Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2017 r., I OSK 1737/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2017 r., I OSK 1737/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Gl 63/16 w sprawie ze skargi M. N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Gl 63/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi M. N., stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach oraz że nie miało ono rażącego charakteru, w pozostałym zakresie, tj. żądania wymierzenia grzywny w wysokości 3000 zł na rzecz skarżącej skargę oddalił.

3 Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

4 Starosta Tarnogórski, pismem z [...] lipca 2011 r., wypowiedział M. N. dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości i zaproponował nową, a wniosek M. N. kwestionujący opłatę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach oddaliło, orzeczeniem z [...] października 2011 r.

5 Wnioskiem z [...] kwietnia 2013 r. M. N. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem z [...] października 2011 r., Samorządowe Kolegium zaś postanowieniem z [...] maja 2013 r. odmówiło wznowienia, utrzymując je w mocy postanowieniem z [...] lipca 2013 r. Postanowienia te zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 19 grudnia 2013 r. ze wskazaniem, że dopuszczalne jest wznowienie postępowania w sprawach aktualizacji opłaty rocznej, jak i stwierdzenia nieważności orzeczeń. W wyniku tego wyroku Samorządowe Kolegium, postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r., wznowiło postępowanie i orzeczeniem z [...] maja 2014 r. odmówiło uchylenia orzeczenia z [...] października 2011 r., utrzymując w mocy orzeczenie z [...] maja 2014 r. decyzją z [...] października 2015 r. Na skutek uchylenia rozstrzygnięć Kolegium, wydanych w obu instancjach przez Wojewódzki Sąd wyrokiem z 15 kwietnia 2016 r. Samorządowe Kolegium decyzją z [...] sierpnia 2016 r. uchyliło swoje orzeczenie z [...] października 2011 r. i ustaliło wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego.

6 Skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania wznowieniowego M.N. wniosła [...] grudnia 2016 r., podając, że po wznowieniu postępowania dot. decyzji z [...] maja 2014 r., odmawiającej uchylenia orzeczenia z [...] października 2011 r., Samorządowe Kolegium zawarło błędne pouczenie o możliwości zaskarżenia decyzji wznowieniowej, na skutek czego został wniesiony sprzeciw do sądu powszechnego, który postanowieniem z 3 grudnia 2014 r. uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, który postanowieniem z 29 czerwca 2015 r. odrzucił sprzeciw – skargę jako niedopuszczalną, zaznaczając, że od decyzji z [...] maja 2014 r. przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżąca podkreśliła, że błędne pouczenie spowodowało kilkunastomiesięczną przewlekłość w sprawie, konieczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu, wadliwy skład Kolegium, wadliwy operat, które to ostatnie wady wytknął Wojewódzki Sąd, a których nie dostrzegło Kolegium.

7 Stwierdzając przewlekłość postępowania, Wojewódzki Sąd podkreślił, że przewlekłość to nie tylko opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, ale także jego nieporadność, gdy nie działa on wnikliwie i szybko, a podejmuje czynności i środki nieadekwatne dla wyjaśnienia okoliczności. Sąd wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznania sprawy załatwiany był od 10 lipca 2015 r. do 11 września 2015 r., nadto decyzja kończąca postępowanie została wydana [...] sierpnia 2016 r., choć akta sprawy Kolegium otrzymało z Sądu już 15 kwietnia 2016 r., a nie były prowadzone żadne czynności dowodowe, w sprawie zatem zaistniała przewlekłość postępowania. Przewlekłość ta, zdaniem Sądu nie miała charakteru rażącego, gdyż taka występuje wówczas, gdy jest oczywiście widoczna i pozbawiona jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia. W sprawie natomiast, stwierdził Wojewódzki Sąd, przekroczenie terminów nie było zbyt duże, zatem nie było też uzasadnione zasądzenie wnioskowanej przez skarżącą grzywny.

8 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. N., reprezentowana przez radcę prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej pkt 2 i 3 i stwierdzenia, że przewlekłość organu w przedmiotowej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a nadto wymierzenia organowi grzywny w wysokości 3 tysięcy złotych, względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi zarzuciła:

9 – naruszenie przepisu postępowania, a to art. 149 § 1a i § 2 w zw. z art. 35 § 1, art. 37 i 65 § 1 k.p.a., poprzez ich wadliwe zastosowanie prowadzące do braku stwierdzenia rażącej przewlekłości oraz wymierzenia organowi grzywny, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

10 Odpowiadając na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium podkreśliło, że nie ma ona uzasadnionych podstaw.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga kasacyjna mogła być rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym, gdyż obie strony zrzekły się przeprowadzenia rozprawy.

13 Zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły być uznane za usprawiedliwione.

14 Jedną z zasad postępowania administracyjnego jest, wyrażona w art. 12 k.p.a., zasada szybkości postępowania, obligująca organ do działania w sprawie wnikliwie i szybko. Naruszenie tej zasady, tj. działanie opieszałe, niesprawne, podejmowanie czynności zbędnych, niemających uzasadnienia to właśnie przewlekłość postępowania. Błędy organu, wadliwe rozstrzygnięcia, wadliwe pouczenia o środkach odwoławczych lub ich brak w konsekwencji przedłużają postępowanie, prowadząc także do przewlekłości. U przyczyn przewlekłości leży więc zawsze niesprawność i nieporadność organu.

15 W niniejszej sprawie taka sytuacja i niesprawność i nieporadność Samorządowego Kolegium miała miejsce.

16 Odmowa wznowienia postępowania, odmowa uchylenia orzeczenia w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, błędne pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych to właśnie nieporadność Samorządowego Kolegium powodująca przewlekłość postępowania, ale wynikająca z odmiennej wykładni przepisów, czy oceny okoliczności sprawy. Orzekanie w kwestii przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (2 miesiące), czy o istocie sprawy – aktualizacja opłaty rocznej (4 miesiące) to przewlekłe postępowanie, bowiem ze zwłoką nieuzasadnioną okolicznościami.

17 Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd uznał, iż Samorządowe Kolegium dopuściło się przewlekłości postępowania. Jednak zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem, iż przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego, powodującego też konieczność orzeczenia grzywny.

18 Postępowanie Kolegium nie było wnikliwe i szybkie, jak to nakazuje art. 12 k.p.a., jednak wnikliwość wynikała z błędnej wykładni przepisów czy odmiennej oceny okoliczności, brak zaś szybkości nie był, jak to podzielił Wojewódzki Sąd, nadmierny w stosunku do terminów zakreślonych art. 35 k.p.a., zatem przewlekłości nie można było przypisać rażącego charakteru.

19 Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.