Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., I OSK 456/05

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., I OSK 456/05

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Henryk Dolecki (spr.), Izabella Kulig-Maciszewska, Protokolant Anna Harwas, po rozpoznaniu w dniu 2 września 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Powiatu G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 stycznia 2005r.sygn. akt III SA/Gd 312/04 w sprawie ze skargi Tadeusza B. na uchwałę Zarządu Powiatu G. z dnia 17 marca 2004 r. (...) w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół Rolniczych w R. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

2 W dniu 17 marca 2004 r. Zarząd Powiatu G. podjął uchwałę (...), którą na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592/ oraz art. 5c pkt 2 i art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. nr 95 poz. 425 ze zm./, po uzyskaniu pozytywnej opinii Kuratora Oświaty, odwołał z dniem 17 marca 2004 r., Tadeusza B. ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w R. Jednocześnie, w tym samym dniu, skierowano do Tadeusza B. pismo informujące o treści uchwały oraz motywach jej podjęcia. W piśmie wskazano, że placówka, której Tadeusz B. był Dyrektorem, otrzymała na podstawie decyzji z dnia 14 maja 1993 r. od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomość niezabudowaną o pow. 28,7386 ha /działka nr 189/21/. Decyzja określała, że nieruchomość została przekazana szkole w celu prowadzenia działalności rolniczej o charakterze dydaktyczno-produkcyjnym. Powiat G. był zainteresowany przejęciem nieruchomości na własność z przeznaczeniem na cele dydaktyczne szkoły i dlatego Zarząd Powiatu G. wystąpił do Dyrektora Oddziału Terenowego AWRSP w G. z prośbą o nieodpłatne przekazanie m.in. opisanej nieruchomości. W dniu 30 czerwca 2000 r. Rada Powiatu G. podjęła uchwałę o nieodpłatnym przejęciu przez Powiat G. własności nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nieruchomość miała służyć realizacji zadań własnych Powiatu G. w zakresie oświaty. Tadeusz B. pomimo, że wiedział o planach przejęcia przez Powiat G. przedmiotowych gruntów na własność z przeznaczeniem na cele oświatowe realizowane przez Zespół Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w R., to jednak umożliwił sprzedaż przez AWRSP gruntów osobom trzecim i sam został nabywcą jednej z działek o pow. 1,2499 ha. Sprzedaż działek nastąpiła bez wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zarządu nad nieruchomościami oddanymi szkole w zarząd, bez zwrotu mienia AWRSP w razie wygaśnięcia zarządu stwierdzonego protokołem zdawczo-odbiorczym zawierającym spis z natury przejmowanych działek, z częściami składowymi. Działania te naruszały przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 11 sierpnia 1997 r. w sprawie trybu przekazywania mienia wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w razie ustanowienia lub wygaśnięcia zarządu, oraz trybu ustalania i wnoszenia opłat /Dz.U. nr 101 poz. 636/.

3 W związku z tym Zarząd Powiatu stwierdził, że utracił zaufanie i dlatego niemożliwa jest dalsza współpraca z Tadeuszem B. jako Dyrektorem Zespołu Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w R., którego Powiat G. jest organem prowadzącym. Okoliczności te uzasadniają odwołanie ze stanowiska dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

4 Skargę na powyższą uchwałę wniósł Tadeusz B. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności jako podjętej niezgodnie z prawem. Skarżący powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że w pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" stanowiących podstawę odwołania dyrektora nie mieści się każde naruszenie prawa przez dyrektora i pojęcie to musi być rozumiane wąsko. Wskazał nadto, że w orzecznictwie sądowym wykształcił się pogląd, iż odwołanie na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, jest zbliżone do odwołania o jakim mowa w art. 52 par. 1 w zw. z art. 70 par. 1 i 3 Kodeksu pracy i związane jest ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych, a także z popełnieniem przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa. Nie przedstawiono jednak dowodów na ciężkie naruszenie przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych, czy też popełnienie przestępstwa. Skarżący w obszernych wywodach przedstawił okoliczności związane z przekazaniem nieruchomości i jej podziałem wskazując, że nabycie przez niego jednej z działek nastąpiło przy zachowaniu wszelkich formalności przewidzianych prawem.

5 Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku /III SA/Gd 312/04/ stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Sąd wskazał, że zaskarżona uchwała nie ma uzasadnienia, a doręczone wraz z nią skarżącemu pismo z dnia 17 marca 2004 r., nawet jeśli uznać je za uzasadnienie uchwały, to należy przyjąć, że prawidłowość podjętej uchwały należy oceniać jedynie na podstawie tych okoliczności, które w tym uzasadnieniu zostały wskazane. Poza tym okoliczności te muszą wynikać z materiału dowodowego, potwierdzającego ich zaistnienie. Na podstawie akt administracyjnych nie można jednak ustalić przebiegu zdarzeń, ani też ocenić zarzutów stawianych skarżącemu. Akta administracyjne składają się przede wszystkim z dokumentów dotyczących przekazania mienia w zarząd szkole, z wyjątkiem pisma z dnia 14 lutego 2002 r. AWRSP Oddziału Terenowego, które dotyczy pozytywnego stanowiska wobec wniosku o rezygnację z części działki nr 189/21. Oceniając treść dokumentów zebranych w sprawie Sąd stwierdził, że nie można na ich podstawie przyjąć by zostały spełnione przesłanki z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, co dawałoby podstawę do przyjęcia, że miał miejsce szczególnie uzasadniony przypadek.

6 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Zarząd Powiatu G., reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania polegające na wydaniu wyroku po przeprowadzeniu rozprawy bez udziału organu i jego pełnomocnika, którzy nie byli zawiadomieni o terminie rozprawy. Stanowi to naruszenie art. 91 par. 2 i art. 109 p.p.s.a., które w konsekwencji pozbawiło stronę możliwości obrony swoich praw. Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty przez przyjęcie, że umożliwienie sprzedaży przez AWRSP działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości, oddanej wcześniej w zarząd szkole, osobom trzecim i nabycie jednej z działek przez Tadeusza B., nie stanowiło przypadku szczególnie uzasadnionego, dającego podstawę odwołania dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

7 W skardze kasacyjnej wskazano, że zawiadomienie o terminie rozprawy przeznaczone dla pełnomocnika organu zostało wysłane omyłkowo nie na wskazany przez organ adres: P., ul. W. 16, lecz na adres: S., ul. W. 16. Na ten sam, niewłaściwy adres wysłano też odpis pisma Tadeusza B. z dnia 29 listopada 2004 r.

8 Nadto w skardze kasacyjnej w obszernych wywodach strona skarżąca wskazała na okoliczności uzasadniające zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, podnosząc, że działania Tadeusza B. dały podstawę do zastosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

9 W odpowiedzi na skargę Tadeusz B. wniósł o rozstrzygnięcie sprawy i wzięcie pod uwagę treści prawomocnego wyroku z dnia 10 maja 2005 r. Sądu Okręgowego - Sądu Pracy w G., z uzasadnienia którego wynika, że tylko prawomocny wyrok sądu administracyjnego stwierdzający nieważność uchwały może umożliwić mu powrót na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół Rolniczych w R.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Stosownie do art. 183 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami kasacyjnymi wskazanymi w skardze kasacyjnej, a z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania sądowego.

12 Podstawa kasacyjna, wskazana przez stronę skarżącą, dotycząca naruszenia prawa procesowego jest uzasadniona.

13 Zawiadomienie o terminie rozprawy, skierowane do organu, zostało wysłane przez Sąd na adres S. ul. W. 16, zamiast na właściwy adres wskazany przez organ w pismach procesowych, a mianowicie P. ul. W. 16. W identyczny sposób postąpiono z pismem procesowym z dnia 10.12.2004 r. skierowanym do organu, które wysłano do S.

14 Zawiadomienie o terminie rozprawy zostało zwrócone Sądowi przez pocztę z adnotacją o awizowaniu i pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym. Dało to następnie podstawę do wydania zarządzenia o pozostawieniu zawiadomienia w aktach ze skutkiem doręczenia. W protokole rozprawy z dnia 12 stycznia 2005 r. po sprawdzeniu stawiennictwa stron, stwierdzono, że za Zarząd Powiatu G. nikt się nie stawił, pomimo prawidłowego zawiadomienia. Sąd błędnie przyjął w ten sposób, że organ został w sposób właściwy zawiadomiony o terminie rozprawy.

15 Takie działanie Sądu daje podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 183 par. 2 pkt 5 p.p.s.a., ponieważ strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, które polega na tym, że strona wskutek wadliwości czynności procesowych Sądu nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach, przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji /zob. wyrok SN z dnia 10 czerwca 1974 r., II CR 155/74 - OSPiKA 1975 z. 3 poz. 66/.

16 Stwierdzenie nieważności daje zatem podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie.

17 W tej sytuacji odniesienie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, podniesionego w skardze kasacyjnej, byłoby przedwczesne, ponieważ sprawa winna być ponownie rozpoznana merytorycznie, po zapoznaniu się z argumentacją strony nieuczestniczącej w rozprawie.

18 Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.