Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., I OSK 238/08

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., I OSK 238/08

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech Sędziowie: sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska (spr.) sędzia del. NSA Wiesław Czerwiński Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 37/07 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz B. S. kwotę 380 /trzysta osiemdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/GL 37/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], którym utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] nr [...], odmawiająca przyznania B. S. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika (ucznia) P. O. Odmowa podyktowana była tym, że B. S. nie spełniał warunków do przyznania dofinansowania, bowiem umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego z P. O. zawarta została [...], który w tej dacie, jako urodzony [...], był pełnoletni, a nie młodociany.

3 B. S. w postępowaniu odwoławczym podnosił, iż P. O. rozpoczął przygotowanie zawodowe w innym zakładzie, a po likwidacji tego zakładu, celem zapewnienia ciągłości przygotowania zawodowego, w jego zakładzie, a przepisy w takiej sytuacji pozwalają na zachowanie statusu młodocianego kontynuującego naukę zawodu, zaś w postępowaniu sądowoadministracyjnym wskazywał na wykładnię celowościową przepisów mających zastosowanie w sprawie, z której wynika, że młodociany to osoba pobierająca naukę zawodu aż do jej ukończenia.

4 Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym jaki miał miejsce w sprawie - podpisanie umowy [...] pozwalającej na podjęcie i ukończenie szkolenia egzaminem czeladniczym [...] - organy prawidłowo zastosowały art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), który ustala zasady i warunki dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych, przyjmując jako kryterium podstawowe dofinansowania datę zawarcia umowy przez pracodawcę z młodocianym w celu przygotowania zawodowego. Zdaniem Sądu, w sprawie bez znaczenia było to, że P. O. rozpoczął kształcenie na podstawie umowy zawartej z innym pracodawcą ([...] - [...]), gdyż ocenie podlegał wniosek o przyznanie dofinansowania skarżącemu. Wojewódzki Sąd podkreślił, że sprawy związane z zatrudnieniem młodocianych reguluje art. 190 i nast. k.p., w myśl których (art. 190 § 1 k.p.) za młodocianego uważa się osobę, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat, co oznacza, że zakresem podmiotowym ustawy o systemie oświaty i przepisów wykonawczych do niej są objęte osoby, które w chwili zatrudnienia w celu praktycznej nauki zawodu nie przekroczyły 18 roku życia. Na podstawie art. 70 b/ ust. 1 ustawy o systemie oświaty, dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego może otrzymać pracodawca, spełniający kryteria w tym przepisie wskazane wówczas, gdy zatrudni młodocianego, który także odpowiada określonym w nim warunkom, przy założeniu, że młodociany mieści się w pojęciu zdefiniowanym przez art. 190 § 1 k.p.a.

5 Reprezentowany przez adwokata, B. S. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i rozpoznania skargi, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 190 § 1 w zw. z art. 191 § 5 Kodeksu pracy w zw. z § 13 i 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że osoba pełnoletnia, której przysługuje status pracownika młodocianego, w razie podjęcia nauki zawodu w tym samym zawodzie u innego pracodawcy w ramach nieprzerwanego procesu nauki zawodu, traci status pracownika młodocianego, podczas gdy z prawidłowej wykładni tych przepisów (w tym wykładni historycznej § 14 rozp.) wynika, że art. 191 § 5 k.p. w zw. z § 13 i 14 cyt. rozporządzenia stanowiących wyjątek od zasady wyrażonej w art. 190 § 1 k.p., który to wyjątek pozwala kontynuować proces nauki zawodu u nowego pracodawcy nawet po ukończeniu 18 roku życia (powołano się przy tym na wyrok NSA z 10 października 2007 r. I OSK 1198/07).

6 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Zasady dofinansowywania kosztów kształcenia młodocianego pracownika regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), zwane dalej "ustawą". Art. 70 ust. 1 ustawy określa warunki jakie muszą zostać spełnione, aby mogło zostać przyznane to dofinansowanie, którego wysokość określają dalsze przepisy tego artykułu. Dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego mogą otrzymać pracodawcy, którzy - jak to podkreślił Wojewódzki Sąd - spełniają łącznie dwie przesłanki, które zawiera art. 70 b/ ust. 1, a z których każda dotyczy obu podmiotów - stron umowy w celu przygotowania zawodowego, tj. pracodawcy i młodocianego. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że pracodawca - skarżący B. S. warunek go dotyczący spełnia, kwestią sporną jest natomiast wymóg odnoszący się do młodocianego, przy czym nie w kwestii ukończenia nauki i zdania egzaminu, bo takie obowiązki przepis ten nakłada, ale w kwestii statusu pracownika. Spór idzie o to, czy zatrudniony przez B. S. uczeń P. O. jest młodocianym, w rozumieniu tego przepisu.

9 Ustawa o systemie oświaty nie zawiera definicji młodocianego pracownika, co powoduje konieczność odwołania się do przepisów Kodeksu pracy i wykonawczych do tego aktu.

10 Zgodnie z art. 190 § 1 k.p. pracownikiem młodocianym jest osoba, która ukończyła 16 lat, ale nie przekroczyła 18 lat. Jednak art. 190 zawiera upoważnienie do wydania aktów wykonawczych, z których wynikają "wyjątki" od tej zasady, jak to określono w skardze kasacyjnej. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia (Dz. U. Nr 60, poz. 278 ze zm.) w § 13 stanowi, że osoby, które przed ukończeniem nauki zawodu osiągnęły pełnoletność, kończą tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych. Jak zatem z przepisu tego wynika, osoba, która przekroczyła 18 rok życia pozostaje jednak pracownikiem młodocianym do czasu ukończenia nauki zawodu, choć w myśl art. 190 § 1 k.p. powinna przestać być takim pracownikiem. Przepisy tego rozporządzenia statuują zatem wyłom w zasadzie dotyczącej górnej granicy wieku młodocianego, określonej w § 1 art. 190 k.p., przy czym, wydane także na mocy art. 190 k.p. przepisy przewidują wyjątki co do dolnej granicy wieku, dot. zatrudnienia młodocianych.

11 Art. 190 § 1 k.p. określa generalną zasadę pozwalającą na ustalenie jaka osoba jest pracownikiem młodocianym, jednak przepisy wykonawcze. wydane na podstawie tego artykułu, tj. art. 190 k.p. czynią wyłom w tej zasadzie.

12 W niniejszej sprawie wydaje się, że kwestia statusu P. O. jako młodocianego pracownika wynikła z tego, że w trakcie nauki zawodu doszło do zmiany zakładu pracy, a zmiana ta nastąpiła już po osiągnięciu przez niego pełnoletności, stąd odmowa zastosowania § 13 cyt. wyżej rozporządzenia. W tej sytuacji należ odwołać się do wykładni celowościowej, na tle stanu faktycznego tej sprawy.

13 P. O. rozpoczął naukę zawodu, zawierając stosowną umowę, bez swojej winy nie mógł kontynuować tej nauki w zakładzie, w którym ją rozpoczął (likwidacja), zatem bez dnia przerwy kontynuował naukę i ukończył ją w innym zakładzie. Gdyby nie ta, niezawiniona przez ucznia, zmiana, jego pierwotny pracodawca otrzymałby dofinansowanie, gdyż status młodocianego gwarantował § 13 cyt. rozporządzenia. Celem tego przepisu jest to, aby pracownika młodocianego, zatrudnionego w celu nauki zawodu, nie pozbawić praw, które mu z tego tytułu służą. Kształcenie młodocianego rodzi także, obok obowiązków, również uprawnienia dla pracodawcy, w tym dofinansowanie kosztów kształcenia. Pracodawca, zatrudniający młodocianego na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, ma zatem prawo do dofinansowania nawet wówczas, gdy młodociany, kończąc naukę, przestał mieścić się w granicach wieku określonego w art. 190 § 1 k.p., bowiem osiągnął pełnoletność. Zmiana pracodawcy w trakcie przygotowania zawodowego nie może pociągać za sobą utraty przez młodocianego jego statusu, a co za tym idzie uprawnienia pracodawcy do dofinansowania kosztów kształcenia. Uznać należy, że jeżeli dochodzi do zmiany pracodawcy w razie przygotowania zawodowego z przyczyn uzasadnionych, przerwa w zatrudnieniu jest rozsądna, a kontynuacja przygotowania w tym samym lub pokrewnym zawodzie, to pracownik młodociany nie traci swego statusu nawet, jeżeli zmiana ta nastąpiła już po osiągnięciu pełnoletności. W takiej sytuacji, tj. zmiany w zatrudnieniu w ww. warunkach, należy uznać, iż została zachowana przesłanka dofinansowania, o której mowa w art. 70 b/ ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

14 Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 i 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).