj. wójtom, burmistrzom, prezydentom miast). Zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. organem pierwszej instancji właściwym w sprawach podziału nieruchomości jest wójt, burmistrz, prezydent. Są to organy jednostek samorządu terytorialnego, które przejęły dotychczasowa kompetencję nieistniejących już dziś kierowników urzędów rejonowych, w których gestii poprzednio znajdowały się sprawy podziału nieruchomości.

6 Z dniem 1 stycznia 1999 r. zmieniła się również, w omawianej kategorii spraw, właściwość organów wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a., którymi w indywidualnych sprawach administracyjnych należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego są w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. . Nr 122, poz. 593 ze zm.) – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych – samorządowe kolegia odwoławcze, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

7 Wojewoda jest organem wyższego stopnia tylko wtedy, gdy istnieje ku temu wyraźna podstawa ustawowa uzasadniająca właściwość wojewody jako organu zobowiązanego do rozpatrzenia złożonego wniosku. Takiej regulacji w ocenie Wojewody Mazowieckiego nie zawiera ustawa z 21 sierpnia 1997 r. Należy więc uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie jest organem wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję z dnia [...] stycznia 1963 r., a zarazem zgodnie z art. 157 § 1 K.p.a. właściwym do orzekania w kwestii nieważności tej decyzji i wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

8 Powołał się na rzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazujące w tego rodzaju sprawach właściwość samorządowych kolegiów odwoławczych.

9 Samorządowe Kolegium, Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na wniosek Wojewody Mazowieckiego wnosiło o wskazanie Wojewody Mazowieckiego jako organu właściwego w sprawie.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

11 Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Przy czym spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy czyli gdy mamy do czynienia z tożsamością sprawy, co do której właściwość przypisują sobie dwa organy lub nie wyprowadzają swojej właściwości.

12 Spór kompetencyjny powstał w sprawie z wniosku J. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej z [...] stycznia 1963 r. znak [...], którą zatwierdzono projekt podziału nieruchomości KW Nr [...] położonej w Warszawie.

13 Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 157 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, właściwym do stwierdzenia nieważności jest organ wyższego stopnia. Ustalenie właściwości instancyjnej reguluje art. 17 Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 17 reguluje ustalenie właściwości instancyjnej organów administracji publicznej w obowiązującej strukturze organów powołanych do prowadzenia orzecznictwa administracyjnego.

14 Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie jest ograniczone przesłanką przedawnienia, z tego względu może dotyczyć również decyzji wydanych przez organy, które zostały zniesione w strukturze ustrojowej administracji publicznej.

15 W takim przypadku ustalenie właściwości instancyjnej należy opierać na regule ustalenia organu wyższego stopnia wobec organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie w trybie postępowania zwykłego według aktualnych rozwiązań w zakresie właściwości rzeczowej.

16 Według art. 98 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) "Podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział". Zgodnie z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego "Organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są: w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego – samorządowe kolegia odwoławcze, chyba, że ustawy szczególne stanowią inaczej".

17 Art. 96 ust. 1 powołanej ustawy expressis verbis przyznaje właściwość wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta. Nie została ta właściwość przyznana staroście, z zakwalifikowaniem spraw podziału nieruchomości do spraw wykonywanych przez starostę z zakresu administracji rządowej. Art. 9a powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zatem zastosowania.

18 Zgodnie z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206) wojewoda jest organem wyższego stopnia tylko gdy tak stanowią przepisy szczególne. Powołana ustawa o gospodarce nieruchomościami w sprawach podziału nieruchomości nie zawiera przepisów szczególnych, które przyznawałyby właściwość instancyjną wojewodzie we wszystkich sprawach prowadzonych na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Art. 9a powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami ogranicza właściwość instancyjną wojewody jako organu wyższego stopnia tylko do spraw określonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej.

19 W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.