Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2018 r., I OSK 149/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2018 r., I OSK 149/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2500/15 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia i nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia i nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej oraz uchylił poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2014 r.

3 Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.

4 Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej jako "Prezes ULC", "organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.),w zw. z art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1393 ze zm.), w związku z art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz.Urz. WE L 46 s.1, 2004 – dalej jako "Rozporządzenie"), po rozpatrzeniu wniosku S. Sp. z o.o. (dalej jako "skarżący", "przewoźnik lotniczy") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...], którą Prezes ULC stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit. b Rozporządzenia poprzez zaniedbanie obowiązku wypłacenia E. B. i G. B. zryczałtowanego odszkodowania w wysokości po 400 euro dla każdego z pasażerów, ustalił termin usunięcia tej nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nałożył na przewoźnika lotniczego karę w łącznej wysokości 2.000 zł.

5 Z akt postępowania administracyjnego wynika, że pasażerowie E. B. i G. B. na podstawie potwierdzonej rezerwacji mieli odbyć w dniu [...] lipca 2013 r. podróż na trasie W. – R. o oznaczeniu kodowym [...] z planowaną godz. startu 18.25 UTC. Lot ten został odwołany. Skarżący odbyli podróż na lotnisko w R. w dniu [...] lipca 2013 r. lotem z zaplanowaną godziną startu na 21:45 UTC o oznaczeniu kodowym [...]. Z wyjaśnień skarżących wynika, iż lot nie odbył się w zaplanowanym pierwotnie terminie. Skarżący oświadczyli, że zapewniono im pomoc określoną w art. 9 Rozporządzenia 261/2004, jednakże nie zostali oni poinformowani o przysługujących im prawach. W związku z powyższym zdarzeniem pasażerowie wnieśli do przewoźnika reklamację, a następnie złożyli skargę do organu.

6 Przewoźnik lotniczy w dniu [...] lipca 2014 r. przesłał wyjaśnienia, z których wynika, że przewoźnikiem obsługującym przedmiotowy lot w rozumieniu art. 2 pkt. b Rozporządzenia (WE) 261/2004 był przewoźnik litewski S. UAB. W ocenie przewoźnika S. sp. z o.o. prawidłowe oznaczenie przedmiotowego lotu to [...] (oznaczenie ICAO: [...]), a nie jak podano w wezwaniu [...] (oznaczenie ICAO: [...]). na dowód powyższego dołączono wydruk Flight Statistics Report z dnia [...] lipca 2013 r. Ze względu na powyższe wskazano, iż postępowanie powinno toczyć się z udziałem S. UAB z siedzibą w W., a nie S. sp. z o.o. z siedzibą w W., gdyż zgodnie z brzmieniem Rozporządzenia (WE) 261/2004 obowiązki z niego wynikające obciążają "obsługującego przewoźnika lotniczego".

7 Z oświadczenia spółki G. sp. z o.o. z siedzibą w P. nadesłanego przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. wynika, że w umowie czarterowej zawartej między G. sp. z o.o. a T. Sp. z o.o. nie było określonego z nazwy przewoźnika na trasie W. – R., natomiast przewoźnikiem był S. Powyższa spółka nie posiada informacji o zmianie przewoźnika lotniczego, który miał wykonać skarżony lot. Ponadto spółkę G. sp. z o.o nie wiązała ze S. żadna umowa, gdyż miejsca na skarżony lot spółka zakupiła od T. sp. z o.o. z siedzibą w W. Zgodnie z informacjami posiadanymi przez spółkę G. sp. z o.o. wylot skarżonego lotu nastąpił w dniu [...] lipca 2013 r. o godzinie 23:55 czasu lokalnego. G. sp. z o.o. jednocześnie zaznaczyła, iż nie występowała z wnioskiem czy też propozycją zmiany linii lotniczej, która miała wykonać skarżony lot.

8 W dniu [...] września 2016 r. do organu wpłynęło pismo T. sp. z o.o. z którego wynika, że spółkę T. sp. z o.o. wiązała umowa czarteru ze spółką S. sp. z o.o. Jednakże T. sp. z o.o. nie posiada przesyłanej specyfikacji wskazującej, który lot będzie realizowany którym przewoźnikiem. Taką informację T. sp. z o.o. otrzymuje dopiero w momencie przekazania rozkładów na dany sezon. Rozkład na przewoźnika [...] był wprowadzony na tę datę wylotu w dniu [...] kwietnia 2013 r. Jednakże w dniu odlotu skarżonego rejsu biuro podróży otrzymało informację o planowanej godzinie odlotu i przewoźniku obsługującym ten rejs. Zgodnie z poprzednim planem rejs [...] miał odlecieć o godzinie 18:25 UTC i dotrzeć na miejsce docelowe o godzinie 20:55 UTC. Natomiast zgodnie ze zmienionym rozkładem skarżony rejs miał zostać wykonany pod numerem lotu [...] z planowaną godziną startu 21:45 UTC i planowaną godziną lądowania 00:15 UTC. Ostatecznie skarżony lot odleciał o godzinie 00:10 czasu lokalnego w dniu [...] lipca 2013 r.

9 Natomiast z zeznań złożonych przez spółkę S. sp. z o.o. z siedzibą w O. w piśmie z dnia [...] września 2014 r. wynika, iż w świetle umowy czarteru lotniczego przewoźnikiem obsługującym lot na trasie W. – R. o oznaczeniu kodowym [...] z dnia [...] lipca 2013 r. był S. sp. z o.o. Przewoźnikiem faktycznie obsługującym w dniu [...] lipca 2013 r. lot na trasie W. – R. był S. UAB. S. sp. z o.o. z siedzibą w O. wiązała ze spółką S. sp. z o.o. umowa czarterowa, na podstawie której S. miał wykonać przedmiotowy lot. Wylot samolotu w dniu [...] lipca 2013r. na trasie W. – R. o oznaczeniu kodowym [...], nastąpił o godz. 21:58 UTC. Przylot na miejsce docelowe nastąpił o godz. 00:45 UTC dnia [...] lipca 2013 r. Spółka S. sp. z o.o. zaznaczyła, iż nie nastąpiła zmiana przewoźnika wykonującego lot z dnia [...] lipca 2013 r. o oznaczeniu kodowym [...] na trasie W. - R.

10 Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit. b Rozporządzenia poprzez zaniedbanie obowiązku wypłacenia E. B. i G. B. zryczałtowanego odszkodowania w wysokości po 400 euro dla każdego z pasażerów, ustalił termin usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nałożył na przewoźnika lotniczego karę w łącznej wysokości 2.000 zł.

11 W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wskazał, że mierzona metodą trasy po ortodromie odległość pomiędzy lotniskiem we W. ([...]) a lotniskiem R. ([...]) /[...]/ wynosi 1722 km. Organ podał również, że w terminalu portu lotniczego we W. wywieszone są plakaty traktujące o prawach pasażerów określonych przepisami rozporządzenia (WE) nr 261/2004, do pulpitów stanowisk odpraw przytwierdzona jest w sposób trwały informacja o możliwości uzyskania od obsługi tekstu określającego prawa pasażerów. Ponadto w terminalu wyłożone są broszury informacyjne traktujące o prawach pasażerów.

12 Organ nie dał wiary wyjaśnieniom przewoźnika lotniczego S. sp. z o.o., w których wskazano, iż przewoźnikiem lotniczym obsługującym skarżony lot była spółka S. UAB z siedzibą w W. Zdaniem organu z pisemnych zeznań spółek: S. sp. z o.o. z siedzibą w O., T. sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz G. sp. z o.o. z siedzibą w P. jednoznacznie wynika, że to S. sp. z o.o. było przewoźnikiem pierwotnie obsługującym skarżony lot [...] z dnia [...] lipca 2013 r. W ocenie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z uwagi na fakt, że przewoźnik nie wykonał lotu zgodnie z uprzednim planem, to należy stwierdzić, że w dniu [...] lipca 2013 r. lot o oznaczeniu kodowym [...] na trasie W. – R. /[...]/ w godzinach 20:50 UTC - 22:55 UTC został odwołany w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

13 Organ uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów Rozporządzenia, bowiem podróżni o anulowaniu połączenia [...] dowiedzieli się po przybyciu do portu lotniczego we W. Jako, że lot podróżnych do docelowego miejsca podróży miał miejsce ponad 3 godziny później niż lot pierwotny [...], nie zaistniały okoliczności pozwalające zwolnić przewoźnika z obowiązku wypłaty odszkodowania na mocy art. 5 ust. 1 lit. c) pkt iii).

14 Organ zaznaczył, że stosownie do pkt 1.5 załącznika nr 2 do ustawy Prawo lotnicze naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 Rozporządzenia podlega karze pieniężnej od 1.000 do 2.500 zł. Z uwagi na fakt, iż przewoźnik nie wykonał względem skarżących obowiązku wypłaty odszkodowania w kwocie €400 dla każdego pasażera, zasadnym jest, w ocenie organu, nałożenie kary na S. sp. z o.o. z siedzibą w W. W ocenie Prezesa Urzędu kara pieniężna w wysokości 1.000 zł za każdy stwierdzony przypadek naruszenia obowiązków wynikających z rozporządzenia 261/2004/WE, którego beneficjentem był dany pasażer spełnia przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 Rozporządzenia, tj. kara w tej wysokości będzie adekwatna do zakresu naruszenia wspólnotowego, a na przyszłość powodować będzie, iż przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń.

15 Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła S. Sp. z o.o. wnosząc o uchylenie decyzji w części stwierdzającej naruszenie prawa przez przewoźnika oraz w części nakładającej na przewoźnika karę pieniężną, a także o orzeczenie braku naruszenia przez przewoźnika przepisów art. 7 ust. 1 lit. b w związku z art. 5 Rozporządzenia.

16 Po rozpatrzeniu wniosku Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

17 Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego poniósł, że w skarżonej decyzji wskazano podstawę rozstrzygnięcia, przywołano przepisy ustawy Prawo lotnicze, jak i przepisy rozporządzenia - tj. art. 5, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 i przepisy k.p.a, a w sentencji wyraźnie wskazano jaki przepis został naruszony - art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia. Zdaniem organu wskazanie art. 5 Rozporządzenia jako podstawy prawnej decyzji wyraźnie sugeruje, iż stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika prawa ma miejsce w związku z odwołaniem lotu a nie innym zdarzeniem tj. odmową wpuszczenia na pokład (art. 4 rozporządzenia) czy opóźnieniem rejsu (art. 6 rozporządzenia).

18 Organ odwoławczy podał ponadto, że pasażerowie posiadali rezerwację wystawioną przez biuro podróży G. Sp. z o.o. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] na rejs z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] operujący w godzinach 20:15 - 23:55 czasu lokalnego (18:15 - 20:55 UTC) na trasie W. - R. Tymczasem do miejsca docelowego udali się rejsem [...] z planowaną godziną startu 21:45 UTC i godziną lądowania 00:15 UTC. Ponadto z urzędu organowi wiadome jest, iż oznaczenie lotu [...] oraz [...] odnosi się do przewoźnika S. Sp. z o.o.

19 Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego odnosząc się do pozostałych zarzutów wniosku podał, że art. 2 lit. 1 Rozporządzenia wyznacza dwie istotne przesłanki, które należy mieć na uwadze przy ocenie czy doszło do odwołania lotu. Po pierwsze jest to nieodbycie się lotu wcześniej planowanego, a po drugie na dany lot musi być zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce. Zdaniem Prezesa Urzędu w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie wymagane przesłanki - lot [...] z dnia [...] lipca 2013 r. na trasie W. – R. z godziną startu 18:15 nie odbył się oraz na to połączenie było zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce - rezerwację posiadali E. B. i G. B.. W związku z odwołaniem rejsu [...] przewoźnik S. Sp. z o.o. zapewnił pasażerom lot zastępczy [...] z godz. 21:45, wykonywany przez S. UAB.

20 Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że w związku z faktem odwołania lotu [...] z dnia [...] lipca 2013 r. przez przewoźnika S. Sp. z o.o. decyzja została skierowana do prawidłowego przewoźnika. Organ odwoławczy uznał również, że do odwołania skarżącego rejsu doszło z przyczyn operacyjnych, wewnętrznych w stosunku do przewoźnika lotniczego, bowiem składając w sprawie wyjaśnienia przewoźnik lotniczy nie podał jaka była przyczyna odwołania lotu [...] z dnia [...] lipca 2013 r., w szczególności przewoźnik lotniczy nie wykazał, że do odwołania przedmiotowego lotu doszło w wyniku nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3 Rozporządzenia, podczas gdy zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów rozporządzenia nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego.

21 Jednocześnie Prezes Urzędu zauważył, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. c pkt iii) Rozporządzenia, gdyż połączenie, którym skarżący ostatecznie udali się do miejsca docelowego, nie umożliwiał ww. pasażerom wylotu nie więcej niż godzinę przed planowanym pierwotnie połączeniem i dotarcia do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowanym czasie przylotu.

22 Wobec powyższego organ odwoławczy uznał za zasadne nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej, bowiem w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7 Rozporządzenia, gdyż przewoźnik lotniczy nie wypłacił stosownego odszkodowania.

23 Skargę na powyższą decyzję złożyła S. Sp. z o.o. wnosząc o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

24 - prawa procesowego, w tym art. 28 k.p.a., 107 § 1 k.p.a., skutkujące nieważnością decyzji administracyjnej w myśl art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

25 - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 2 pkt b) oraz pkt 1), art. 5 ust. 1 lit. c), art. 6, art. 7 ust. 1 lit b) Rozporządzenia oraz przepisów art. 209b ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze;

26 - naruszenie prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji publicznej z mocy art. 77 i 80 k.p.a.

27 W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

28 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2016 r. uchylił decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia i nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej oraz uchylił poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2014 r.

29 Zdaniem Sądu I instancji nie budzi wątpliwości, że rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 stosuje się bezpośrednio.

30 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 lit c rozporządzenia nr 261/2004 z dnia 17 lutego 2004 r.) w przypadku odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art. 7 rozporządzenia w kwocie zależnej od długości trasy przelotu. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust.1 lit c pkt I, II, III rozporządzenia stanowiącym, że pasażerom nie należy się odszkodowanie jeżeli m.in. zostaną poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym odlotem, oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr (...) w którym wskazano, że przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

31 Sąd I instancji argumentował, że nie ulega więc wątpliwości, iż podmiotem zobowiązanym w myśl przepisów przywołanego rozporządzenia jest "obsługujący przewoźnik lotniczy". Zgodnie z art. 2 Rozporządzenia zawierającym definicje dla celów niniejszego rozporządzenia: a) "przewoźnik lotniczy" oznacza przedsiębiorstwo transportu lotniczego posiadające ważną licencję na prowadzenie działalności; b) "obsługujący przewoźnik" oznacza przewoźnika lotniczego wykonującego lub zamierzającego wykonać lot zgodnie z umową zawartą z pasażerem lub działającego w imieniu innej osoby, prawnej lub fizycznej, mającej umowę z tym pasażerem.

32 Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest właściwe ustalenie podmiotu będącego właśnie "obsługującym przewoźnikiem lotniczym".

33 Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że jak wynika z akt postępowania administracyjnego pasażerowie E. B. i G. B. posiadali rezerwację wystawioną przez biuro podróży G. Sp. z o.o. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] na rejs z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] operujący w godzinach 20:15 - 23:55 czasu lokalnego (18:15 - 20:55 UTC) na trasie W. - R. Tymczasem do miejsca docelowego udali się rejsem [...] z planowaną godziną startu 21:45 UTC i godziną lądowania 00:15 UTC. Zaplanowanym pierwotnie do wykonania skarżącego rejsu był przewoźnik S. Sp. z o.o. zaś lot posiadał oznaczenie [...], co jak twierdzi strona umowy – S. sp. z o.o w O. - wynika z umowy czarteru lotniczego . Przewoźnikiem faktycznie obsługującym w dniu [...] lipca 2013 r. lot na trasie W. –R., którym to lotem odbyli podróż E. B. i G. B. był S.UAB z siedzibą w W.

34 Skarżąca S. Sp. z o.o. wskazała, iż w dniu [...] czerwca 2013 r. spółka S. otrzymała rozkład na sezon letni, w którym lot na trasie W. – R. oznaczono jako [...] tj. jako wykonywany przez S. UAB- przewoźnika litewskiego.

35 Sąd I instancji stwierdził, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego okoliczności tej nie wyjaśnił, nie żądając przedmiotowego rozkładu na sezon letni od S. sp. z o.o. celem zweryfikowania twierdzeń skarżącej . Nie wyjaśnił także na podstawie jakiej umowy i zawartej z jakim podmiotem S. UAB - przewoźnik litewski wykonał lot [...], podczas którego doszło do opóźnienia.

36 Przedwcześnie uznając , iż lot [...] obsługiwany przez skarżąca został odwołany w rozumieniu rozporządzenia nr 261/2004 z dnia 17 lutego 2004r., organ nie poczynił ustaleń czy faktycznie obsługujący lot przewoźnik lotniczy nie wykonywał przewozu w imieniu innego przewoźnika. Tymczasem okoliczność ta jest warunkiem wskazania podmiotu zobowiązanego w świetle cytowanego wyżej art. 2 Rozporządzenia.

37 Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja tego samego organu z dnia [...] grudnia 2014r. zapadła z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a oraz art. 2 pkt b) oraz pkt 1), art. 5 ust. 1 lit. c), art. 6, art. 7 ust. 1 lit b) Rozporządzenia oraz przepisów art. 209b ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze.

38 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie jednoznaczne ustalenie jaki podmiot był obsługującym przewoźnikiem lotniczym w rozumieniu przepisów rozporządzenia i czy w konsekwencji doszło do odwołania lotu przez skarżącą spółkę czy też do jego opóźnienia przy wykonywaniu obsługi przez S.UAB.

39 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

40 I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

41 a) art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80k.p.a. polegające na:

42 - uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 roku z powodu niewyjaśnienia przez Prezesa - Urzędu Lotnictwa Cywilnego istotnych okoliczności sprawy, niezbadania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy wskazywane przez sąd do wyjaśnienia fakty oraz okoliczności zostały w sposób wyczerpujący zebrane przez Prezesa Urzędu, rozpatrzone z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, w tym z uwzględnieniem okoliczności przyznanych przez skarżącego — S. sp. z o.o.;

43 - zarzucaniu, iż Prezes Urzędu nie żądał od biura podróży S. sp. z o.o. rozkładu lotów na sezon letni 2013 i uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. z tego powodu, podczas gdy przedmiotowy rozkład lotów został załączony przez przewoźnika do akt wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy;

44 - zarzucaniu, iż Prezes Urzędu nie wyjaśnił na podstawie jakiej umowy i zawartej z jakim podmiotem S. UAB z siedzibą w W. wykonał lot [...]i uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. z tego powodu, podczas gdy skarżący wyraźnie przyznał w toku postępowania, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany rozkładu lotu i w miejsce połączenia o oznaczeniu [...] wprowadzono połączenie [...], które to połączenie jest wykonywane przez przewoźnika S. UAB, i powyższa operacja lotnicza nie ma nic wspólnego z przewoźnikiem S. sp. z o.o.;

45 b) art. 205b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 605, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i obciążenie Prezesa Urzędu obowiązkiem poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska S. sp. z o.o., podczas gdy ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego i w tym zakresie wyłącza zastosowanie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.,

46 c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

47 - brak dokładnego umotywowania i uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, które dawałoby rękojmię, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia,

48 - brak wskazania na jakiej podstawie Sąd przyjmuje poszczególne elementy stanu faktycznego, poprzez niewyjaśnienie dlaczego okoliczności, które zostały przez przewoźnika lotniczego przyznane i są bezsporne pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, w ocenie Sądu zostały uznane za niedostatecznie wyjaśnione,

49 - brak uwzględnienia w stanie sprawy przyjętego - stanu faktycznego i jego rozpatrzenie w kontekście całego materiału dowodowego sprawy,

50 d) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, ze zm., dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez naruszenie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej, które to naruszenie polegało na uchyleniu zaskarżonej decyzji w sytuacji kiedy decyzja z dnia [...] sierpnia 2015 roku oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] grudnia 2014 roku zostały wydane w zgodzie z obowiązującym prawem materialnym oraz przy ich wydawaniu dochowana została wymagana przepisami prawa procedura, jak również, które to naruszenie polegało na niepodjęciu merytorycznego rozstrzygnięcia zmierzającego do wyjaśnienia istoty postępowania;

51 II. naruszenie prawa materialnego, tj. naruszenie:

52 a) art. 7 ust. 1 lit. b) w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/9l/EWG (Dz.Urz. WE L 46 s. 1, 2004, s.l, dalej: "Rozporządzenie (WE) 261/2004") polegające na jego niezastosowaniu i uznaniu, że w sprawie przedwczesne jest ustalenie, że lot [...] obsługiwany przez przewoźnika S. sp. z o.o. został odwołany, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że na przedmiotowy lot ([...]) zarezerwowane było co najmniej jedno miejsce i, że w/w lot się nie odbył, co w świetle definicji odwołanego lotu zawartej w art. 2 lit. ł) Rozporządzenia (WE) 261/2004 pozwala na jednoznaczne przyjęcie, iż rejs [...] został odwołany;

53 W przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach sądowych zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono;

54 1. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak dokładnego umotywowania i uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, które dawałoby rękojmię, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia;

55 2. naruszeniu art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt. a) w zw. z §6 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za- czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490) polegające na zasądzeniu od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącego kwoty w wysokości 1434 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie skarżącemu ewentualnie, w razie uwzględnienia skargi przysługiwałby zwrot kwoty 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz zwrot kwoty 200 zł tytułem wpisu.

56 Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

57 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że w zaskarżonym wyroku z dnia 17 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarzucił Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego, że ten rozpoznając sprawę nie zweryfikował twierdzeń przewoźnika S. sp. z o.o. m.in, nie żądając rozkładu na sezon letni 2013, jak również, że Prezes Urzędu nie wyjaśnił na podstawie jakiej umowy i zawartej z jakim podmiotem przewoźnik litewski – S. UAB wykonał lot [...].

58 Poczynione przez Sąd uwagi są błędne, bowiem wskazane wyżej okoliczności zostały dostatecznie wyjaśnione i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, WSA pomija w całości w swoich rozważaniach.

59 Zdaniem skarżącego kasacyjnie kuriozalnym jest także stawiany przez Sąd I instancji zarzut niewyjaśnienia przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwestii związanych ze zmianą rozkładu lotu, w szczególności brak wezwania do przedłożenia zmienionego rozkładu, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się przedmiotowy rozkład lotów, który został przedłożony przez przewoźnika wraz z korespondencją mailową pomiędzy przewoźnikiem a biurem podróży N. sp. z o.o. W związku z czym żądanie uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego i wyjaśnienia tych kwestii jest bezcelowe, a zarzut naruszenia przez Prezesa Urzędu przy rozpatrywaniu sprawy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. bezzasadny.

60 Podkreślono także, iż art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze stanowi, że ciężar udowodnienia, iż uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego. Brak przedstawienia przez przewoźnika wyjaśnień i dowodów skutkuje przyjęciem za wiążące wskazania pasażerów zawarte we wniesionych skargach.

61 W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazano, że w zaskarżonym wyroku WSA w Warszawie nie wskazał na jakiej podstawie przyjmuje poszczególne elementy stanu faktycznego. Z jednej strony, o czym była już mowa, Sąd czyni prawidłowe ustalenia, wynikające z materiału dowodowego, z drugiej jednak rozpoznając sprawę wydaje rozstrzygnięcie nie oparte na materiale dowodowym, pomija okoliczności bezsporne, przyznane przez przewoźnika lotniczego i wykazane w dowodach znajdujących się w aktach, jednocześnie nie wskazując w jakim zakresie Sąd je przyjął. W żaden sposób Sąd meriti nie odniósł się do argumentacji stron postępowania, nie wyjaśnił też dlaczego okoliczności, które zostały ustalone i są bezsporne, w ocenie Sądu zostały uznane za niedostatecznie wyjaśnione.

62 Wywodzono, że zgodnie z art. 2 lit. 1) Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 odwołanie oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio zaplanowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce. Art. 2 lit. 1) Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wyznacza dwie istotne przesłanki, które należy mieć na uwadze przy ocenie czy doszło do odwołania lotu. Po pierwsze jest to nieodbycie się lotu wcześniej planowanego, a po drugie na dany lot musi być zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce. W przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie wymagane przesłanki - lot [...] z dnia [...] lipca 2013 r. na trasie W. – R. z godziną startu 18:15 nie odbył się oraz na to połączenie było zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce - rezerwację posiadali E. B. i G. B.. Za przedmiotowym faktem przemawia również stanowisko przewoźnika, który we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pisze, że "w przedmiotowej sytuacji zaplanowanym pierwotnie (na etapie podpisywania umowy czarteru) do wykonania skarżonego rejsu był przewoźnik S. Sp. z o.o.".

63 W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącego kasacyjnie, należało uznać, iż w niniejszej sprawie doszło do odwołania lotu [...], tym samym pasażerom przysługują uprawnienia wskazane przez art. 5 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

64 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

65 Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

66 W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

67 Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

68 W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113).

69 ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie podniosła zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dokładnego umotywowania i uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, które dawałoby rękojmię, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, rak wskazania na jakiej podstawie Sąd przyjmuje poszczególne elementy stanu faktycznego, poprzez niewyjaśnienie dlaczego okoliczności, które zostały przez przewoźnika lotniczego przyznane i są bezsporne pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, w ocenie Sądu zostały uznane za niedostatecznie wyjaśnione, brak uwzględnienia w stanie sprawy przyjętego - stanu faktycznego i jego rozpatrzenie w kontekście całego materiału dowodowego sprawy,

70 Zarzut ten jako zasadny zasługuje na uwzględnienie.

71 Przepis art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. stanowi, że: "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie". Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14 funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.

72 Zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia przesłanek zakreślonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wskazała bowiem z jakich przyczyn okoliczności, które są w sprawie bezsporne zostały w ocenie tego Sądu uznane za niewyjaśnione.

73 W pierwszej kolejności zauważyć należy, że stan faktyczny w sprawie nie budził wątpliwości i został ustalony w oparciu o informacje przedstawione przez przewoźnika lotniczego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze ciężar udowodnienia, że uprawnienie przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów Rozporządzenia (WE) nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego. W kontekście treści powyższego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśnił z jakich przyczyn przerzucił ciężar dowodowy z przewoźnika lotniczego na organ. Dotyczy to w szczególności kwestii umowy jaka ewentualnie wiązała S. Spółkę z.o.o. w W. z S. UAB z siedzibą w W. Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu nakazała bowiem ustalenie jaki rodzaj umowa wiązała te podmioty. Zauważyć należy, że okoliczność ta przesądza jednocześnie o zasadności zarzutu dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego.

74 Istotne przy tym jest iż Wojewódzki Sąd Administracyjny poza przytoczeniem przepisów prawa materialnego nie wyjaśnił zastosowanej w sprawie podstawy rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że organ przyjął, iż przewoźnikiem wykonującym lot był S. Spółka z.o.o. z siedzibą w W., przy czym w ocenie organu lot ten został odwołany. Uchylając zaskarżoną decyzję jak i poprzedzająca ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r. Sąd i instancji wskazał jedynie na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ, to jest ustalenia rodzaju umowy jaka wiązała S. Spółka z.o.o. z siedzibą w W. z S. UAB z siedzibą w W. oraz zażądania od S. Spółki z.o.o. rozkładu lotów na sezon letni wywodząc, iż brak takich ustaleń wskazuje na przedwczesność przyjęcia, że lot został odwołany. Tymczasem organ w zaskarżonej decyzji wyjaśnił co rozumie pod pojęciem odwołania lotu i w oparciu o jakie ustalenia faktyczne uznała, że lot został odwołany. Organ wyjaśnił także przyczyny dla których uznał, że przewoźnikiem wykonującym lot był S. Spółka z.o.o z siedzibą w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do powyższych ustaleń i wywodów organów, przede wszystkim nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co należy uznać przez odwołanie lotu i z jakich przyczyn rozumowanie organu przedstawione w zaskarżonej decyzji jest wadliwe.

75 Organ wyjaśnił bowiem, że miało miejsce odwołanie lotu albowiem na lot ten zostało zarezerwowane co najmniej jedno miejsce a lot ten nie odbył się, co pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki zawarte w definicji odwołania lotu, o których mowa w art. 2 lit. l Rozporządzenia (WE) 261/2004. Sąd I instancji - nie wyjaśniając w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku czy i z jakich przyczyn uznał, że tak ustalony stan faktyczny jest nieprawidłowy, a rozumienie definicji odwołania lotu przyjęte przez organ jest wadliwe – uchylił obje decyzje.

76 Wojewódzki Sąd Administracyjny poza przytoczeniem przepisu art. 2 Rozporządzenia nie wyjaśnił jak należy rozumieć pojęcie "obsługujący przewoźnik", przyjmując jednocześnie, że jest to zagadnienie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie z uzasadnienia Sądu I instancji wynika, że przewoźnikiem faktycznie wykonującym lot był S. UAB z siedzibą w W.

77 Brak więc wyjaśnienia przez Sąd I instancji zasadniczych elementów dotyczących rozstrzyganej sprawy uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej orzeczenia i czyni zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnionym.

78 Zwrócić przy tym należy uwagę, że zasadnie wywiedziono w skardze kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał organ do zażądania od biura podróży S. Spółka z.o.o. rozkładu lotów za sezon letni 2013 r. w sytuacji, gdy rozkład ten został załączony do akt sprawy wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

79 Zgodzić się wiec należy, ze skarżącym kasacyjnie, że w uzasadnieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak jest dokładnego umotywowania wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności Sąd I instancji nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w tym w jaki sposób należy rozumieć pojęcia, opóźnienie lotu, odwołanie lotu i obsługujący przewoźnik oraz w kontekście tak rozumianych pojęć jakie znaczenie prawne nadać określonym stanom faktycznym zaistniałym, w sprawie.

80 Za usprawiedliwiony uznać należy zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w odniesieniu do kosztów postępowania, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśnił z jakich przyczyn uznał, iż zasadne jest zasądzenie od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz S. Sp. z.o.o. kwoty 1434 zł.

81 Skoro trafny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., to przedwczesne było wypowiadanie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wadliwość uzasadnienia wyroku czyni przedwczesną ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2015 r., I GSK 465/15).

82 Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 185 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

83 O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 2 pkt a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265, t.j.).