Art. 83

Pokaż w całym akcie

Art. 83 Kodeksu postępowania administracyjnego
Art. 83.
§ 1. Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonka strony, wstępnych, zstępnych i rodzeństwa strony oraz jej powinowatych pierwszego stopnia, jak również osób pozostających ze stroną w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli. Prawo odmowy zeznań trwa także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.
§ 2. Świadek może odmówić odpowiedzi na pytania, gdy odpowiedź mogłaby narazić jego lub jego bliskich wymienionych w § 1 na odpowiedzialność karną, hańbę lub bezpośrednią szkodę majątkową albo spowodować naruszenie obowiązku zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej.
§ 3. Przed odebraniem zeznania organ administracji publicznej uprzedza świadka o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania.
§ 4. Mediator nie może być przesłuchany w charakterze świadka co do faktów, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że uczestnicy mediacji zwolnią go od obowiązku zachowania tajemnicy mediacji.

art. 83 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691)

art. 83 k.p.a.

Orzecznictwo

1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 14 stycznia 2011 r., II OSK 2006/09

   …uczestniczącym w postępowaniu niezbędnych wyjaśnień i pouczeń, w tym braku uprzedzenia przesłuchiwanych osób o przysługującym im zgodnie z art. 83 § 1 k.p.a. prawie odmowy składania zeznań. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższych zarzutów nie można uznać za trafne. Skuteczność zarzutu…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 20 września 2016 r., II OSK 3123/14

   …zastąpić dowodu z zeznań świadków przeprowadzonego z zachowaniem wymogów określonych w art. 67, art. 68, art. 69, art. 70, art. 79, art. 82 i art. 83 k.p.a. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z jednej strony wprowadzają dużo swobody w zakresie pozyskiwania przez organ administracji…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 17 maja 2018 r., II GSK 2141/16

   …postępowania w sprawie o wykroczenie nie stoi na przeszkodzie przesłuchaniu go w charakterze świadka w sprawie administracyjnej, w trybie art. 83 k.p.a. Ponadto, w rozpoznawanej sprawie kierowca przyjął mandat karny, a zatem nie zakwestionował okoliczności będących przedmiotem postępowania. Z…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 15 stycznia 2009 r., I OSK 338/08

   …odebraniem zeznania organ uprzedza świadka o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 83 § 2 K.p.a.). Choć trafnie wskazała skarżąca, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uchylającej decyzji z dnia [...] marca 2007 r. nakazało przeprowadzić…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 7 grudnia 2016 r., II GSK 3688/16

   …dowód grzywną do 50 zł. Aby ocenić, czy odmowa złożenia zeznania przez świadka była bezzasadna, należy mieć na uwadze, że w myśl art. 83 § 1 k.p.a. nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonka strony, wstępnych, zstępnych i rodzeństwa strony oraz jej…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 26 listopada 2013 r., II OSK 1498/12

   …ppsa (punkt 3 petitum skargi kasacyjnej) przez nieuwzględnienie skargi mimo mającego wpływu na wynik sprawy naruszenia przez organ administracji art. 83 § 1 i art. 10 § 1 kpa wskutek nie przeprowadzenia – mimo stosownego wniosku skarżących – dowodu z przesłuchania w charakterze świadka M. K. Wójt…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 23 czerwca 2022 r., I OSK 1076/19

   …ich analizy i podania wyników tejże analizy w uzasadnieniu decyzji II instancji (w zw. z 107 § 1 pkt 6 k.p.a.). - art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 k.p.a. a contrario polegające na zaakceptowaniu odstąpienia przez organ I instancji i samoistnym zaniechaniu przez Wojewodę Mazowieckiego powołania…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 8 lipca 2014 r., I OSK 2874/12

   …art. 91 § 1 i 2 kpa, lecz także wskazuje na nieprawidłowe przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. Świadkowie nie zostali pouczeni w trybie art. 83 § 3 kpa. Zeznania każdego ze świadków muszą być spontaniczne, zindywidualizowane; po fazie swobodnych zeznań, strony i przewodniczący rozprawie…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 1 lutego 2010 r., II OSK 262/09

   …jest podjęcie jej poszukiwań, a w razie negatywnego wyniku takich poszukiwań konieczne jest podjęcie postępowania dowodowego na podstawie art. 83 § 3 i art. 86 k.p.a. przewidujących odebranie zeznań lub oświadczeń, z uprzedzeniem świadków lub stron o odpowiedzialności karnej, a następnie…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 2 kwietnia 2009 r., II OSK 477/08

    …do świadków kodeks zna jedynie dowód z zeznań świadka, złożonych właśnie po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania – art. 83 § 3 k.p.a. Tak więc racje miał Sąd I instancji uznając, że organy administracji naruszyły podstawowe zasady postępowania wyjaśniającego zawarte w art 7…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 83 (480)

Historia zmian

Bez zmian od 3 listopada 2025 r.