Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2019 r., I OW 19/19

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2019 r., I OW 19/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Burmistrzem Miasta i Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej odpłatności za pobyt R.H. i P.H. w schronisku dla bezdomnych postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Burmistrzowi Miasta [...] ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 22 stycznia 2019 r. Burmistrz Miasta [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem, a Burmistrzem Miasta i Gminy [...] przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej odpłatności za pobyt R.H. i P.H. w schronisku dla bezdomnych.

3 W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] oraz Gminno-Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] od czerwca 2018 r. analizują kwestię ustalenia, na którym z ośrodków spoczywa prawny obowiązek ponoszenia kosztów pobytu R.H. i jej syna P.H. w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet i Mężczyzn w [...].

4 Następnie wnioskodawca wskazał, że Gminno-Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] odmówił ponoszenia opłat za pobyt R.H. i P.H., gdyż jego zdaniem cele życiowe ww. nie są skupione w Gminie [...]. Powołał się przy tym na treść art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

5 Uznając ww. za bezdomnych w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Burmistrz Miasta [...] stoi natomiast na stanowisku, że właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy. Uzasadnione jest stąd obciążenie Gminy i Miasta [...] kosztami pobytu w schronisku i udzielonej pomocy finansowej dla państwa H., których to ww. Gmina odmawia ponoszenia.

6 Burmistrz Miasta i Gminy [...] w odpowiedzi na wniosek wniósł o jego odrzucenie, ewentualnie o oddalenie przedmiotowego wniosku.

7 W uzasadnieniu wskazał, że Burmistrz Miasta [...] wydał 2 stycznia 2019 r. decyzję w przedmiocie skierowania P.H., a wcześniej 1 października 2018 r. decyzję w przedmiocie skierowania P.H. i R.H. do schroniska dla bezdomnych. Skoro sprawy są załatwione ostatecznymi decyzjami to nie sposób twierdzić, że istnieje spór pomiędzy organami co do tego, który organ ma wydać decyzję.

8 Następnie wskazano, że Burmistrz Miasta [...] doręczał Burmistrzowi Miasta i Gminy [...] kopie wskazanych decyzji w celu uzyskania refundacji kosztów przyznanej pomocy i w tym zakresie rzeczywiście pomiędzy stronami istnieje spór z uwagi na odmowę refinansowania ze strony Miasta i Gminy [...], ale nie jest to spór o właściwość, ale spór natury cywilnoprawnej. Sprawa w tym zakresie jest więc sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c., a zatem wniosek jako niedopuszczalny powinien zostać odrzucony.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzygnięcie tego rodzaju sporu sprowadza się do wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy w postępowaniu jurysdykcyjnym. W konsekwencji spór o właściwość może powstać wyłącznie na gruncie indywidualnej sprawy administracyjnej o stanie faktycznym przedstawionym w piśmie skierowanym do organu, która podlega władczemu rozstrzygnięciu organów administracji publicznej, w szczególności w drodze decyzji administracyjnej.

11 Należy zauważyć, że Burmistrz Miasta [...] wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie w ramach indywidualnej sprawy administracyjnej, ale w związku z domaganiem się zwrotu poniesionych kosztów od innego organu, tj. Burmistrza Miasta i Gminy [...], który w jego ocenie jest zobowiązany do poniesienia kosztów świadczeń udzielonych beneficjentom. Wskazać należy, że tego rodzaju rozliczenie jest kwestią wtórną wobec przyznanego świadczenia i nie ma charakteru sprawy administracyjnej rozstrzyganej decyzją administracyjną (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OW 55/08; postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I OW 248/13).

12 W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie spór o właściwość między organami nie występuje. W istocie dotyczy on bowiem wyłącznie kwestii związanej ze zwrotem wydatków poniesionych w związku z przyznanymi stronie świadczeniami. Zagadnienie dotyczące zwrotu wydatków zostało przez ustawodawcę uregulowane w art. 101 ust. 7 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Z powołanego przepisu nie wynika, aby zwrot wydatków gminie podlegał rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że rozliczenia między gminami następujące na podstawie art. 101 ust. 7 u.p.s. nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej, tym samym nie można mówić o wystąpieniu w tych sprawach sporu o właściwość w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 101 ust. 7 u.p.s. nie odnosi się bowiem do organów gmin i nie wyposaża ich w kompetencję do wydania decyzji, lecz do samych gmin. Dotyczy zatem relacji majątkowej między dwiema osobami prawnymi przybierającej postać stosunku zobowiązaniowego, w ramach którego jednej osobie przysługuje roszczenie wobec drugiej o zapłatę określonej kwoty pieniężnej. Odmienną kwestią pozostaje fakt, że ten stosunek jest uwarunkowany wcześniejszym rozstrzygnięciem o charakterze administracyjnym, określającym kwotę podlegającą zwrotowi. Spór o zwrot wydatków stanowi sprawę cywilną należącą do właściwości sądu powszechnego, która nie może być załatwiona w drodze decyzji lub innego aktu administracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia: 28 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 73/06; 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I OW 97/08; 1 czerwca 2010 r., sygn. akt I OW 75/10; 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 201/11; 22 września 2016 r., sygn. akt I OW 104/16; 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I OW 154/17).

13 Z tego względu uznać należy, że wniosek, który ma na celu merytoryczne rozstrzygnięcie kwestii spornej, a nie wyznaczenie organu właściwego do rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej, nie dotyczy sporu o właściwość w rozumieniu art. 4 P.p.s.a. i jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu.

14 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § P p.p.s.a.