Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2016 r., I OSK 1322/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2016 r., I OSK 1322/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędzia NSA Jolanta Rudnicka, Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1279/13 w sprawie ze skargi B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze strony postanawia: uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1279/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...].

3 Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy:

4 Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Wójt Gminy Z. orzekł, na podstawie art. 28 k.p.a. w związku z art. 147 k.p.a. oraz art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami o odmowie dopuszczenia B. N. (obecnie P.) do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie wznowionej z urzędu dotyczącej postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. wydaną przez Wójta Gminy Z. w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w Z. oznaczonej w ewidencji gruntów wsi Z., Gmina Z. jako działki nr ewidencyjny [...]. Organ wskazał, że wnioskodawczyni nie przysługuje interes prawny upoważniający ja do udziału w postępowaniu.

5 Na powyższe postanowienie zażalenie wniosły B. N. oraz A. P.

6 Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105, art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28, art. 126, art. 144 k.p.a., uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji w całości oraz umorzyło postępowanie zażaleniowe z zażalenia A. P.

7 W uzasadnieniu podano, że kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje formy postanowienia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczenia osoby fizycznej do udziału w postępowaniu, co skutkuje stwierdzeniem, że postępowanie zażaleniowe należy umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Z uwagi na okoliczność, że zaskarżone postanowienie Wójta Gminy Z. nie było kierowane do A. P., brak było podstaw do przypisania jej przymiotu strony, wobec czego w ocenie organu II instancji należało umorzyć postępowanie zażaleniowe z zażalenia A. P. zgodnie z art. 105 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. wobec wniesienia zażalenia przez podmiot nieuprawniony.

8 Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się B. N. (która w trakcie postępowania zmieniła nazwisko na P.), zaskarżając je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W ocenie skarżącej powinna ona być stroną przedmiotowego postępowania, gdyż posiada w sprawie interes prawny.

9 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie.

10 W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd ocenił, że skarżącej nie przysługuje interes prawny do udziału w postępowaniu wznowieniowym w sprawie dotyczącej podziału działki nr [...]. Sąd wskazał też, że w ogóle nie było podstaw prawnych do wydania postanowienia o odmowie przyznania danej osobie statusu strony.

11 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B. P., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

12 Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 97 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce z nieruchomościami (t. j. Dz.U. 1997 r., nr 102 poz. 651 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż stroną postępowania o podział nieruchomości nie może być właściciel nieruchomości sąsiedniej, w sytuacji, kiedy na podstawie nieformalnej umowy sprzedaży, a następnie zamiany jego poprzednicy prawni nabyli część działki stanowiącej przedmiot podziału. Skarżąca podniosła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem, iż nie przysługuje jej interes prawny w postępowaniu dotyczącym podziału nieruchomości.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

15 Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności ma obowiązek dokonać oceny dopuszczalności skargi, albowiem – zgodnie z art. 189 p.p.s.a. - jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Przepis art. 189 p.p.s.a. ma zastosowanie w tych sytuacjach, kiedy droga do wydania wyroku była zamknięta, gdyż istniały przesłanki z art. 58 lub art. 161 § 1 p.p.s.a.

16 Przepis ten pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na własną ocenę, czy w dacie orzekania przed wojewódzkim sądem administracyjnym istniały przesłanki do odrzucenia skargi lub podstawy do umorzenia postępowania przed tym sądem, niezależnie od tego, jak w tym zakresie orzekł Sąd I instancji.

17 Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

18 Przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie było postanowienie organu odwoławczego wydane po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia skarżącej do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony.

19 Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi.

20 Słusznie dostrzegł Sąd I instancji, że przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości wydania postanowienia w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2014 str. 200). Skoro całkowicie niedopuszczalne jest wydanie takiego postanowienia, to oczywiście nie przysługuje od niego zażalenie.

21 Postanowienia w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony nie można zaliczyć do żadnej z kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., a zatem nie należało do zakresu kognicji sądu administracyjnego rozpoznanie skargi na postanowienie wydane w wyniku rozpatrzenia zażalenia, które w tym przypadku stronie nie przysługiwało.

22 Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

23 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.189 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę.

24 Wniosek adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy dla skarżącej - o przyznanie mu wynagrodzenia związanego z udziałem w postępowaniu kasacyjnym podlega, zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., rozpoznaniu przez referendarza sądowego właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.