Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2012 r., I OSK 1882/11

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2012 r., I OSK 1882/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.), Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 39/11 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 39/11 oddalił skargę J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

3 Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

4 Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] września 2009 r. nr [...] ustalającej J. G. opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w wysokości: 2.470,00 zł miesięcznie od dnia 19 czerwca 2007 r. do dnia 31 marca 2008 r., 1.280,59 zł miesięcznie od dnia 1 kwietnia 2008 r. do dnia 31 marca 2009 r. i 1.374,68 zł miesięcznie od dnia 1 kwietnia 2009 r. oraz ustalającej termin do uregulowania opłaty w kwocie 11.920,42 zł.

5 W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia [...] czerwca 2007 r. J. G. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej w B. Od dnia jej umieszczenia w tym domu została ustalona odpłatność w kwocie 1.201,87 zł miesięcznie, przy czym poinformowano że kwota odpłatności będzie ulegała zmianie w przypadku zmiany sytuacji dochodowej.

6 Wobec zmiany wysokości dochodu wynikającego ze zmiany wysokości świadczeń otrzymywanych z ZUS, decyzją z dnia [...] maja 2008 r. zmieniono wysokość opłaty, ustalając opłatę miesięczną w wysokości 1.280,59 zł.

7 Następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. wznowiono z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia J. G. miesięcznej wysokości opłaty za pobyt w DPS, z uwagi na uzyskanie informacji o sprzedaży mieszkania za kwotę 80.000 zł. Na jaw wyszła nowa istotna okoliczność, nieznana organowi ustalającemu opłatę, która istniała przy wydaniu decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w domu.

8 Z oświadczenia J. G. wynika, że jej córka J. H. aktem notarialnym z dnia 1 marca 2007 r. (numer [...]), działając z jej pełnomocnictwa, dokonała sprzedaży mieszkania na swoją rzecz i męża, za umowną kwotę 80.000 zł. Córka zapłaciła jej tę kwotę do rąk własnych w dniu sprzedaży mieszkania i podpisania aktu notarialnego. Jednocześnie oświadczyła, że nie posiada pieniędzy ze sprzedaży mieszkania, wydała je na potrzeby bieżące.

9 Ponadto J. H. oświadczyła, że w imieniu matki sprzedała na swoją rzecz i męża mieszkanie za kwotę 80.000 zł, gotówkę w tej kwocie przekazała jej w dniu sporządzenia aktu notarialnego. Obie zgodnie oświadczyły, że cena za mieszkanie została wypłacona do rąk własnych J. G.

10 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2010 r. powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji I instancji.

11 Skargę od powyższej decyzji wniosła J. G. w uzasadnieniu podnosząc, że nigdy nie otrzymała zapłaty za sprzedane bez swojej wiedzy mieszkanie. Nie posiada żadnych środków finansowych na zapłatę wymaganej kwoty za pobyt w DPS. Wskazała również, że protokół z dnia 17 września 2009 r. podpisywała w sytuacji szczególnej, pod wpływem przymusu psychicznego w obawie, że jej córka może trafić do więzienia. Ponadto nie mogła zapoznać się z aktem notarialnym sprzedaży, bo nikt jej go nie pokazał, nie przeczytała treści protokołu i nie została poinformowana o jego skutkach. Zarzuciła, że SKO w swojej decyzji nie uwzględniło jej oświadczenia z dnia 18 czerwca 2009 r., z którego wynika, że mieszkania nie sprzedała ani nie darowała córce.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę na powyższą decyzję podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku, iż przy wydaniu decyzji z [...] września 2009 r. nie wystąpiły przesłanki pozwalające na wyeliminowanie jej z obrotu prawnego z powodu jej nieważności.

13 Zwrócono uwagę, że w obrocie prawnym pozostaje akt notarialny (dokument urzędowy o szczególnej mocy dowodowej) z treści którego bezspornie wynika, że przedmiotowe mieszkanie zostało sprzedane za kwotę 80.000 zł. Ponadto dowód z przesłuchania J. G. i J. H. na okoliczność uzyskania przez zobowiązaną dochodu ze sprzedaży mieszkania przeprowadzono z zachowaniem trybu art. 77, 79, 83 oraz 68 i 69 k.p.a.

14 Zdaniem WSA słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku przyjęło, że są to wystarczające dowody, potwierdzające fakt uzyskania dochodu ze sprzedaży mieszkania. Oświadczenie o tym zostało uzyskane bezpośrednio od osoby, której mieszkanie zostało sprzedane. To osoby zainteresowane dokonaniem transakcji kupna sprzedaży mieszkania zgodnie oświadczyły (pod odpowiedzialnością karną), że cena ze sprzedaży została wypłacona. Organ w postępowaniu nieważnościowym nie ma kompetencji do podważania prawdziwości aktu notarialnego ani zeznań składanych pod odpowiedzialnością karną. Kwestie dotyczące tego czy w trakcie przedmiotowych czynności procesowych doszło do fałszerstwa podpisu, podania nieprawdy lub innych działań mających znamiona przestępstwa leży w gestii organów ścigania.

15 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła J. G., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Ponadto wnosząca skargę kasacyjną wniosła o zasądzenie nieopłaconej pomocy prawnej za postępowanie kasacyjne.

16 Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 litc. c w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] listopada 2010 r. została wydana w oparciu o dowody pozyskane w oczywistej sprzeczności z zasadami określonymi w art. 68 § 1 i 2 k.p.a. Zarzuty te były podnoszone w skardze do WSA, jednakże zaskarżonym wyrokiem nie zostały uwzględnione chociaż w pełni uzasadnione były zarzuty rażącego naruszenia przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez organ i Sąd I instancji stanu faktycznego w sprawie tj. kto w istocie sporządzał protokół przesłuchania J. G. z dnia 17 września 2009 r.

17 Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną WSA w zaskarżonym wyroku błędnie przyjął datę tego protokołu wskazując, że jest to protokół przesłuchania z "dnia 17 września 2010 r.", czy w rzeczy samej dowód taki, na podstawie którego został ustalony stan faktyczny, nie został pozyskany z rażącym naruszeniem prawa – art. 68 – 69 k.p.a., przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna jest niezasadna.

19 Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. Sąd nie dopatrzył się, by zaszły przesłanki z art. 183 § 2 P.p.s.a., w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej.

20 Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a.

21 Art. 133 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Do naruszenia tego przepisu doszłoby wówczas zatem, gdyby Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale innym niż ten, który jest zawarty w aktach sprawy. Naruszenie art. 133 P.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas, gdy strona wykaże konkretne zdarzenia wynikające z akt sprawy, których Sąd I instancji nie uwzględnił oraz ich wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zgodnie z powołanym art. 133 § 1 P.p.s.a. wydając orzeczenie oparł się na aktach sprawy, dokonując osądu, że organy wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który został poddany wszechstronnej ocenie i nie wyszedł poza materiał dowodowy.

22 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazać należy, że zgodnie z powołanym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji zastosował się do dyspozycji tego przepisu, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy, jakie wskazuje ustawa. Trafnie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w obrocie prawnym pozostaje akt notarialny z dnia 1 marca 2007 r. Akt notarialny jest dokumentem urzędowym, który korzysta z domniemania nie tylko autentyczności, ale także zgodności z prawdą tego co, zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wzruszenie aktu notarialnego może nastąpić tylko w drodze postępowania sądowego. Skoro ww. akt nie został wyeliminowany z obrotu prawnego, to prawidłowo organ i Sąd I instancji przyjęły, że J. H. działając w imieniu matki – J. G. dokonała sprzedaży mieszkania na swoją rzecz i męża za umowna kwotę 80.000 zł. Kwota ta została zapłacona do rąk własnych J. G. w dniu sprzedaży mieszkania i podpisania aktu notarialnego (§ 3 aktu notarialnego z dnia 1 marca 2007 r., rep. A [...]). Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że dopóki umowa zawarta w formie aktu notarialnego nie zostanie wzruszona w trybie prawem przewidzianym i funkcjonuje w obrocie prawnym, dopóty winna być uwzględniana przez wszystkie podmioty, a w szczególności przez organy administracji publicznej. Nieuznanie faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym stanowiłoby oczywiste naruszenie przepisów prawa procesowego.

23 W tej sytuacji kwestionowanie protokołu przesłuchania J. G., a w szczególności stawianie zarzutów odnoszących się do osoby, która go sporządzała pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

24 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

25 Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 - 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.